Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

(कर्णस्तु बुबुधे राजन्‌ स्वप्रान्ते प्रवदन्निव । प्रतिबुद्धस्तु राधेय: स्वप्न॑ संचिन्त्य भारत ।। चकार निश्चयं राजन्‌ शक्‍त्यर्थ वदतां वर: । यदि मामिन्द्र आयाति कुण्डलार्थ परंतप: ।। शक्‍्त्या तस्मै प्रदास्यामि कुण्डले वर्म चैव ह । स कृत्वा प्रातरुत्थाय कार्याणि भरतर्षभ ।। ब्राह्मणान्‌ वाचयित्वाथ यथाकार्यमुपाक्रमत्‌ | विधिना राजशार्दूल मुहूर्तमजपत्‌ ततः ।।) राजन! स्वप्नके अन्तमें कुछ बोलता हुआ-सा कर्ण जाग उठा। भारत! जगनेपर वक्ताओंमें श्रेष्ठ राधानन्दन कर्णने स्वप्नका चिन्तन करके शक्तिके लिये इस प्रकार निश्चय किया, “यदि शत्रुओंको संताप देनेवाले इन्द्र कुण्डलके लिये मेरे पास आ रहे हैं तो मैं शक्ति लेकर ही उन्हें कुण्डल और कवच दूँगा।' भरतश्रेष्ठ! ऐसा निश्चय करके कर्ण प्रातःकाल उठा और आवश्यक कार्य करके ब्राह्मणोंसे स्वस्तिवाचन कराकर यथासमय संध्योपासन आदि कार्य करने लगा। नृपश्रेष्ठ] फिर उसने विधिपूर्वक दो घड़ीतक जप किया ।। ततः सूर्याय जप्यान्ते कर्ण: स्वप्न न्यवेदयत्‌,तदनन्तर जपके अनन्‍्तमें कर्णने भगवान्‌ सूर्यसे स्वप्नका वृत्तान्त निवेदन किया। उसने जो कुछ देखा था तथा रातमें उन दोनोंमें जैसी बातें हुई थीं, उन सबको कर्णने क्रमश: उनसे ठीक-ठीक कह सुनाया

karṇas tu bubudhe rājan svaprānte pravadann iva | pratibuddhas tu rādheyaḥ svapnaṃ saṃcintya bhārata || cakāra niścayaṃ rājan śakty-arthaṃ vadatāṃ varaḥ | yadi mām indra āyāti kuṇḍalārthaṃ parantapaḥ || śaktyā tasmai pradāsyāmi kuṇḍale varma caiva ha | sa kṛtvā prātar utthāya kāryāṇi bharatarṣabha || brāhmaṇān vācayitvātha yathākāryam upākramat | vidhinā rājaśārdūla muhūrtam ajapat tataḥ || tataḥ sūryāya japyānte karṇaḥ svapnaṃ nyavedayat |

Wahai Raja, Karṇa terjaga seakan masih mengucap kata-kata di ujung mimpi. Setelah benar-benar sadar, Rādheya—yang utama di antara para penutur—merenungkan mimpi itu dan menetapkan tekad tentang Śakti: “Jika Indra, penakluk musuh, datang kepadaku meminta antingku, maka hanya setelah memperoleh Śakti aku akan menyerahkan anting dan zirah itu kepadanya.” Dengan keputusan itu, wahai banteng keturunan Bharata, Karṇa bangun saat fajar, menuntaskan kewajiban-kewajiban yang perlu, meminta para brāhmaṇa melantunkan berkat-berkat suci, lalu memulai ritusnya pada waktu yang semestinya. Kemudian, wahai harimau di antara raja-raja, ia melakukan japa menurut tata-aturan selama satu muhūrta; dan pada akhir japa kepada Sūrya, Karṇa menyampaikan kepada Sang Surya perihal mimpinya.

कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
बुबुधेawoke/realized
बुबुधे:
TypeVerb
Rootबुध्
FormPerfect, Third, Singular, Atmanepada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
स्वप्रान्तेat the end of the dream
स्वप्रान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वप्नान्त
FormMasculine, Locative, Singular
प्रवदन्speaking
प्रवदन्:
TypeVerb
Rootप्र+वद्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रतिबुद्धःawakened
प्रतिबुद्धः:
TypeVerb
Rootप्रति+बुध्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
तुand/but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
राधेयःRadheya (Karna)
राधेयः:
Karta
TypeNoun
Rootराधेय
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वप्नम्the dream
स्वप्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वप्न
FormMasculine, Accusative, Singular
संचिन्त्यhaving reflected upon
संचिन्त्य:
TypeVerb
Rootसम्+चिन्त्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
चकारmade/did
चकार:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
निश्चयम्a decision
निश्चयम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिश्चय
FormMasculine, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
शक्त्यर्थम्for the sake of the spear (Shakti)
शक्त्यर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्ति+अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
वदताम्of speakers
वदताम्:
TypeVerb
Rootवद्
Formशतृ (present active participle) used substantively, Masculine/Neuter, Genitive, Plural
वरःthe best
वरः:
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormFirst, Accusative, Singular
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
आयातिcomes
आयाति:
TypeVerb
Rootआ+या
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Parasmaipada
कुण्डलार्थम्for the earrings
कुण्डलार्थम्:
TypeNoun
Rootकुण्डल+अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
परंतपःscorcher of foes
परंतपः:
TypeAdjective
Rootपरंतप
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्त्याwith the spear (Shakti)
शक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormDative, Singular
प्रदास्यामिI will give
प्रदास्यामि:
TypeVerb
Rootप्र+दा
FormFuture, First, Singular, Parasmaipada
कुण्डलेthe two earrings
कुण्डले:
Karma
TypeNoun
Rootकुण्डल
FormNeuter, Accusative, Dual
वर्मarmor
वर्म:
Karma
TypeNoun
Rootवर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
indeed (particle)
:
TypeIndeclinable
Root
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNominative, Singular
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
TypeIndeclinable
Rootप्रातर्
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
TypeVerb
Rootउत्+स्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
कार्याणिduties/tasks
कार्याणि:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Accusative, Plural
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत+ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्राह्मणान्Brahmins
ब्राह्मणान्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Accusative, Plural
वाचयित्वाhaving caused to recite (benedictions)
वाचयित्वा:
TypeVerb
Rootवाचय् (causative of वच्)
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
यथाas/according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
कार्यम्what was to be done/duty
कार्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Accusative, Singular
उपाक्रमत्began/undertook
उपाक्रमत्:
TypeVerb
Rootउप+क्रम्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
विधिनाaccording to rule/ritual
विधिना:
Karana
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Instrumental, Singular
राजशार्दूलO tiger among kings
राजशार्दूल:
TypeNoun
Rootराजन्+शार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
मुहूर्तम्for a muhurta (a while)
मुहूर्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुहूर्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अजपत्chanted/muttered
अजपत्:
TypeVerb
Rootजप्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
K
Karṇa
R
Rādheya
I
Indra
S
Sūrya (Sun-god)
B
brāhmaṇas
Ś
Śakti (weapon)
K
kuṇḍalas (earrings)
V
varman (armor)