Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)

गदासिचर्मग्रहणेषु शूरा- नस्त्रेषु शिक्षासु रथाश्वयाने । सम्यग्‌ विनेता विनयत्यतन्तद्र- स्तांश्वाभिमन्यु: सततं कुमार:,'शिक्षा देनेमें नीेपूण और आलस्यरहित कुमार अभिमन्यु तुम्हारे शूर-वीर पुत्रोंको गदा और ढाल-तलवारके दाँव-पेंच सिखाते हैं। अन्यान्य अस्त्रोंकी भी शिक्षा देते हैं। साथ ही रथ चलाने और घोड़े हाँकनेकी कला भी सिखाते हैं। वे सदा उनकी शिक्षा-दीक्षामें संलग्न रहते हैं

vaiśampāyana uvāca |

gadāsicarmagrahaṇeṣu śūrāḥ astreṣu śikṣāsu rathāśvayāne |

samyag vinītā vinayaty atandras tāñ śvābhimanyuḥ satataṃ kumāraḥ ||

Waiśampāyana berkata: Pangeran muda Abhimanyu—terlatih baik dan tak pernah bermalas—senantiasa menertibkan serta mengajar putra-putramu yang gagah. Ia mengajarkan cara memegang dan menggunakan gada, pedang, dan perisai; melatih mereka dalam senjata-senjata lain; serta mengajarkan mengemudikan kereta perang dan mengendalikan kuda. Demikianlah ia terus-menerus mencurahkan diri pada pendidikan dan pembentukan mereka.

गदाin (the use of) mace
गदा:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Locative, Plural
असिin (the use of) sword
असि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअसि
FormMasculine, Locative, Plural
चर्मin (the use of) shield/leather-shield
चर्म:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचर्मन्
FormNeuter, Locative, Plural
ग्रहणेषुin the taking/handling (techniques)
ग्रहणेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootग्रहण
FormNeuter, Locative, Plural
शूराःheroes/valiant ones
शूराः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
अस्त्रेषुin weapons
अस्त्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Locative, Plural
शिक्षासुin trainings/instructions
शिक्षासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशिक्षा
FormFeminine, Locative, Plural
रथin chariots/chariotry
रथ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Locative, Plural
अश्वin horses/horsemanship
अश्व:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Locative, Plural
यानेin driving/riding
याने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयान
FormNeuter, Locative, Plural
सम्यक्properly, well
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
विनेताtrainer/instructor
विनेता:
Karta
TypeNoun
Rootविनेता (वि-नी-तृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
विनयतिtrains, instructs
विनयति:
TypeVerb
Rootनी (वि-नी)
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
अतन्द्रःuntiring, unlazy
अतन्द्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
अभिमन्युःAbhimanyu
अभिमन्युः:
Karta
TypeNoun
Rootअभिमन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
सततम्always, continually
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
कुमारःthe prince/young man
कुमारः:
Karta
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Abhimanyu
M
mace (gadā)
S
sword (asi)
S
shield (carma)
W
weapons (astra)
C
chariot (ratha)
H
horses (aśva)
Y
your sons (tāñ ...; implied addressee’s sons)