Shloka 57
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
अनेकरत्नोज्ज्वलचित्रहेमप्रकाशमालापरिवीतमुच्चैः / पूर्णेन्दुशुभ्राभ्रविषक्तशृङ्गैः प्रासादसंघैः परिवीतमन्तः
Transliteration
anekaratnojjvalacitrahemaprakāśamālāparivītamuccaiḥ / pūrṇenduśubhrābhraviṣaktaśṛṅgaiḥ prāsādasaṃghaiḥ parivītamantaḥ
Translation
Pertapaan yang menjulang itu berkilau oleh banyak permata, dilingkari untaian cahaya emas yang indah. Di dalamnya ia dikepung gugusan istana, dengan puncak seputih purnama, seakan melekat pada awan.
Word by Word
अनेकरत्नोज्ज्वलचित्रहेमप्रकाशमालापरिवीतम्surrounded by garlands of light from many bright, variegated golden jewels
अनेकरत्नोज्ज्वलचित्रहेमप्रकाशमालापरिवीतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनेक-रत्न-उज्ज्वल-चित्र-हेम-प्रकाश-माला-परिवीत (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (contextually: describing आश्रमम्/स्थानम्); बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-श्रृंखला: अनेकानि रत्नानि (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-आधार) + उज्ज्वल (विशेषण) + चित्र (विशेषण) + हेमप्रकाश (तत्पुरुषः) + माला (प्रातिपदिक) + परिवीत (PPP from √वे/वी 'to surround', कृदन्त)
उच्चैःloftily/on high
उच्चैः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
पूर्णेन्दुशुभ्राभ्रविषक्तशृङ्गैःwith peaks attached to clouds, white like the full moon
पूर्णेन्दुशुभ्राभ्रविषक्तशृङ्गैः:
करण (Instrument; describing prāsādasaṃghaiḥ)
TypeAdjective
Rootपूर्ण-इन्दु-शुभ्र-अभ्र-विषक्त-शृङ्ग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष-श्रृंखला: पूर्णेन्दुवत् शुभ्र (उपमान-विशेषण) + अभ्रविषक्त (तत्पुरुषः: अभ्रे विषक्त) + शृङ्ग (horn/peak)
प्रासादसंघैःby clusters of palaces
प्रासादसंघैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रासाद-संघ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रासादानां संघाः)
परिवीतम्surrounded/encircled
परिवीतम्:
विशेषण (Predicate/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरि-√वे/वी (धातु) (कृदन्त: क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle: surrounded)
अन्तःwithin/inside
अन्तः:
अधिकरण (Adverbial locus)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place: within)