Adhyaya 33

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वात्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच ततः सर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च / जगाम भगवान् व्यासो जैमिनिप्रमुखैर्वृतः

Demikianlah, dalam Śrī Kūrma Purāṇa, Saṃhitā enam ribu śloka, pada bagian awal, berakhirlah bab ke-32. Sūta bersabda: Sesudah itu Bhagavān Vyāsa, dikelilingi para resi dipimpin Jaimini, berangkat menuju semua tīrtha rahasia dan tempat suci (āyatana).

Verse 2

प्रयागं परमं तीर्थं प्रयागादधिकं शुभम् / विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थमनुत्तमम्

Prayāga adalah tīrtha tertinggi; dan ada pula tempat suci yang lebih mujur daripada Prayāga. Demikian juga Viśvarūpa Tīrtha serta Tāla-Tīrtha yang tiada banding patut dihormati.

Verse 3

आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम् / स्वर्नोलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्

Ada Mahātīrtha bernama Ākāśākhya; demikian pula Ṛṣabha-tīrtha yang luhur. Svarṇola juga Mahātīrtha, dan Gaurī-tīrtha adalah yang tiada tara.

Verse 4

प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च / जम्बुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्

Tīrtha itu bernama Prājāpatya, dan juga dikenal sebagai Svargadvāra, “Gerbang Surga”. Ia pun disebut Jambukeśvara; tīrtha utama yang termasyhur dengan nama Dharma.

Verse 5

गयातीर्थं महातीर्थं तीर्थं चैव महानदी / नारायणं परं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्

Tirtha Gayā adalah mahātīrtha; Mahānadī pun merupakan tirtha suci. Nārāyaṇa adalah tirtha tertinggi, dan Vāyu-tīrtha tiada banding.

Verse 6

ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम् / यमतीर्थं महापुण्यं तीर्थं संवर्तकं शुभम्

Jñāna-tīrtha adalah yang tertinggi dan sangat rahasia; Vārāha-tīrtha ialah tirtha paling utama. Yama-tīrtha berbuah pahala besar; Saṁvartaka-tīrtha membawa keberkahan.

Verse 7

अग्नितीर्थं द्विजश्रेष्ठाः कलशेश्वरमुत्तमम् / नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च

Wahai yang terbaik di antara para dvija, ada Agni-tīrtha dan Kalaśeśvara yang mulia; demikian pula Nāga-tīrtha, Soma-tīrtha, dan Sūrya-tīrtha.

Verse 8

पर्वताख्यं महागुह्यं मणिकर्णमनुत्तमम् / घटोत्कचं तीर्थवरं श्रीतीर्थं च पितामहम्

Ada tirtha bernama Parvatākhya; tirtha Mahāguhya yang amat rahasia; Maṇikarṇa yang tiada banding; Ghaṭotkaca, yang terbaik di antara tirtha; serta Śrī-tīrtha dan Pitāmaha-tīrtha.

Verse 9

गङ्गातीर्थं तु देवेशं ययातेस्तीर्थमुत्तमम् / कापिलं चैव सोमेशं ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम्

Ada Gaṅgā-tīrtha dan Deveśa; tirtha terbaik milik Raja Yayāti; juga Kāpilā-tīrtha beserta Someśa; serta Brahma-tīrtha yang tiada banding.

Verse 10

अत्र लिङ्गं पुरानीय ब्रह्मा स्नातुं यदा गतः / तदानीं स्थापयामास विष्णुस्तल्लिङ्गमैश्वरम्

Di sini ada Liṅga suci yang sangat kuno. Ketika Brahmā pergi mandi, pada saat itu juga Viṣṇu menegakkan Liṅga ilahi milik Īśvara tersebut.

Verse 11

ततः स्नात्वा समागत्य ब्रह्मा प्रोवाच तं हरिम् / मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात् स्थापितवानसि

Sesudah mandi dan kembali, Brahmā berkata kepada Hari: “Liṅga yang kubawa ini, mengapa engkau memasangnya?”

Verse 12

तमाह विष्णुस्त्वत्तो ऽपि रुद्रे भक्तिर्दृढा मम / तस्मात् प्रतिष्ठितं लिङ्गंनाम्ना तव भविष्यति

Viṣṇu berkata: “Wahai Rudra, bhaktiku kepadamu teguh dan tak tergoyahkan. Maka Liṅga yang ditegakkan ini akan termasyhur dengan namamu.”

Verse 13

भूतेश्वरं तथा तीर्थं तीर्थं धर्मसमुद्भवम् / गन्धर्वतीर्थं परमं वाह्नेयं तीर्थमुत्तमम्

Demikian pula ada Tīrtha Bhūteśvara, Tīrtha bernama Dharmasamudbhava, Tīrtha Gandharva yang utama, serta Tīrtha Vāhneya yang paling mulia.

Verse 14

दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चन्द्रतीर्थं द्विजोत्तमाः / चित्राङ्गदेश्वरं पुण्यं पुण्यं विद्याधरेश्वरम्

Wahai para dvija yang utama, ada Tīrtha Durvāsas, Tīrtha Vyoma, dan Tīrtha Candra; juga yang suci Citrāṅga-deśvara serta yang suci Vidyādhareśvara.

Verse 15

केदारतीर्थमुग्राख्यं कालञ्जरमनुत्तमम् / सारस्वतं प्रभासं च भद्रकर्णं ह्रदं शुभम्

Tirtha Kedāra yang masyhur bernama ‘Ugra’, Kālañjara yang tiada banding, Sārasvata, Prabhāsa, serta telaga suci bernama Bhadrakarṇa yang membawa keberkahan.

Verse 16

लौकिकाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैव वृषध्वजम् / हिरण्यगर्भं गोप्रेक्ष्यं तीर्थं चैव वृषध्वजम्

Ada mahātīrtha bernama Laukikā, juga tirtha bernama Vṛṣadhvaja; Hiraṇyagarbha dan Goprekṣya pun merupakan tirtha; demikian pula tirtha bernama Vṛṣadhvaja.

Verse 17

उपशान्तं शिवं चैव व्याघ्रेश्वरमनुत्तमम् / त्रिलोचनं महातीर्थं लोलार्कं चोत्तराह्वयम्

Ada tirtha bernama Upashānta dan Śiva; Vyāghreśvara yang tiada banding; mahātīrtha Trilocana; serta Lolārka yang juga dikenal dengan nama Uttara.

Verse 18

कपालमोचनं तीर्थं ब्रह्महत्याविनाशनम् / शुक्रेश्वरं महापुण्यमानन्दपुरमुत्तमम्

Ada tirtha Kapālamocana, pemusnah dosa brahmin-slaying; juga Śukreśvara yang sangat penuh pahala; serta dhāma suci utama bernama Ānandapura.

Verse 19

एवमादीनि तीर्थानि प्राधान्यात् कथितानि तु / न शक्यं विस्तराद् वक्तुं तीर्थसंख्या द्विजात्तमाः

Demikianlah tirtha-tirtha ini dan lainnya disebutkan secara ringkas menurut keutamaannya; wahai para dvija terbaik, jumlah seluruh tempat ziarah tidak mungkin diuraikan sepenuhnya.

Verse 20

तेषु सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् / उपोष्य तत्र तत्रासौ पाराशर्यो महामुनिः

Setelah mandi di semua tirtha itu dan memuja Pinākin, Śiva pemegang busur, Mahāmuni Pārāśarya berpuasa di tiap tempat.

Verse 21

तर्पयित्वा पितॄन् देवान् कृत्वा पिण्डप्रिदानकम् / जगाम पुनरेवापि यत्र विश्वेश्वरः शिवः

Sesudah mempersembahkan tarpaṇa kepada para Pitṛ dan para dewa serta melakukan piṇḍa-dāna, ia kembali ke tempat Śiva, Viśveśvara, berada.

Verse 22

स्नात्वाभ्यर्च्य परं लिङ्गं शिष्यैः सह महामुनिः / उवाच शिष्यान् धर्मात्मा स्वान् देशान् गन्तुमर्हथा

Setelah mandi dan bersama para murid memuja Liṅga Tertinggi, sang Mahāmuni yang berhati dharma berkata: “Pergilah kini ke negeri kalian masing-masing.”

Verse 23

ते प्रणम्य महात्मानं जग्मुः पैलादयो द्विजाः / वासं च तत्र नियतो वाराणस्यां चकार सः

Para resi dwija, dipimpin Paila, bersujud kepada sang Mahātmā lalu berangkat. Ia sendiri, teguh dalam tapa, menetap di sana, di Vārāṇasī.

Verse 24

शान्तो दान्तस्त्रिषवणंस्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् / भैक्षाहारो विशुद्धात्मा ब्रह्मचर्यपरायणः

Hendaknya ia tenang dan menaklukkan indria, mandi pada tiga sandhyā lalu memuja Pinākin; hidup dari sedekah, berhati suci, dan teguh dalam brahmacarya.

Verse 25

कदाचिद् वसता तत्र व्यासेनामिततेजसा / भ्रममाणेन भिक्षा तु नैव लब्धा द्विजोत्तमाः

Wahai yang terbaik dari kaum dwi-jati, suatu ketika saat Resi Vyasa yang agung tinggal di sana, meskipun beliau berkeliling mencari sedekah, beliau tidak mendapatkan makanan.

Verse 26

ततः क्रोधावृततनुर्नराणामिह वासिनाम् / विघ्नं सृजामि सर्वेषां येन सिद्धिर्विहीयते

Kemudian, dengan diselimuti kemarahan terhadap orang-orang yang tinggal di sini, aku menciptakan rintangan bagi semua orang, yang menyebabkan pencapaian spiritual mereka gagal.

Verse 27

तत्क्षणे सा महादेवी शङ्करार्धशरीरिणी / प्रादुरासीत् स्वयं प्रीत्या वेषं कृत्वा तु मानुषम्

Pada saat itu juga, Dewi Agung—dia yang merupakan satu tubuh dengan Shankara sebagai separuh bagian-Nya—menampakkan diri atas kehendak-Nya sendiri, dengan gembira mengambil wujud manusia.

Verse 28

भो भो व्यास महाबुद्धे शप्तव्या भवता न हि / गृहाण भिक्षां मत्तस्त्वमुक्त्वैवं प्रददौ शिवा

"Wahai Vyasa yang bijaksana! Janganlah engkau mengutuk. Terimalah sedekah dariku." Setelah berkata demikian, Shiva (Parvati) memberikan sedekah kepadanya.

Verse 29

उवाच च महादेवी क्रोधनस्त्वं भवान् यतः / इह क्षेत्रे न वस्तव्यं कृतघ्नो ऽसि त्वया सदा

Kemudian Dewi Agung berkata: "Karena engkau mudah marah, engkau tidak boleh tinggal di ksetra suci ini; sebab engkau selalu tidak tahu berterima kasih."

Verse 30

एवमुक्तः स भगवान् ध्यानाज्ज्ञात्वा परां शिवाम् / उवाच प्रणतो भूत्वा स्तुत्वा च प्रवरैः स्तवैः

Demikian disapa, Sang Bhagavan melalui meditasi mengenal Parā Śivā; lalu bersujud penuh bhakti, memuji-Nya dengan kidung-kidung utama, dan kemudian bersabda.

Verse 31

चतुर्दश्यामथाष्टम्यां प्रवेशं देहि शाङ्करि / एवमस्त्वित्यनुज्ञाय देवी चान्तरधीयत

“Wahai Śāṅkarī, anugerahkan izin untuk memasuki (secara upacara) pada tithi caturdaśī dan juga aṣṭamī.” Sang Dewi menyetujui, “Evam astu,” lalu lenyap dari pandangan.

Verse 32

एवं स भगवान् व्यासो महायोगी पुरातनः / ज्ञात्वा क्षेत्रगुणान् सर्वान् स्थितस्तस्याथ पार्श्वतः

Demikianlah Bhagavan Vyāsa, mahāyogin purba, setelah memahami seluruh keutamaan kṣetra suci itu, kemudian berdiri di sisinya.

Verse 33

एवं व्यासं स्थितं ज्ञात्वा क्षेत्रं सेवन्ति पण्डिताः / तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः

Mengetahui bahwa Vyāsa bersemayam demikian, para pandita melayani dan memuliakan kṣetra ini; sebab itu hendaknya seseorang dengan segenap upaya tinggal di Vārāṇasī.

Verse 34

सूत उवाच यः पठेदविमुक्तस्य माहात्म्यं शृणुयादपि / श्रावयेद् वा द्विजान् शान्तान् सो ऽपियातिपराङ्गतिम्

Sūta bersabda: Siapa yang melantunkan kemuliaan Avimukta (Kāśī), atau mendengarnya, atau membuat para dvija yang tenteram mendengarnya—ia pun mencapai keadaan tertinggi.

Verse 35

श्राद्धे वा दैविके कार्ये रात्रावहनि वा द्विजाः / नदीनां चैव तीरेषु देवतायतनेषु च

Wahai para dwija, baik dalam upacara śrāddha bagi leluhur maupun persembahan suci bagi para dewa, baik malam maupun siang—hendaknya semua itu dilakukan di tepi sungai serta di kuil dan tempat suci para dewa.

Verse 36

स्नात्वा समाहितमना दम्भमात्सर्यवर्जितः / जपेदीशं नमस्कृत्य स याति परमां गतिम्

Setelah mandi suci, dengan batin terpusat, bebas dari kemunafikan dan iri hati, hendaknya ia bersujud kepada Īśvara lalu melantunkan japa; orang demikian mencapai keadaan tertinggi (mokṣa).