Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

Bhāgīratha’s Tapas and the Petition to Gaṅgā (गङ्गावतरण-प्रसङ्गः)

भगीरथ इति ख्यात: सत्यवागनसूयक: । अभिषिच्य तु तं राज्ये दिलीपो वनमाश्रित:,(भगीरथं महात्मानं सत्यधर्मपरायणम्‌ ।) यथाशक्ति चेष्टा करनेपर भी वे गंगाको पृथ्वीपर उतार न सके। दिलीपके भगीरथ नामसे विख्यात एक पुत्र हुआ जो परम कान्तिमान्‌, धर्मपरायण, सत्यवादी और अदोषदर्शी था। सत्यधर्मपरायण महात्मा भगीरथका राज्याभिषेक करके दिलीप वनमें चले गये

bhagīratha iti khyātaḥ satyavāg anasūyakaḥ | abhiṣicya tu taṃ rājye dilīpo vanam āśritaḥ |

Ia pun termasyhur dengan nama Bhagīratha—benar dalam tutur kata dan bebas dari iri dengki. Setelah menobatkannya sebagai raja, Dilīpa memilih tinggal di rimba.

भगीरथःBhagiratha
भगीरथः:
Karta
TypeNoun
Rootभगीरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
ख्यातःrenowned/known
ख्यातः:
TypeAdjective
Rootख्यात
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
सत्यवाक्truth-speaking
सत्यवाक्:
TypeAdjective
Rootसत्यवाच्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनसूयकःfree from envy/censoriousness
अनसूयकः:
TypeAdjective
Rootअनसूयक
FormMasculine, Nominative, Singular
अभिषिच्यhaving anointed/crowned
अभिषिच्य:
TypeVerb
Rootअभि-षिच्
Formktvā (absolutive/gerund)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
राज्येin the kingdom/on the throne
राज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Locative, Singular
दिलीपःDilip(a)
दिलीपः:
Karta
TypeNoun
Rootदिलीप
FormMasculine, Nominative, Singular
वनम्forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
आश्रितःhaving resorted to/entered
आश्रितः:
TypeVerb
Rootआ-श्रि
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past active sense here: 'having resorted to')

सगर उवाच

S
Sagara
B
Bhagiratha
D
Dilipa
F
forest (vana)
K
kingdom/kingship (rājya)
R
royal consecration (abhiṣeka)