Shloka 46
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
एवं चतुर्षु पार्श्वेषु दक्षिणां तेन सर्पति / उदयास्तमने चासावृत्ति ष्ठति पुनः पुनः
Transliteration
evaṃ caturṣu pārśveṣu dakṣiṇāṃ tena sarpati / udayāstamane cāsāvṛtti ṣṭhati punaḥ punaḥ
Translation
Demikianlah ia bergerak ke kanan (searah jarum jam) pada keempat sisi. Melalui terbit dan terbenam, ia menegakkan putaran itu berulang-ulang.
Word by Word
एवम्thus, in this way
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
चतुर्षुin four
चतुर्षु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; संख्याविशेषण
पार्श्वेषुon the sides
पार्श्वेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
दक्षिणाम्the southern (direction)
दक्षिणाम्:
कर्म (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; दिशावाचक (direction)
तेनby that, thereby
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument/Means)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
सर्पतिcreeps/moves
सर्पति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसृप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
उदयat rising
उदय:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootउदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (समासपूर्वपद)
अस्तमनेat setting
अस्तमने:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootअस्तमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
असौthat one (he)
असौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
वृत्तिःa course/turning, revolution
वृत्तिः:
कर्ता/भाव (Subject/State)
TypeNoun
Rootवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तिष्ठतिstands, remains
तिष्ठति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (adverb)
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (adverb)