Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Āraṇyaka-parva, Adhyāya 1 — The Pandavas’ Exit from Gajasāhvaya and the Citizens’ Lament (जनमेजयप्रश्नः; पाण्डवानां वनप्रस्थानम्)

तेषां प्रादुष्कृताग्नीनां मुहुर्ते रम्यदारुणे । ब्रह्मघोषपुरस्कार: संजल्प: समजायत,संध्याकालकी नैसर्गिक शोभासे रमणीय तथा राक्षस-पिशाचादिके संचरणका समय होनेसे अत्यन्त भयंकर प्रतीत होनेवाले उस मुहूर्तमें अग्नि प्रजजलित करके वेद-मन्त्रोंके घोषपूर्वक अग्निहोत्र करनेके बाद उन ब्राह्मणोंमें परस्पर संवाद होने लगा

teṣāṁ prāduṣkṛtāgnīnāṁ muhūrte ramya-dāruṇe | brahma-ghoṣa-puraskāraḥ sañjalpaḥ samajāyata ||

Waiśampāyana berkata: Pada saat senja itu—indah menurut kodratnya namun terasa menggetarkan karena diyakini sebagai waktu berkeliarannya rākṣasa dan piśāca—para brāhmaṇa menyalakan api suci. Setelah menunaikan agnihotra dengan lantunan mantra-mantra Weda yang menggema, timbullah percakapan di antara mereka.

तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
प्रादुष्कृतkindled / made manifest
प्रादुष्कृत:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रादुष्कृत (प्र + आदुस् + कृ)
FormMasculine, Genitive, Plural
अग्नीनाम्of the fires
अग्नीनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Genitive, Plural
मुहूर्तेat the moment (muhūrta)
मुहूर्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमुहूर्त
FormMasculine, Locative, Singular
रम्यpleasant / charming
रम्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootरम्य
FormMasculine, Locative, Singular
दारुणेterrible / dreadful
दारुणे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदारुण
FormMasculine, Locative, Singular
ब्रह्मघोषपुरस्कारःhaving Vedic recitation as the prelude
ब्रह्मघोषपुरस्कारः:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मघोषपुरस्कार
FormMasculine, Nominative, Singular
संजल्पःconversation / dialogue
संजल्पः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजल्प
FormMasculine, Nominative, Singular
समजायतarose / came to be
समजायत:
TypeVerb
Rootसम् + जन्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Ātmanepada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
brāhmaṇas
S
sacred fires (agni)
V
Vedic mantra-recitation (brahma-ghoṣa)
T
twilight (sandhyā implied by context)
R
rākṣasas
P
piśācas