Shloka 72
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
सुत उवाच तदुपश्रुत्य दक्षस्तु रुद्रं सो ऽभ्य शपत्पुनः / यस्मात्त्वं मत्कृते ऽनिष्टमृषीणां कृतवानसि / तस्मात्सार्द्धं सुरैर्यज्ञे न त्वां यक्ष्यन्ति वै द्विजाः
Transliteration
suta uvāca tadupaśrutya dakṣastu rudraṃ so 'bhya śapatpunaḥ / yasmāttvaṃ matkṛte 'niṣṭamṛṣīṇāṃ kṛtavānasi / tasmātsārddhaṃ surairyajñe na tvāṃ yakṣyanti vai dvijāḥ
Translation
Suta berkata—mendengar itu, Daksha kembali mengutuk Rudra: “Karena engkau, demi diriku, telah mencelakakan para resi, maka dalam yajña bersama para dewa, para dwija tidak akan mempersembahkan pemujaan kepadamu.”
Word by Word
सुतःSūta (the narrator)
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तत्that (speech/thing)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (तद्-उपश्रुत्य इति क्रियाविशेषणार्थे)
उपश्रुत्यhaving heard
उपश्रुत्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-श्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive), ‘having heard’
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis)
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभिtowards/against
अभि:
Sambandha (सम्बन्ध/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअभि (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग/अव्यय; अभिमुख्ये (towards)
शपत्cursing
शपत्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘cursing’
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
यस्मात्because
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययभावे पञ्चमी (relative adverbial ‘because/from which reason’)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मत्कृतेfor my sake
मत्कृते:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootमत् + कृते (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मम कृते = for my sake); कृते इति सप्तमी-एकवचन रूपं अव्ययवत् प्रयुक्तम्
अनिष्टम्harm/undesired act
अनिष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनिष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋषीणाम्of the sages
ऋषीणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
कृतवान्having done
कृतवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (perfective participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having done’
असिyou are
असि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; सहायकक्रिया (auxiliary)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययभावे पञ्चमी; तस्मात् = therefore
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahakaraka (सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with)
सुरैःwith the gods
सुरैः:
Sahakaraka (सह/सहयोग)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यक्ष्यन्तिwill worship/sacrifice to
यक्ष्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
द्विजाःthe twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन