Shloka 27
Adhyāya 160: Dikpāla-Cosmography and the Sun’s Kālacakra (दिक्पाल-विश्ववर्णनम् तथा आदित्यस्य कालचक्रम्)
Devanagari script
शिखरस्थं समासीनमधिपं यक्षरक्षसाम् । प्रेक्षन्ते सर्वभूततानि भानुमन्तमिवोदितम्,यक्षों तथा राक्षसोंके अधिपति कुबेर जब इस कैलाशशिखरपर विराजमान होते हैं, उस समय उदित हुए सूर्यकी भाँति शोभा पाते हैं। उस अवसरपर सब प्राणी उनका दर्शन करते हैं
Transliteration
śikharasthaṃ samāsīnam adhipaṃ yakṣarakṣasām | prekṣante sarvabhūtāni bhānumantam ivoditam ||
Translation
Duduk di puncak gunung, sang penguasa Yakṣa dan Rākṣasa—Kubera—bersinar laksana matahari yang baru terbit. Pada saat itu, semua makhluk memandang kepadanya dan menyaksikan kemuliaannya.
Word by Word
शिखरस्थम्situated on the peak
शिखरस्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशिखरस्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
समासीनम्seated
समासीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसमासीन
FormMasculine, Accusative, Singular
अधिपम्the lord
अधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootअधिप
FormMasculine, Accusative, Singular
यक्षरक्षसाम्of the Yakshas and Rakshasas
यक्षरक्षसाम्:
TypeNoun
Rootयक्षरक्षस
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रेक्षन्तेthey behold/see
प्रेक्षन्ते:
TypeVerb
Rootप्रेक्ष्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
सर्वभूतानिall beings
सर्वभूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
भानुमन्तम्radiant, luminous
भानुमन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभानुमन्त्
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उदितम्risen (having arisen)
उदितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउदित
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
आर्शिषिण उवाच
Characters & Entities
K
KuberaY
YakṣasR
RākṣasasK
Kailāsa (implied by context: mountain peak)S
Sun (Bhānumān)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes