Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Gandhamādana-praveśa and the Sudden Storm (गन्धमादनप्रवेशः — चण्डवातवर्षवर्णनम्)

युधिष्ठिर! परम बुद्धिमान्‌ देवदेव भगवान्‌ श्रीहरिके यमराजका कार्य सँभालते समय किसी भी प्राणीकी मृत्यु नहीं होती थी; परंतु उत्पत्तिका कार्य पूर्ववत्‌ चलता रहा ।। वर्धन्ते पक्षिसंघाश्व तथा पशुगवेडकम्‌ | गवाश्चं च मृगाश्नचैव सर्वे ते पिशिताशना:,फिर तो पक्षियोंके समूह बढ़ने लगे। गाय, बैल, भेड़-बकरे आदि पशु, घोड़े, मृग तथा मांसाहारी जीव सभी बढ़ने लगे

Yudhiṣṭhira! parama-buddhimān devadeva bhagavān śrī-hariḥ—yamarājasya kāryaṁ sambhālate samaye kasyāpi prāṇino mṛtyur na bhavati sma; parantu utpattikā kāryaḥ pūrvavat pravavarta. Vardhante pakṣi-saṅghāś ca tathā paśu-gaveḍakam; gavāś ca vṛṣabhāś caiva mṛgāś caiva sarve te piśitāśanāḥ.

Lomaśa berkata: “Wahai Yudhiṣṭhira, ketika Hari—Dewa di atas para dewa, yang maha bijaksana—mengambil alih tugas Yama, tak satu pun makhluk mengalami kematian; namun pekerjaan kelahiran tetap berlangsung seperti sediakala. Maka kawanan burung pun bertambah, demikian pula ternak—sapi dan lembu—serta hewan lain, kuda, rusa; bahkan semua makhluk, termasuk pemakan daging, kian berlipat jumlahnya.”

वर्धन्तेincrease, grow
वर्धन्ते:
TypeVerb
Rootवृध्
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथम, बहुवचन
पक्षि-संघाःflocks of birds
पक्षि-संघाः:
Karta
TypeNoun
Rootपक्षि-संघ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाalso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
पशु-गवे-डकम्animals—cattle and goats/sheep (collective)
पशु-गवे-डकम्:
Karta
TypeNoun
Rootपशु-गव-एड
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गवाःcows
गवाः:
Karta
TypeNoun
Rootगो
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
मृगाःdeer, wild animals
मृगाः:
Karta
TypeNoun
Rootमृग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthey, those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पिशित-आशनाःmeat-eaters, carnivores
पिशित-आशनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपिशित-आशन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

लोगमश उवाच

L
Lomaśa
Y
Yudhiṣṭhira
Ś
Śrī Hari (Viṣṇu)
Y
Yamarāja (Yama)
B
birds
C
cattle (cows, bulls)
D
deer
C
carnivorous creatures