Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

सगरोपाख्यानम् — कपिलकोपः, अंशुमतः विनयः, तथा भगीरथपरम्परा

Sagara Upākhyāna: Kapila’s Wrath, Aṃśumān’s Reverence, and the Bhāgīratha Line

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । कथ्यमानं त्वया विप्र राज्ञां चरितमुत्तमम्‌,तपोधन! विप्रवर! मैं यह प्रसंग, जिसमें राजाओंके उत्तम चरित्रका वर्णन है, आपके मुखसे विस्तारपूर्वक सुनना चाहता हूँ

etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana | kathyamānaṃ tvayā vipra rājñāṃ caritam uttamam ||

Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai harta tapa, aku ingin mendengarnya dengan rinci. Wahai brāhmaṇa, saat engkau menuturkannya, ceritakanlah perbuatan luhur dan budi pekerti mulia para raja.”

एतत्this (matter)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
इच्छामिI wish/desire
इच्छामि:
Karta
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्)
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु
FormInfinitive (Tumun)
विस्तरेणin detail / with elaboration
विस्तरेण:
Karana
TypeNoun
Rootविस्तर
FormMasculine, Instrumental, Singular
तपोधनO ascetic rich in austerity
तपोधन:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Vocative, Singular
कथ्यमानम्being told/related
कथ्यमानम्:
Karma
TypeVerb
Rootकथ्
FormPresent passive participle, Neuter, Accusative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Instrumental, Singular
विप्रO brahmin
विप्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविप्र
FormMasculine, Vocative, Singular
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
चरितम्conduct/deeds/life-story
चरितम्:
Karma
TypeNoun
Rootचरित
FormNeuter, Accusative, Singular
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Accusative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
V
vipra (a brāhmaṇa sage, addressed)
K
kings (rājānaḥ, in general)

Educational Q&A

The verse highlights the value of learning dharma through attentive listening to exemplary narratives—especially the ideal conduct of kings—taught by a disciplined, authoritative sage.

Yudhiṣṭhira respectfully requests a brāhmaṇa ascetic to narrate, in detail, an account describing the excellent deeds and character of kings.