Virāṭa-parva Adhyāya 21 — Kīcaka’s clandestine approach and Bhīma’s covert intervention (नर्तनागारे कीचकवध-प्रसङ्गः)
नारायणी चेन्द्रसेना रूपेण यदि ते श्रुता । पतिमन्वचरद् वृद्ध पुरा वर्षमहस्रिणम्,प्राचीन कालकी बात है, भृगुनन्दन महर्षि च्यवन तपस्या करते-करते बाँबीके समान हो गये थे, मानो अब उनका जीवनदीप बुझ जायगा; ऐसी दशा हो गयी थी, तो भी उनकी कल्याणमयी पत्नी सुकन्याने उन्हींका अनुसरण किया--वह उन्हींकी सेवा-शुश्रूषामें लगी रही। नारायणी इन्द्रसेना भी अपने रूप-सौन्दर्यके कारण विख्यात थी। तुमने भी उसका नाम सुना होगा। पूर्वकालमें उसने अपने हजार वर्षके बूढ़े पति मुदुगल ऋषिकी निरन्तर सेवा की थी
nārāyaṇī cendrasenā rūpeṇa yadi te śrutā | patim anvacarad vṛddha purā varṣa-sahasriṇam ||
Bhimasena berkata: “Jika engkau pernah mendengar nama Narayani Indrasena, yang termasyhur karena kecantikannya, maka ketahuilah: pada zaman dahulu ia setia mengikuti dan melayani suaminya, resi Mudgala, yang telah lanjut usia selama seribu tahun. Kisah ini dikenang untuk menegakkan ajaran bahwa dharma perkawinan sejati tidak diukur oleh muda, nikmat, atau keuntungan, melainkan oleh kesetiaan yang teguh, pengabdian, dan ketabahan dalam kesukaran.”
भीमसेन उवाच
The verse holds up an ideal of dharma grounded in steadfast fidelity and service: a spouse’s righteousness is shown through unwavering commitment and care, even across long hardship and the decline of age.
Bhīma cites Nārāyaṇī Indrasenā—renowned for beauty—as an illustrative precedent, stating that she followed and served her elderly husband continuously for a thousand years, using her example to strengthen a moral argument about duty and loyalty.