Shloka 30
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
लीलामात्रमिदं वत्से परलोकविडंबनम् / इत्यूचिषीं महाराज्ञीमबिकां सर्वमङ्गला / भक्त्या प्रणम्य पश्यन्ती परां प्रीतिमुपाययौ
Transliteration
līlāmātramidaṃ vatse paralokaviḍaṃbanam / ityūciṣīṃ mahārājñīmabikāṃ sarvamaṅgalā / bhaktyā praṇamya paśyantī parāṃ prītimupāyayau
Translation
“Wahai anakku, semua ini hanyalah lila semata, seakan-akan sindiran tentang alam baka,” demikian ujar Sarvamangala Ambika; ia bersujud dengan bhakti kepada sang Maharani dan, sambil memandangnya, mencapai sukacita tertinggi.
Word by Word
līlā-mātrammere play/only a sport
līlā-mātram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlīlā + mātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: लीलायाः मात्रम्)
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम
vatseO child/dear one
vatse:
Sambodhana (संबोधन)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8), एकवचन
para-loka-viḍambanama mockery/illusion of the other world
para-loka-viḍambanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpara + loka + viḍambana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष-समास (परलोकस्य विडम्बनम्)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइति-इत्यादि अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-सूचक
ūciṣīm(her) who had spoken/said
ūciṣīm:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootvac (धातु) → ūciṣī (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (परस्मैपदी-धातु √वच्), लिट्/परिपूर्ण-भूतार्थे (perfect sense) स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘speaking/one who said’ (participle used adjectivally)
mahā-rājñīmthe great queen
mahā-rājñīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā + rājñī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारय-समास (महती राज्ञी)
abikāmAbikā (proper name)
abikām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootabikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; नाम
sarva-maṅgalāSarvamaṅgalā (proper name)/the all-auspicious one
sarva-maṅgalā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva + maṅgalā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय-समास (सर्वं मङ्गलं यस्याः/या)
bhaktyāwith devotion
bhaktyā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
praṇamyahaving bowed
praṇamya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra-√nam (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावे (gerund), ‘having bowed’
paśyantīseeing
paśyantī:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु) → paśyat (शतृ-कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
parāmsupreme/great
parām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
prītimjoy/affection
prītim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprīti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
upāyayauattained/reached
upāyayau:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootupa-√i (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद