Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Akṣa-hṛdaya-dāna and Phalāśruti of the Nalopākhyāna (अक्षहृदयदानम् / नलोपाख्यान-फलश्रुतिः)

स कम्पयन्न्रिव महीं त्वरमाणो महीपति: । प्रविवेशाथ संरब्धस्तरसैव महामना:,महामना राजा नलने इन सबके द्वारा पृथ्वीको कम्पित-सी करते हुए बड़ी उतावलीके साथ रोषावेशमें भरे वेगपूर्वक निषधदेशकी राजधानीमें प्रवेश किया

sa kampayann iva mahīṃ tvaramāṇo mahīpatiḥ | praviveśātha saṃrabdhas tarasaiva mahāmanāḥ ||

Raja yang berhati agung itu, tergesa-gesa dan diliputi amarah, memasuki ibu kota Niṣadha dengan laju yang menggetarkan—seakan-akan bumi pun bergetar oleh langkahnya.

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
कम्पयन्shaking, causing to tremble
कम्पयन्:
Karta
TypeVerb
Rootकम्प् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (परस्मैपदी), पुं, प्रथमा, एकवचन
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
महीम्the earth
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
त्वरमाणःhastening
त्वरमाणः:
Karta
TypeVerb
Rootत्वर् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (आत्मनेपदी), पुं, प्रथमा, एकवचन
महीपतिःthe king (lord of the earth)
महीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
संरब्धःenraged, agitated
संरब्धः:
Karta
TypeVerb
Rootसं + रभ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (कर्मणि/भावे), विशेषणवत्, पुं, प्रथमा, एकवचन
तरसाwith force, by speed/impetus
तरसा:
Karana
TypeNoun
Rootतरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुं, तृतीया, एकवचन
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
महामनाःgreat-souled
महामनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहामनस् (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन

बृहदश्चव उवाच

B
Bṛhadaśva
N
Nala
N
Niṣadha
C
capital city of Niṣadha
E
earth (mahī)