Previous Verse
Next Verse

Shloka 102

Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva

Lalitopākhyāna Context

पितामहस्तु हृष्टात्मा मुकुन्देन शिवेन च / सार्धं श्रीमन्दिरे तत्र मन्त्रोपेतां निवेश्य च / आराध्य वैदिकैः स्तोत्रैः साष्टाङ्गं प्रणनाम सः

pitāmahastu hṛṣṭātmā mukundena śivena ca / sārdhaṃ śrīmandire tatra mantropetāṃ niveśya ca / ārādhya vaidikaiḥ stotraiḥ sāṣṭāṅgaṃ praṇanāma saḥ

Pitāmaha Brahmā yang bersukacita, bersama Mukunda dan Śiva, menempatkan (arca suci) di Śrīmandira dengan mantra, memuja dengan kidung-kidung Weda, lalu bersujud penuh (sāṣṭāṅga).

पितामहःGrandfather (Brahmā)
पितामहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormIndeclinable particle (निपात)
हृष्टात्माdelighted in heart
हृष्टात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृष्ट-आत्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; बहुव्रीहि ‘one whose mind is delighted’
मुकुन्देनwith Mukunda (Viṣṇu)
मुकुन्देन:
Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootमुकुन्द (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
शिवेनwith Śiva
शिवेन:
Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormIndeclinable conjunction (समुच्चय)
सार्धम्together with
सार्धम्:
Saha (सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
FormIndeclinable adverb/preposition-like (सह-अर्थ)
श्री-मन्दिरेin the Śrī-temple
श्री-मन्दिरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + मन्दिर (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; तत्पुरुष ‘temple of Śrī’
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
FormIndeclinable adverb of place
मन्त्र-उपेताम्endowed with mantras
मन्त्र-उपेताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमन्त्र + उपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; qualifies an implied feminine noun (e.g., प्रतिमा/मूर्ति/देवी)
निवेश्यhaving installed
निवेश्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootनि-विश् (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्) from causative sense ‘to place/install’; ‘having installed/placed’
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormIndeclinable conjunction
आराध्यhaving worshipped
आराध्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootआ-राध् (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्); ‘having worshipped’
वैदिकैःVedic
वैदिकैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootवैदिक (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; agrees with ‘स्तोत्रैः’
स्तोत्रैःwith hymns
स्तोत्रैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्तोत्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
स-अष्टाङ्गम्with eight-limbed (prostration)
स-अष्टाङ्गम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस (अव्यय-सह) + अष्टाङ्ग (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva used adverbially; ‘with eight limbs’ (i.e., full prostration)
प्रणनामhe bowed down
प्रणनाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular; parasmaipada
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; pronoun