Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

अग्निवंशवर्णनम् (Agni-vaṃśa-varṇana) / The Genealogy and Function of Agni

शब्द: स्पर्शश्व॒ रूपं च तेजसो5थ गुणास्त्रय: । शब्द: स्पर्शश्व॒ वायौ तु शब्दश्वाकाश एव तु,शब्द, स्पर्श तथा रूप--ये तेजके तीन गुण हैं, शब्द और स्पर्श--ये दो गुण वायुके हैं तथा आकाशमें एक ही गुण है--शब्द

śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca tejaso 'tha guṇās trayaḥ | śabdaḥ sparśaś ca vāyau tu śabdaś cākāśa eva tu ||

Sang pemburu-pertapa melanjutkan: “Api dikenal oleh tiga sifat—bunyi, sentuhan, dan rupa. Angin memiliki dua—bunyi dan sentuhan. Adapun akasa hanya satu—bunyi.”

शब्दःsound
शब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
स्पर्शःtouch
स्पर्शः:
Karta
TypeNoun
Rootस्पर्श
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
रूपम्form/color
रूपम्:
Karta
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तेजसःof fire/tejas
तेजसः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Genitive, Singular
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
गुणाःqualities
गुणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रयःthree
त्रयः:
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Nominative, Plural
शब्दःsound
शब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
स्पर्शःtouch
स्पर्शः:
Karta
TypeNoun
Rootस्पर्श
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वायौin air/wind
वायौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शब्दःsound
शब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
आकाशेin space/ether
आकाशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Locative, Singular
एवonly/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु

व्याध उवाच

V
vyādha (the hunter, speaker)
T
tejas (fire element)
V
vāyu (air element)
Ā
ākāśa (space/ether element)

Educational Q&A

The verse teaches a graded understanding of the elements by their sensory qualities: fire has three (sound, touch, form), air has two (sound, touch), and space has one (sound). Such clear categorization supports ethical clarity by grounding reflection in accurate knowledge of nature.

Vyādha is instructing his listener in a philosophical explanation of the world’s constituents, using the guṇas (perceptible qualities) of the elements as a framework within his broader teaching on right understanding and dharma.