Shloka 43
Adhyāya 76: Kuṇḍina-praveśaḥ, Bhīmena satkāraḥ, Ṛtuparṇa-kṣamā, Aśvahṛdaya-pratyarpanam
Nala’s Reception and Reconciliation
Devanagari script
स्वरूपिणं तु भर्तरें दृष्टवा भीमसुता तदा । प्राक्रोशदुच्चैरालिड्र्य पुण्यश्लोकमनिन्दिता,अपने वास्तविक रूपमें प्रकट हुए अपने पतिदेव पुण्यश्लोक महाराज नलको देखकर सती साध्वी दमयन्ती उनके हृदयसे लगकर उच्च स्वरसे रोने लगी
Transliteration
svarūpiṇaṃ tu bhartāraṃ dṛṣṭvā bhīmasutā tadā | prākrośad uccair āliṅgya puṇyaślokam aninditā ||
Translation
Saat itu Damayantī, putri Bhīma, melihat suaminya tampil dalam wujud sejati. Ia memeluk Nala—raja tanpa cela, termasyhur karena kebajikannya—lalu menangis keras.
Word by Word
स्वरूपिणम्in (his) true form
स्वरूपिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्वरूपिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
भर्तारम्husband
भर्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootभर्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
भीमसुताBhīma's daughter (Damayantī)
भीमसुता:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसुता
FormFeminine, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
प्राक्रोशत्cried out/wailed
प्राक्रोशत्:
TypeVerb
Rootक्रुश्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
उच्चैःloudly
उच्चैः:
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः
आलिङ्ग्यhaving embraced
आलिङ्ग्य:
TypeVerb
Rootआलिङ्ग्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
पुण्यश्लोकम्the famed/virtuous one (Nala)
पुण्यश्लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुण्यश्लोक
FormMasculine, Accusative, Singular
अनिन्दिताblameless (lady)
अनिन्दिता:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिन्दित
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
बृहदश्चव उवाच
Characters & Entities
B
BṛhadaśvaD
DamayantīN
NalaB
BhīmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes