Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

प्रावृट्-शरत्-वर्णनम् — Description of the Monsoon and Autumn; Sarasvatī in the Pāṇḍavas’ Exile

मृगाणां स वराहाणां महिषाणां महाभुज: विनिष्नंस्तत्र तत्रेव भीमो भीमपराक्रम:,भीमसेनका पराक्रम भी उनके नामके अनुसार ही भयानक था। उनकी भुजाएँ विशाल थीं। वे मृगयामें प्रवृत्त होकर जहाँ-तहाँ हिंसक पशुओं, वराहों और भैंसोंको भी मारा करते थे

mṛgāṇāṃ sa varāhāṇāṃ mahiṣāṇāṃ mahābhujaḥ | viniṣṇan tatra tatraiva bhīmo bhīmaparākramaḥ ||

Waiśampāyana berkata: Bhīma yang berlengan perkasa—dengan keberanian yang menggetarkan—menekuni perburuan; di sana-sini ia menumbangkan kijang, babi hutan, bahkan kerbau liar. Dalam kerasnya hidup rimba, berburu menjadi sekaligus penopang hidup dan penegasan daya.

मृगाणाम्of deer
मृगाणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Genitive, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वराहाणाम्of boars
वराहाणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवराह
FormMasculine, Genitive, Plural
महिषाणाम्of buffaloes
महिषाणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहिष
FormMasculine, Genitive, Plural
महाभुजःhaving great arms
महाभुजः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाभुज
FormMasculine, Nominative, Singular
विनिष्णन्sitting down / taking position
विनिष्णन्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-निषद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रthere (here and there)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमपराक्रमःof terrible valor
भीमपराक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीमपराक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīma (Bhīmasena)
D
deer (mṛga)
B
boar (varāha)
B
buffalo (mahiṣa)

Educational Q&A

The verse highlights Bhīma’s immense strength and the pragmatic demands of forest exile: hunting functions as sustenance and protection, while also reflecting the intense, sometimes violent, realities of life away from settled society.

Vaiśampāyana narrates that Bhīma, famed for fearsome valor and great arms, roams about in the forest engaged in hunting, killing deer, boars, and buffaloes in various places.