Adhyaya 58: The Kurma-Form of Narayana: Mapping Bharata through Nakshatras, Regions, and Planetary Afflictions

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथ नद्यादिवर्णन नाम सप्तपञ्चाशोऽध्यायः । अष्टपञ्चाशोऽध्यायः—५८ । क्रौष्टुकिरुवाच भगवन् कथितं सम्यक् भवता भारतं मम । सरितः पर्वता देशा ये च तत्र वसन्ति वै ॥

Demikian berakhir dalam Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa bab ke-57 yang bernama “Uraian tentang sungai-sungai dan hal terkait”; kini dimulai bab ke-58. Krauṣṭuki berkata: “Wahai Bhagavān, engkau telah menjelaskan kepadaku Bhārata—sungai-sungainya, gunung-gunungnya, wilayah-wilayahnya, serta para penghuninya—dengan tepat.”

Verse 2

किन्तु कूर्मस्त्वया पूर्वं भारते भगवान् हरिः । कथितस्तस्य संस्थानं श्रोतुमिच्छाम्यशेषतः ॥

Namun sebelumnya engkau menyebut Kūrma—Bhagavān Hari—dalam kaitannya dengan Bhārata. Aku ingin mendengar tanpa tersisa tentang bentuk dan keluasan Kūrma itu.

Verse 3

कथं स संस्थितो देवः कूर्मरूपी जनार्दनः । शुभाशुभं मनुष्याणां व्यज्यते च ततः कथम् । यथामुखं यथापादन्तस्य तद्ब्रूह्यशेषतः ॥

Bagaimanakah Tuhan Janārdana, yang bersemayam dalam wujud kura-kura, ditempatkan? Dan bagaimana dari hal itu ditunjukkan hasil yang baik maupun buruk bagi manusia? Jelaskanlah sepenuhnya—menurut arah wajah-Nya dan menurut luas bentangan kaki-Nya.

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच प्राङ्मुखो भगवान् देवः कूर्मरूपी व्यवस्थितः । आक्रम्य भारतं वर्षं नवभेदमिदं द्विज ॥

Mārkaṇḍeya berkata: Sang Bhagavān, dalam wujud kura-kura, berdiri menghadap ke timur. Wahai yang dua kali lahir, dengan melingkupi Bhārata-varṣa tersusunlah pembagian menjadi sembilan bagian ini.

Verse 5

नवधा संस्थितान्यस्य नक्षत्राणि समन्ततः । विषयाश्च द्विजश्रेष्ठ ये सम्यक् तान्निबोध मे ॥

Di sekeliling-Nya, gugusan nakṣatra tersusun dalam sembilan cara. Dan wahai yang terbaik di antara yang dua kali lahir, pahamilah dariku dengan tepat wilayah-wilayah (viṣaya) itu, mana saja adanya.

Verse 6

वेदमन्त्राः विमाण्डव्याः शाल्वनीपास्तथा शकाः । उज्जिहानास्तथा वत्स घोषसंख्यास्तथा खसाः ॥

(Inilah bangsa/daerah itu:) Vedamantra, Vimāṇḍavya, Śālvanīpa, dan Śaka; demikian pula Ujjihāna; dan, wahai kekasih, Ghoṣasaṃkhya serta Khasa juga.

Verse 7

मध्ये सारस्वता मत्स्याः शूरसेनाः समाथुराः । धर्मारण्याः ज्योतिषिकाः गौरग्रीवा गुडाश्मकाः ॥

Di bagian tengah terdapat Sārasvata, Matsya, Śūrasena, dan orang-orang Mathurā. (Juga) Dharmāraṇya, Jyotiṣika, Gauragrīva, serta Guḍāśmaka.

Verse 8

कालकोटिसपाषण्डाः पारियात्रनिवासिनः । कापिङ्गलाः कुरुर्बाह्यस्तथैवोडुम्बरा जनाः ॥

Kālakoti dan Pāṣaṇḍa, para penghuni wilayah Pāriyātra; kaum Kāpiṅgala; para Kuru dari daerah luar; serta orang-orang yang disebut Udumbara.

Verse 9

वैदेहकाः सपाञ्चालाः संकेताḥ कङ्कमारुताः । गजाह्वयाश्च कूर्मस्य जलमध्यानिवासिनः ॥

Kaum Vaidehaka bersama Pañcāla, Saṃketa, dan Kaṅkamāruta; juga para Gajāhvaya—mereka ini tinggal di perairan tengah Sang Kura-kura kosmis.

Verse 10

कृत्तिका रोहिणी सौम्या एतेषां मध्यवासिनाम् । नक्षत्रत्रितयं विप्र शुभाशुभविपाकदम् ॥

Wahai brāhmaṇa, bagi mereka yang tinggal di bagian tengah, triad nakṣatra—Kṛttikā, Rohiṇī, dan Saumyā—menyebabkan pematangan hasil baik maupun buruk.

Verse 11

वृषध्वजोऽञ्जनश्चैव जम्ब्वाख्यो मानवाचलः । शूर्पकर्णो व्याघ्रमुखः खर्मकः करवटाशनः ॥

(Di sana ada pula) Vṛṣadhvaja dan Añjana; Jambvākhya dan Mānavācala; Śūrpakarṇa, Vyāghramukha, Kharmaka, serta Karvaṭāśana.

Verse 12

तथा चन्द्रेश्वराश्चैव खशाश्च मगधास्तथा । गिरयो मैथिलाः शुभ्रास्तथा वदनदन्तुराः ॥

Demikian pula Candreśvara, Khasa, dan Magadha; para penghuni pegunungan; Maithila yang cerah (berkulit terang); serta mereka yang disebut Vadanadantura.

Verse 13

प्राग्ज्योतिषाः सलौहित्याः सामुद्राः पुरुषादकाः । पूर्णोत्कटो भद्रगौरस्तथोदयगिरिर्द्विज ॥

Wahai dwija, ada negeri/kaum bernama Prāgjyotiṣa, Salauhitya, Sāmudra, dan ‘Puruṣādaka’; juga Pūrṇotkaṭa, Bhadragaura, serta Udayagiri.

Verse 14

कशायाः मेखलामुष्टास्ताम्रलिप्तैकपादपाः । वर्धमानाः कोशलाश्च मुखे कूर्मस्य संस्थिताः ॥

Kaśāya, Mekhalāmuṣṭa, Tāmralipta, Ekapādapā, Vardhamāna, dan Kośala berada di wilayah ‘mulut’ Kura-kura kosmis.

Verse 15

रौद्रः पुनर्वसुः पुष्यो नक्षत्रत्रितयं मुखे । पादे तु दक्षिणे देशाः क्रौष्टुके वदतः शृणु ॥

Raudra, Punarvasu, dan Puṣya—tiga nakṣatra ini berada di wilayah ‘mulut’. Sekarang dengarkan, akan kusebutkan negeri-negeri di kaki selatan, dalam pembagian Krauṣṭuka.

Verse 16

कलिङ्गवङ्गजठराः कोशलाः मूषिकास्तथा । चेदयश्चोर्ध्वकर्णाश्च मत्स्याद्या विन्ध्यवासिनः ॥

Kaliṅga, Vaṅga, Jaṭhara, Kośala, juga Mūṣika; Cedi, Urdhvakarnā, Matsya, dan lainnya yang berdiam di wilayah Vindhya.

Verse 17

विदर्भा नारिकेलाश्च धर्मद्वीपास्तथैलिकाः । व्याघ्रग्रीवा महाग्रीवास्त्रैपुराः श्मश्रुधारिणः ॥

Vidarbha, Nārikelā, Dharmadvīpa, dan Ailika; Vyāghragrīva, Mahāgrīva, serta Traipura—mereka dikenal sebagai para pemilik janggut.

Verse 18

कैष्किन्ध्याः हैमकूटाश्च निषधाः कटकस्थलाः । दशार्णाहारिका नग्ना निषादाः काकुलालकाः ॥

Kaishkindhya, Haimakuta, Nishadha, dan Katakasthala; juga Dasharna, Harika, Nagna, Nishada, serta Kakulalaka—semua negeri dan kaum ini disebutkan di sini.

Verse 19

तथैव पर्णशबराः पादे वै पूर्वदक्षिणे । आश्लेषर्क्षं तथा पैत्र्यं फाल्गुण्यः प्रथदमास्तथा ॥

Demikian pula pada kaki tenggara terdapat kaum Parnaśabara. Nakshatra Āśleṣā, Arkṣa, dan Paitrya; serta Phālgunī dan Prathadamā juga ditempatkan menurut tatanan ini.

Verse 20

नक्षत्रत्रितयं पादमाश्रितं पूर्वदक्षिणम् । लङ्का कालाजिनाश्चैव शैलिका निकटास्तथा ॥

Untuk kaki tenggara ditetapkan suatu triad nakshatra. Di sana ada Laṅkā, kaum Kālājinā, Śailikā, dan juga Nikaṭa.

Verse 21

महेन्द्रमलयाद्रौ च दुर्दुरे च वसन्ति ये । कर्कोटकवने ये च भृगुकच्छाः सकोङ्कणाः ॥

Mereka yang berdiam di gunung Mahendra, Malaya, dan Durdura, serta mereka yang tinggal di hutan Karkoṭaka—termasuk pula Bhṛgukaccha bersama orang Koṅkaṇa.

Verse 22

सर्वाश्चैव तथाभीराः वेण्यास्तीरनिवासिनः । अवन्तयो दासपुरास्तथैवाकणिनो जनाः ॥

Demikian pula semua Ābhīra; kaum Veṇyā yang tinggal di tepi sungai; Avanti, Dāsapura, dan juga orang-orang yang dikenal dengan sebutan Ākaṇina.

Verse 23

महाराष्ट्राः सकर्णाटाः गोनर्दाश्चित्रकूटकाः । चोलाः कोलगिराश्चैव क्रौञ्चद्वीपजटाधराः ॥

Di sini disebutkan orang-orang Mahārāṣṭra bersama para Karṇāṭa; kaum Gonarda dan penduduk Citrakūṭa; orang Colā dan Kolagiri; serta masyarakat berambut gimbal (jaṭā-dhara) dari Krauñca-dvīpa.

Verse 24

कावेरी ऋष्यमूकस्था नासिक्याश्चैव ये जनाः । शङ्खशुक्त्यादिवैदूर्यशैलप्रान्तचराश्च ये ॥

Juga disebutkan penduduk wilayah Kāverī; mereka yang tinggal di Ṛṣyamūka; orang-orang Nāśikya; serta mereka yang menetap di perbatasan Pegunungan Vaidūrya yang termasyhur dengan kerang, tiram, mutiara, dan sejenisnya.

Verse 25

तथा वारिचराः कोलाः चर्मपट्टनिवासिनः । गणबाह्याः पराः कृष्णा द्वीपवास निवासिनः ॥

Demikian pula kaum Kola yang bergerak di sepanjang perairan; para penghuni Carmapaṭṭa; mereka yang berada di luar gaṇa atau komunitas yang diakui; bangsa-bangsa jauh yang berkulit gelap; serta para penduduk permukiman kepulauan juga disebutkan.

Verse 26

सूर्याद्रौ कुमुदाद्रौ च ते वसन्ति तथा जनाः । औखावनाः सपिशिकास्तथा ये कर्मनायकाः ॥

Mereka tinggal di Sūryādri dan di Kumudādri; demikian pula kaum Aukhāvana, Sapiśika, dan mereka yang disebut Karmanāyaka juga disebutkan.

Verse 27

तक्षिणाः कौरुषा ये च ऋषिकास्तापसाश्रमाः । ऋषभाः सिहलाश्चैव तथा काञ्चीनिवासिनः ॥

Juga disebutkan kaum Takṣiṇa dan Kauruṣa; para Ṛṣika yang tinggal di pertapaan para tapa; kaum Ṛṣabha; orang Sihala (Siṃhala/Sri Lanka); serta para penghuni Kāñcī.

Verse 28

तिलङ्गा कुञ्जारदरीकच्छवासाश्च ये जनाः । ताम्रपर्णो तथा कुक्षिरिति कूर्मस्य दक्षिणः ॥

Orang Tilaṅga, penduduk rawa (kaccha) di Lembah Gajah (Kuñjaradarī), demikian pula wilayah Tāmraparṇī dan ‘perut’ (kukṣi)—semuanya membentuk bagian selatan pembagian Kūrma (berbentuk kura-kura).

Verse 29

फाल्गुन्यश्चोत्तरा हस्ता चित्रा चर्क्षत्रयं द्विज । कूर्मस्य दक्षिणे कुक्षौ बाह्यपादस्तथापरम् ॥

Wahai yang dua kali lahir, nakṣatra Uttarā Phālgunī, Hastā, dan Citrā—tiga asterisme ini ditempatkan pada ‘perut’ selatan Kūrma; sedangkan di tempat lain ditetapkan kaki luarnya.

Verse 30

कम्बोजाः पहलवाश्चैव तथैव वहवामुखाः । तथा च सिन्धुसौवीराः सानर्ता वनितामुखाः ॥

Kaum Kāmboja dan Pahlava, demikian pula Vahavāmukha; juga Sindhu-Sauvīra, Ānarta, dan Vanitāmukha—semuanya disebutkan dalam daftar ini.

Verse 31

द्रावणाः मार्गिकाः शूद्रा कर्णप्राधेयवर्वराः । किराताः पारदाः पाण्ड्यास्तथा पारशवाः कलाः ॥

Kaum Drāvaṇa, Mārgika, Śūdra, Karṇaprādheya, dan Varvara; juga Kirāta, Pārada, Pāṇḍya, serta Pāraśava dan Kala—semuanya turut disebutkan.

Verse 32

धूर्तका हैमगिरिकाः सिन्धुकालकवैरताः । सौराष्ट्रा दरदाश्चैव द्राविडाश्च महार्णवाः ॥

Kaum Dhūrtaka; Haimagirika (penghuni pegunungan Himalaya); Sindhukālaka dan Vairata; Saurāṣṭra dan Darada; serta Drāviḍa dan Mahārṇava—semuanya turut disebutkan.

Verse 33

एते जनपदाः पादे स्थिताः वै दक्षिणेऽपरे । स्वात्यो विशाखा मैत्रञ्च नक्षत्रत्रयमेव च ॥

Negeri-negeri (janapada) ini terletak pada kaki selatan yang lebih jauh (bagian luar) dari formasi Kūrma. Di wilayah yang sama terdapat triad rasi bulan: Svātī, Viśākhā, dan Maitra (Anurādhā).

Verse 34

मणिमेघः क्षुराद्रिश्च खञ्जनोऽस्तगिरिस्तथा । अपरान्तिका हैहयाश्च शान्तिका विप्रशस्तकाः ॥

Maṇimegha, Kṣurādri, Khañjana, dan Astagiri; juga Aparāntika, Haihaya, Śāntika, dan Vipraśastaka—semuanya disebut sebagai bangsa/daerah di penjuru itu.

Verse 35

कौङ्कणाः पञ्चनदका वामना ह्यवरास्तथा । तारक्षुरा ह्यङ्गतकाḥ कर्कराः शाल्मवेश्मकाः ॥

Kauṅkaṇa, Pañcanadaka, Vāmana, dan Avara; juga Tārakṣura, Aṅgataka, Karkara, dan Śālmaveśmaka—mereka pun dihitung di sana.

Verse 36

गुरुस्विराः फल्गुणका वेणुमत्याञ्च ये जनाः । तथा फल्गुलुका घोरा गुरूहाश्च कलास्तथा ॥

Gurusvira, Phalguṇaka, dan penduduk Veṇumatī; demikian pula Phalguluka, Ghora, Guruha, dan Kala—semuanya juga disebutkan.

Verse 37

एकेक्षणा वाजिकेशा दीर्घग्रीवाः सचूलिकाः । अश्वकेशास्तथा पुच्छे जनाḥ कूर्मस्य संस्थिताः ॥

Ekekṣaṇa, Vājikeśa, Dīrghagrīva, Sacūlika, dan Aśvakeśa—bangsa-bangsa ini dikatakan berada pada bagian ekor Kūrma (Kura-kura kosmis).

Verse 38

ऐन्द्रं मूलं तथाषाढा नक्षत्रत्रयमेव च । माण्डव्याश्चण्डखाराश्च अश्वकालानतास्तथा ॥

Juga disebut triad nakṣatra bulan: Aindra, Mūla, dan Āṣāḍhā. Demikian pula kaum/daerah Māṇḍavya, Caṇḍakhāra, serta Aśvakālanata turut dihitung.

Verse 39

कुन्यतालडहाश्चैव स्त्रीबाह्या बालिक्रास्तथा । नृसिंहा वेणुमत्याञ्च बलावस्थास्तथापरे ॥

Kaum Kunyatālaḍaha, Strībāhya, dan Bālikrā; para Nṛsiṃha; penduduk Veṇumatī; serta Balāvastha dan yang lain juga disebutkan.

Verse 40

धर्मबद्धास्तथालूका उरुकर्मस्थिताः जनाः । वामपादे जनाः पार्श्वे स्थिताः कूर्मस्य भागुरे ॥

Kaum Dharmabaddha, Ālūka, dan mereka yang menetap di Urukarma—semua ini berada pada telapak kiri, di sisi Kura-kura, pada bagian Bhāgura.

Verse 41

आषाढश्रवणे चैव धनिष्ठा यत्र संस्थिता । कैलासो हिमवांश्चैव धनुष्मान् वसुमांस्तथा ॥

Di tempat nakṣatra Āṣāḍhā, Śravaṇa, dan Dhaniṣṭhā berada, di sana pula terdapat Kailāsa, Himavān, Dhanuṣmān, dan Vasumān (gunung/wilayah).

Verse 42

क्रौञ्चाः कुरुवकाः चैव क्षुद्रवीणाश्च ये जनाः । रसालयाः सकैकेयाः भोगप्रस्थाः सयामुनाः ॥

Kaum Krauñca, Kuruvaka, dan Kṣudravīṇa; Rasālaya bersama Kaikeya; serta Bhogaprastha bersama Yāmuna juga disebutkan.

Verse 43

अन्तर्द्वोपास्त्रिगर्ताश्च अग्नीjyāḥ सार्दनाः जनाः । तथैवाश्वमुखाः प्राप्ताश्चिविडाः केशधारिणः ॥

Disebut pula Antardvopa, Trigarta, Agnijya, dan Sardana; demikian juga Asvamukha, Civida, serta Kesadharin (para pemakai rambut/jata).

Verse 44

दासेरका वाटधानाः शवधानास्तथैव च । पुष्कलाधमकैरातास्तथा तक्षशिलाश्रयाः ॥

Daseraka, Vatadhana, dan juga Savadana; serta Puskala, Kirata yang rendah (Adhama-kirata), dan mereka yang tinggal di sekitar Taksasila disebutkan.

Verse 45

अम्बाला मालवा मद्रा वेणुकाः सवदन्तिकाः । पिङ्गला मानकलहा हूणाः कोहलकाश्च तथा ॥

Ambala, Malava, Madra, Venuka, dan Savadantika; juga Pingala, Manakalah(a), Huna, serta Kohalaka disebutkan.

Verse 46

माण्डव्या भूतियुवकाः शातका हेमतारकाः । यशोमत्याः सगान्धाराः खरसागरराशयः ॥

Mandavya, Bhutiyuvaka, Sataka, dan Hemataraka; juga Yasomatya bersama Gandhara, serta Kharasagara-rasaya disebutkan.

Verse 47

यौधेया दासमेयाश्च राजन्याः श्यामकास्तथा । क्षेमधूर्ताश्च कूर्मस्य वामकुक्षिमुपाश्रिताः ॥

Yaudheya, Dasameya, Rajanya, dan Syamaka; serta Ksemadhurta yang tinggal di sisi kiri (vama-kuksi) Kūrma (Kura-kura kosmis) disebutkan.

Verse 48

वारुणञ्चात्र नक्षत्रं तत्र प्रौष्ठपदाद्वयम् । येन किन्नरराज्यञ्च पशुपालं सकीचकम् ॥

Di sini terdapat nakṣatra yang berhubungan dengan Varuṇa, dan di sana juga sepasang Proṣṭhapadā; olehnya ditunjukkan alam para Kinnara serta negeri para penggembala sapi bersama kaum Kīcaka.

Verse 49

काश्मीरकं तथा राष्ट्रमभिसारजनस्तथा । दवदास्त्वङ्गनाश्चैव कुलटा वनराष्ट्रकाः ॥

Kāśmīra juga, dan negeri Rāṣṭra; demikian pula orang-orang Abhisāra; kaum Davadāsa, Aṅganā, Kulaṭa, dan Vanarāṣṭraka.

Verse 50

सैरिष्ठा ब्रह्मपुरकास्तथैव वनवाह्यकाः । किरातकौशिका नन्दा जनाः पह्णवलोलनाः ॥

Kaum Sairiṣṭha, Brahmapuraka, dan juga Vanavāhyaka; Kirāta-kauśika, Nanda, serta orang-orang yang disebut Pahṇavalolana.

Verse 51

दार्वादा मरकाश्चैव कुरटाश्चान्नदारकाः । एकपादा खशा घोषाः स्वर्गभौमानवद्यकाः ॥

Kaum Dārvāda, Maraka, Kuraṭa, dan Annadāraka; para Ekapāda, Khaśa, Ghoṣa, serta Svargabhauma dan Anavadyaka juga.

Verse 52

तथा सयवना हिङ्गाश्चीरप्रावरणाश्च ये । त्रिनेत्राः पौरवाश्चैव गन्धर्वाश्च द्विजोत्तम ॥

Demikian pula kaum Sayavana dan Hiṅga, serta mereka yang mengenakan pakaian dari kulit kayu; orang-orang Trinetra, Paurava, dan para Gandharva juga—wahai yang terbaik di antara para dwija.

Verse 53

पूर्वोत्तरन्तु कूर्मस्य पदामेते समाश्रिताः । रेवत्यश्चाश्विदैवत्यं याम्यञ्चर्क्षमिति त्रयम् ॥

Tiga nakshatra ini—Revatī, Aśvinī yang berdewa Aśvin, serta asterisme selatan Yāmya (yakni Bharaṇī)—dikatakan berada pada ‘pada’ timur dan utara dari Kura-kura kosmis (kūrma).

Verse 54

तत्र पादे समाख्यातं पाकाय मुनिसत्तम । देशेष्वेतेषु चैतानि नक्षत्राण्यपि वै द्विज ॥

Wahai yang terbaik di antara para resi, pada ‘pada’ itu telah dijelaskan demi ‘pāka’ (penentuan hasil/pertanda). Dan wahai yang dua kali lahir, di wilayah-wilayah ini memang nakshatra-nakshatra inilah yang harus dipahami sebagai bekerja.

Verse 55

एतत्पीडा अमी देशाः पीड्यन्ते ये क्रमोदिताः । यान्ति चाभ्युदयं विप्र ग्रहैः सम्यगवस्थितैः ॥

Dengan gangguan semacam itu, wilayah-wilayah yang disebutkan berurutan ini menjadi tertimpa; namun, wahai brāhmaṇa, bila planet-planet berada pada kedudukan yang tepat, wilayah-wilayah itu pun mencapai kemakmuran.

Verse 56

यस्यर्क्षस्य पतिर्यो वै ग्रहस्तद्भावितो भयम् । तद्देशस्य मुनिश्रेष्ठ तदुत्कर्षे शुभागमः ॥

Planet yang menjadi penguasa suatu nakshatra—bila planet itu berada dalam kondisi buruk, timbul ketakutan bagi wilayah tersebut, wahai yang terbaik di antara para resi; tetapi bila ia tinggi/kuat, hasil yang mujur pun datang.

Verse 57

प्रत्येकं देशसामान्यं नक्षत्रग्रहसम्भवम् । भयं लोकस्य भवति शोभनं वा द्विजोत्तम ॥

Bagi setiap wilayah ada pertanda umum yang timbul dari nakshatra dan planet; pertanda itu menjadi ketakutan bagi rakyat atau menjadi sesuatu yang mujur, wahai yang terbaik di antara para dwija.

Verse 58

स्वर्क्षैरशोभनैरजन्तोः सामान्यं इति भीतिदम् । ग्रहैर्भवति पीडोत्थमल्पायासमशोभनम् ॥

Dari nakṣatra yang tidak mujur milik sendiri timbul ketakutan umum pada seseorang; tetapi dari pengaruh planet timbul kemalangan yang lahir dari kesusahan, dengan usaha yang sangat kecil, seakan tak terelakkan.

Verse 59

तथैव शोभनः पाकः दुःस्थितैश्च तथा ग्रहैः । अल्पोपकाराय नृणां देशज्ञैश्चात्मनो बुधैः ॥

Demikian pula, ketika planet-planet berada pada posisi buruk, bahkan pertanda baik (pāka) menjadi sedikit manfaat bagi manusia; hal ini dipahami oleh para bijak yang mengenal wilayah dan memiliki daya pertimbangan sendiri.

Verse 60

द्रव्ये गोष्ठेऽथ भृत्येषु सुहृत्सु तनयेषु वा । भार्यायाञ्च गृहे दुष्ठे भयं पुण्यवतां नृणाम् ॥

Ketika sebuah planet berada pada posisi buruk di rumah/bhāva seseorang, maka timbul ketakutan bahkan pada orang yang berpunya, mengenai harta, ternak/kawanan, pelayan, sahabat, putra, dan juga istri.

Verse 61

आत्मन्यथाल्पपुण्यानां सर्वत्रैवातिपापिनाम् । नैकत्रापि ह्यपापानां भयमस्ति कदाचन ॥

Demikianlah, bagi yang sedikit kebajikannya dan yang sangat berdosa, ketakutan muncul di mana-mana, bahkan mengenai diri sendiri; tetapi bagi yang tanpa dosa, tidak pernah ada ketakutan, bahkan di satu tempat pun.

Verse 62

दिग्देशजनसामान्यं नृपसामान्यमात्मजम् । नक्षत्रग्रहसामान्यं नरो भुङ्क्ते शुभाशुभम् ॥

Seseorang mengalami hasil baik dan buruk melalui pengaruh umum yang terkait dengan arah, wilayah, dan masyarakat; melalui pengaruh yang terkait dengan raja; melalui keturunannya; serta melalui pengaruh umum dari nakṣatra dan planet.

Verse 63

परस्पराभिरक्षा च ग्रहादौस्थ्येन जायते । एतेभ्य एव विप्रेन्द्र ! शुभहानिस्तथाशुभैः ॥

Ketika planet-planet dan tanda-tanda langit berada dalam keadaan tidak menguntungkan, timbullah dorongan saling melindungi di antara manusia. Dari susunan itulah, wahai brahmana terbaik, lenyapnya yang mujur dan penderitaan oleh pengaruh yang tidak mujur pun terjadi.

Verse 64

यदेतत्कूर्मसंस्थानं नक्षत्रेषु मयोदितम् । एतत्तु देशसामान्यमशुभं शुभमेव च ॥

Susunan ‘berbentuk kura-kura’ di antara rasi bintang yang telah kujelaskan adalah pertanda umum bagi suatu wilayah; ia dapat menandakan baik kemalangan maupun keberuntungan.

Verse 65

तस्माद्विज्ञाय देशर्क्षं ग्रहपीडां तथात्मनः । कुर्वोत शान्तिं मेधावी लोकवादांश्च सत्तम ॥

Karena itu, setelah memastikan tanda perbintangan suatu wilayah dan juga gangguan planet pada diri sendiri, orang bijak hendaknya melakukan upacara penenteraman (śānti-karman); dan, wahai insan terbaik, memperhatikan pula lokavāda, yakni pertanda/rumor yang beredar di masyarakat.

Verse 66

आकाशाद्देवतानाञ्च दैत्यादीनाञ्च दौर्‍हृदाः । पृथ्व्यां पतन्ति ते लोके लोकवादाः इति श्रुताः ॥

Karena ketidakharmonisan/keresahan para dewa serta para daitya dan lainnya, tanda-tanda ini jatuh dari langit ke bumi; di dunia, semuanya dikenal sebagai ‘lokavāda’.

Verse 67

तां तथैव बुधः कुर्यात् लोकवादान्न हापयेत् । तेषान्तत्करणान्नॄणां युक्तो दुष्टागमक्षयः ॥

Demikian pula orang bijak hendaknya bertindak sebagaimana patut dan tidak meremehkan lokavāda. Bagi mereka yang bertindak selaras dengannya, kemalangan yang akan datang akan lenyap atau mereda sebagaimana semestinya.

Verse 68

शुभोदयम् प्रहाणिं च पापानां द्विजसत्तम । प्रज्ञाहानिं प्रकुर्व्युस्‍ते द्रव्यादीनाञ्च कुर्वते ॥

Wahai brahmana terbaik, pengaruh dosa menyebabkan lenyapnya kebangkitan yang mujur dan kemakmuran; ia merusak kecerdasan serta menghilangkan harta dan sejenisnya.

Verse 69

तस्माच्छान्तिपरः प्राज्ञो लोकवादरतस्तथा । लोकवादांश्च शान्तींश्च ग्रहपीडासु कारयेत् ॥

Karena itu orang bijak hendaknya berbakti pada upacara penenteraman (śānti) dan juga waspada terhadap lokavāda (tata laku terkait pertanda); saat gangguan planet, lakukan keduanya: lokavāda dan śānti.

Verse 70

अद्रोहानुपवासांश्च शस्तं चैत्यादिवन्दनम् । जपं होमं तथा दानं स्नानं क्रोधादिवर्जनम् ॥

Tanpa permusuhan (ahiṃsā) dan puasa; pemujaan yang semestinya kepada kuil dan tempat suci; japa, persembahan api (homa), sedekah, mandi suci, serta menjauhi amarah dan cela sejenisnya—(itulah anjuran).

Verse 71

अद्रोहः सर्वभूतेषु मैत्रीं कुर्याच्च पण्डितः । वर्जयेदसतीं वाचमतिवादांस्तथैव च ॥

Orang berilmu hendaknya tidak memusuhi semua makhluk dan menumbuhkan sikap bersahabat; ia harus menghindari ucapan yang tidak benar/tidak suci, serta menjauhi banyak bicara.

Verse 72

ग्रहपूजां च कुर्वोत सर्वपीडासु मानवः । एवं शाम्यन्त्यशेषाणि घोराणि द्विजसत्तम ॥

Dan dalam segala gangguan hendaknya dilakukan pemujaan kepada planet-planet (graha). Dengan demikian, wahai yang terbaik di antara kaum dwija, semua kesukaran yang mengerikan menjadi reda.

Verse 73

प्रयतानां मनुष्याणां ग्रहर्क्षोत्थान्यशेषतः । एष कूर्मो मया ख्यातो भारते भगवान् विभुः ॥

Bagi orang yang tekun dan bersungguh-sungguh, telah kujelaskan sepenuhnya buah (akibat) yang timbul dari planet-planet dan rasi naksatra. Demikianlah Tuhan yang mahaperkasa, berwujud Kura-kura, telah kuuraikan di Bhārata.

Verse 74

नारायणो ह्यचिन्त्यात्मा यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् । तत्र देवाः स्थिताः सर्वे प्रतिनक्षत्रसंश्रयाः ॥

Nārāyaṇa yang hakikatnya tak terpikirkan adalah landasan tempat segala sesuatu ditegakkan. Di sana semua dewa bersemayam, masing-masing mengambil tumpuan menurut naksatra mereka sendiri.

Verse 75

तथा मध्ये हुतवहः पृथ्वी सोमश्च वै द्विज । मेषादयस्त्रयो मध्ये मुखे द्वौ मिथुनादिकौ ॥

Wahai yang dua kali lahir, di bagian tengah ada Agni, Bumi, dan juga Soma. Di tengah terdapat tiga rasi yang bermula dari Aries; dan pada mulut terdapat dua rasi yang bermula dari Gemini.

Verse 76

प्राग्दक्षिणे तथा पादे कर्कसिंहौ व्यवस्थितौ । सिंहकन्यातुलाश्चैव कुक्षौ राशैत्रयं स्थितम् ॥

Pada kaki depan kanan terdapat Cancer dan Leo. Dan di perut terdapat tiga rasi—Leo, Virgo, dan Libra—yang berada bersama-sama.

Verse 77

तुलाथ वृश्चिकाश्चोभौ पादे दक्षिणपश्चिमे । पृष्ठे च वृश्चिकेनैव सह धन्वी व्यवस्थितः ॥

Libra dan Scorpio berada pada kaki barat daya. Dan pada punggung, bersama Scorpio, rasi Pemanah (Sagittarius) ditempatkan.

Verse 78

वायव्ये चास्य वै पादे धनुर्ग्राहादिकं त्रयम् । कुम्भमीनौ तथैवास्य उत्तरां कुक्षिमाश्रितौ ॥

Pada barat-laut dari (Kūrma kosmis) itu ditempati triad yang bermula dengan Sagitarius—Sagitarius, Kaprikornus, dan Akuarius. Demikian pula, pada perut utaranya berada Akuarius dan Pisces.

Verse 79

मीनमेषौ द्विजश्रेष्ठ ! पादे पूर्वोत्तरे स्थितौ । कूर्मे देशास्तथर्क्षाणि देशेष्वेतेषु वै द्विज ॥

Pisces dan Aries, wahai yang terbaik di antara kaum dwija, berada pada kaki timur-laut. Demikianlah pada Kūrma (kosmis) terdapat wilayah-wilayah dan juga nakṣatra—tersebar menurut wilayah-wilayah itu, wahai dwija.

Verse 80

राशयश्च तथर्क्षेषु ग्रहराशिष्ववस्थिताः । तस्माद् ग्रहर्क्षपीडासु देशपीडां विनिर्दिशेत् ॥

Rasi-rasi juga berada dalam nakṣatra, dan planet-planet berada dalam rasi. Karena itu, bila planet dan nakṣatra mengalami gangguan, hendaknya ditetapkan gangguan pada wilayah yang bersesuaian.

Verse 81

तत्र स्त्रात्वा प्रकुर्वोत दानहोमादिकं विधिम् । स एष वैष्णवः पादो ब्रह्मा मध्ये ग्रहस्य यः । नारायणाख्योऽचिन्त्यात्मा कारणं जगतः प्रभुः ॥

Di sana, setelah melakukan mandi suci dan tindakan penyucian lainnya, hendaknya dilaksanakan upacara berupa dana (pemberian), homa (persembahan api), dan sebagainya menurut ketentuan. Inilah kaki Vaiṣṇava. Adapun prinsip Brahmā yang berada di tengah lingkaran planet-planet, Dialah Nārāyaṇa—berhakikat tak terpikirkan—Tuhan, sebab dari jagat raya.