Adhyaya 13

Verse 1

श्रीशुक उवाच मनुर्विवस्वत: पुत्र: श्राद्धदेव इति श्रुत: । सप्तमो वर्तमानो यस्तदपत्यानि मे श‍ृणु ॥ १ ॥

Śukadeva Gosvāmī berkata: Manu yang sekarang, terkenal dengan nama Śrāddhadeva, adalah putra Vivasvān, dewa penguasa matahari. Ia adalah Manu ketujuh. Sekarang dengarkan dariku tentang putra-putranya.

Verse 2

इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्ट: शर्यातिरेव च । नरिष्यन्तोऽथ नाभाग: सप्तमो दिष्ट उच्यते ॥ २ ॥ तरूषश्च पृषध्रश्च दशमो वसुमान्स्मृत: । मनोर्वैवस्वतस्यैते दशपुत्रा: परन्तप ॥ ३ ॥

Wahai Raja Parīkṣit, di antara sepuluh putra Manu (Vaivasvata) ada Ikṣvāku, Nabhaga, Dhṛṣṭa, Śaryāti, Nariṣyanta, dan Nābhāga. Putra ketujuh dikenal sebagai Diṣṭa. Lalu Tarūṣa dan Pṛṣadhra, dan putra kesepuluh disebut Vasumān.

Verse 3

इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्ट: शर्यातिरेव च । नरिष्यन्तोऽथ नाभाग: सप्तमो दिष्ट उच्यते ॥ २ ॥ तरूषश्च पृषध्रश्च दशमो वसुमान्स्मृत: । मनोर्वैवस्वतस्यैते दशपुत्रा: परन्तप ॥ ३ ॥

Wahai Raja Parīkṣit, di antara sepuluh putra Manu (Vaivasvata) ialah Ikṣvāku, Nabhaga, Dhṛṣṭa, Śaryāti, Nariṣyanta, dan Nābhāga. Putra ketujuh disebut Diṣṭa. Sesudah itu Tarūṣa dan Pṛṣadhra, dan putra kesepuluh dikenang sebagai Vasumān.

Verse 4

आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणा: । अश्विनावृभवो राजन्निन्द्रस्तेषां पुरन्दर: ॥ ४ ॥

Wahai Raja, dalam manvantara ini para Āditya, Vasu, Rudra, Viśvedewa, rombongan Marut, kedua Aśvinī-kumāra, dan para Ṛbhu adalah para dewa. Pemimpin mereka, Indra, bernama Purandara.

Verse 5

कश्यपोऽत्रिर्वसिष्ठश्च विश्वामित्रोऽथ गौतम: । जमदग्निर्भरद्वाज इति सप्तर्षय: स्मृता: ॥ ५ ॥

Kaśyapa, Atri, Vasiṣṭha, Viśvāmitra, Gautama, Jamadagni, dan Bharadvāja dikenal sebagai tujuh resi (Saptarṣi).

Verse 6

अत्रापि भगवज्जन्म कश्यपाददितेरभूत् । आदित्यानामवरजो विष्णुर्वामनरूपधृक् ॥ ६ ॥

Dalam manvantara ini pula, Bhagavān lahir dari Kaśyapa dan Aditi. Sebagai yang termuda di antara para Āditya, Viṣṇu menampakkan diri dalam rupa Vāmana, sang kerdil suci.

Verse 7

सङ्‌क्षेपतो मयोक्तानि सप्तमन्वन्तराणि ते । भविष्याण्यथ वक्ष्यामि विष्णो: शक्त्यान्वितानि च ॥ ७ ॥

Aku telah menjelaskan secara ringkas kedudukan tujuh Manu kepadamu. Kini akan kuuraikan Manu-Manu yang akan datang, beserta awatara-awatara Śrī Viṣṇu yang berdaya-śakti.

Verse 8

विवस्वतश्च द्वे जाये विश्वकर्मसुते उभे । संज्ञा छाया च राजेन्द्र ये प्रागभिहिते तव ॥ ८ ॥

Wahai Raja, Vivasvān memiliki dua istri, putri-putri Viśvakarmā, bernama Saṁjñā dan Chāyā; hal itu telah kujelaskan kepadamu sebelumnya.

Verse 9

तृतीयां वडवामेके तासां संज्ञासुतास्त्रय: । यमो यमी श्राद्धदेवश्छायायाश्च सुताञ्छृणु ॥ ९ ॥

Ada yang mengatakan bahwa ia memiliki istri ketiga bernama Vaḍavā. Dari ketiga istri itu, Saṁjñā mempunyai tiga anak: Yama, Yamī, dan Śrāddhadeva. Kini dengarkan anak-anak Chāyā.

Verse 10

सावर्णिस्तपती कन्या भार्या संवरणस्य या । शनैश्चरस्तृतीयोऽभूदश्विनौ वडवात्मजौ ॥ १० ॥

Chāyā memiliki seorang putra bernama Sāvarṇi dan seorang putri bernama Tapatī, yang kelak menjadi istri Raja Saṁvaraṇa. Anak ketiga Chāyā dikenal sebagai Śanaiścara (Śani). Dari Vaḍavā lahir dua putra, para Aśvinī-kumāra.

Verse 11

अष्टमेऽन्तर आयाते सावर्णिर्भविता मनु: । निर्मोकविरजस्काद्या: सावर्णितनया नृप ॥ ११ ॥

Wahai Raja, ketika masa Manu kedelapan tiba, Sāvarṇi akan menjadi Manu. Di antara putra-putranya akan ada Nirmoka dan Virajaska serta yang lainnya.

Verse 12

तत्र देवा: सुतपसो विरजा अमृतप्रभा: । तेषां विरोचनसुतो बलिरिन्द्रो भविष्यति ॥ १२ ॥

Pada manvantara kedelapan, para dewa akan bernama Sutapā, Viraja, dan Amṛtaprabhā. Raja para dewa, Indra, akan menjadi Bali Mahārāja, putra Virocana.

Verse 13

दत्त्वेमां याचमानाय विष्णवे य: पदत्रयम् । राद्धमिन्द्रपदं हित्वा तत: सिद्धिमवाप्स्यति ॥ १३ ॥

Ia yang memberikan kepada Viṣṇu yang datang memohon tiga langkah tanah, kehilangan kedudukan Indra yang makmur (dan tiga dunia). Namun kemudian, ketika Tuhan berkenan atas penyerahan dirinya, ia akan meraih kesempurnaan hidup.

Verse 14

योऽसौ भगवता बद्ध: प्रीतेन सुतले पुन: । निवेशितोऽधिके स्वर्गादधुनास्ते स्वराडिव ॥ १४ ॥

Bali yang diikat oleh Bhagavān dengan penuh kasih itu kemudian ditempatkan di Sutala, kerajaan yang lebih megah daripada surga. Kini Bali Mahārāja tinggal di sana bagaikan penguasa merdeka, bahkan lebih tenteram daripada Indra.

Verse 15

गालवो दीप्तिमान्‌रामो द्रोणपुत्र: कृपस्तथा । ऋष्यश‍ृङ्ग: पितास्माकं भगवान्बादरायण: ॥ १५ ॥ इमे सप्तर्षयस्तत्र भविष्यन्ति स्वयोगत: । इदानीमासते राजन् स्वे स्व आश्रममण्डले ॥ १६ ॥

Wahai Raja, pada manvantara kedelapan, Gālava, Dīptimān, Paraśurāma, Aśvatthāmā putra Droṇa, Kṛpācārya, Ṛṣyaśṛṅga, dan ayah kami Bhagavān Bādarāyaṇa Vyāsa—avatāra Nārāyaṇa—akan menjadi tujuh ṛṣi. Kini mereka tinggal di āśrama masing-masing.

Verse 16

गालवो दीप्तिमान्‌रामो द्रोणपुत्र: कृपस्तथा । ऋष्यश‍ृङ्ग: पितास्माकं भगवान्बादरायण: ॥ १५ ॥ इमे सप्तर्षयस्तत्र भविष्यन्ति स्वयोगत: । इदानीमासते राजन् स्वे स्व आश्रममण्डले ॥ १६ ॥

Wahai Raja, pada manvantara kedelapan, Gālava, Dīptimān, Paraśurāma, Aśvatthāmā putra Droṇa, Kṛpācārya, Ṛṣyaśṛṅga, dan ayah kami Bhagavān Bādarāyaṇa Vyāsa—avatāra Nārāyaṇa—akan menjadi tujuh ṛṣi. Kini mereka tinggal di āśrama masing-masing.

Verse 17

देवगुह्यात्सरस्वत्यां सार्वभौम इति प्रभु: । स्थानं पुरन्दराद्‌धृत्वा बलये दास्यतीश्वर: ॥ १७ ॥

Pada manvantara kedelapan, Bhagavān Sārvabhauma yang mahakuasa akan lahir sebagai putra Devaguhya dari rahim Sarasvatī. Ia akan merebut kerajaan dari Purandara (Indra) dan memberikannya kepada Bali Mahārāja.

Verse 18

नवमो दक्षसावर्णिर्मनुर्वरुणसम्भव: । भूतकेतुर्दीप्तकेतुरित्याद्यास्तत्सुता नृप ॥ १८ ॥

Wahai Raja, Manu kesembilan adalah Dakṣa-sāvarṇi, yang lahir dari Varuṇa. Di antara putra-putranya akan ada Bhūtaketu dan Dīptaketu, dan lainnya.

Verse 19

पारामरीचिगर्भाद्या देवा इन्द्रोऽद्भ‍ुत: स्मृत: । द्युतिमत्प्रमुखास्तत्र भविष्यन्त्यृषयस्तत: ॥ १९ ॥

Dalam manvantara kesembilan, para dewa akan mencakup Pāra dan Marīcigarbha. Indra, raja surga, akan bernama Adbhuta, dan di antara tujuh ṛṣi akan ada Dyutimān dan lainnya.

Verse 20

आयुष्मतोऽम्बुधारायामृषभो भगवत्कला । भविता येन संराद्धां त्रिलोकीं भोक्ष्यतेऽद्भ‍ुत: ॥ २० ॥

Dari ayahnya Āyuṣmān dan rahim ibunya Ambudhārā, Ṛṣabhadeva—penjelmaan sebagian dari Bhagavān—akan lahir. Melalui-Nya, Indra bernama Adbhuta akan menikmati kemakmuran tiga dunia.

Verse 21

दशमो ब्रह्मसावर्णिरुपश्लोकसुतो मनु: । तत्सुता भूरिषेणाद्या हविष्मत्प्रमुखा द्विजा: ॥ २१ ॥

Manu kesepuluh adalah Brahma-sāvarṇi, putra Upaśloka. Di antara putra-putranya akan ada Bhūriṣeṇa dan lainnya, dan tujuh ṛṣi adalah para brāhmaṇa yang dipimpin oleh Haviṣmān.

Verse 22

हविष्मान्सुकृत: सत्यो जयो मूर्तिस्तदा द्विजा: । सुवासनविरुद्धाद्या देवा: शम्भु: सुरेश्वर: ॥ २२ ॥

Haviṣmān, Sukṛta, Satya, Jaya, Mūrti dan lainnya akan menjadi tujuh resi. Suvāsana dan Viruddha termasuk para dewa, dan Śambhu akan menjadi raja mereka, Indra.

Verse 23

विष्वक्सेनो विषूच्यां तु शम्भो: सख्यं करिष्यति । जात: स्वांशेन भगवान्गृहे विश्वसृजो विभु: ॥ २३ ॥

Di rahim Viṣūcī, bagian plenari Tuhan Yang Maha Esa akan menampakkan diri di rumah Viśvasraṣṭā sebagai avatāra bernama Viṣvaksena. Ia akan bersahabat dengan Śambhu.

Verse 24

मनुर्वै धर्मसावर्णिरेकादशम आत्मवान् । अनागतास्तत्सुताश्च सत्यधर्मादयो दश ॥ २४ ॥

Dalam manvantara kesebelas, Manu akan bernama Dharma-sāvarṇi, sangat terpelajar dalam pengetahuan rohani. Darinya akan lahir sepuluh putra, dipimpin oleh Satyadharma.

Verse 25

विहङ्गमा: कामगमा निर्वाणरुचय: सुरा: । इन्द्रश्च वैधृतस्तेषामृषयश्चारुणादय: ॥ २५ ॥

Para dewa akan terdiri dari Vihaṅgama, Kāmagama, Nirvāṇaruci dan lainnya. Indra mereka akan bernama Vaidhṛta, dan para resi dipimpin oleh Aruṇa.

Verse 26

आर्यकस्य सुतस्तत्र धर्मसेतुरिति स्मृत: । वैधृतायां हरेरंशस्त्रिलोकीं धारयिष्यति ॥ २६ ॥

Di sana putra Āryaka dikenal sebagai Dharmasetu. Dari rahim Vaidhṛtā, istri Āryaka, ia akan tampil sebagai inkarnasi parsial Hari dan memerintah serta menopang tiga dunia.

Verse 27

भविता रुद्रसावर्णी राजन्द्वादशमो मनु: । देववानुपदेवश्च देवश्रेष्ठादय: सुता: ॥ २७ ॥

Wahai Raja, Manu yang kedua belas akan bernama Rudra-sāvarṇi. Di antara putra-putranya ada Devavān, Upadeva, dan Devaśreṣṭha serta yang lain.

Verse 28

ऋतधामा च तत्रेन्द्रो देवाश्च हरितादय: । ऋषयश्च तपोमूर्तिस्तपस्व्याग्नीध्रकादय: ॥ २८ ॥

Dalam manvantara ini, nama Indra adalah Ṛtadhāmā, dan para dewa dipimpin oleh kaum Harita. Di antara para resi ada Tapomūrti, Tapasvī, dan Āgnīdhraka.

Verse 29

स्वधामाख्यो हरेरंश: साधयिष्यति तन्मनो: । अन्तरं सत्यसहस: सुनृताया: सुतो विभु: ॥ २९ ॥

Dari ayah bernama Satyasahā dan ibu bernama Sunṛtā akan lahir Svadhāmā, penjelmaan sebagian dari Bhagavān Hari. Dialah yang akan memerintah manvantara itu.

Verse 30

मनुस्त्रयोदशो भाव्यो देवसावर्णिरात्मवान् । चित्रसेनविचित्राद्या देवसावर्णिदेहजा: ॥ ३० ॥

Manu yang ketiga belas akan bernama Deva-sāvarṇi dan sangat maju dalam pengetahuan rohani. Di antara putra-putranya ada Citrasena dan Vicitra.

Verse 31

देवा: सुकर्मसुत्रामसंज्ञा इन्द्रो दिवस्पति: । निर्मोकतत्त्वदर्शाद्या भविष्यन्त्यृषयस्तदा ॥ ३१ ॥

Dalam manvantara ketiga belas, para dewa akan mencakup Sukarmā dan Sutrāmā; Indra sebagai raja surga bernama Divaspati. Di antara para resi ada Nirmoka dan Tattvadarśa.

Verse 32

देवहोत्रस्य तनय उपहर्ता दिवस्पते: । योगेश्वरो हरेरंशो बृहत्यां सम्भविष्यति ॥ ३२ ॥

Putra Devahotra bernama Yogeśvara akan lahir dari rahim Bṛhatī sebagai penjelmaan sebagian Śrī Hari, demi kesejahteraan Divaspati.

Verse 33

मनुर्वा इन्द्रसावर्णिश्चतुर्दशम एष्यति । उरुगम्भीरबुधाद्या इन्द्रसावर्णिवीर्यजा: ॥ ३३ ॥

Manu keempat belas akan bernama Indra-sāvarṇi. Ia akan memiliki putra-putra seperti Uru, Gambhīra, dan Budha.

Verse 34

पवित्राश्चाक्षुषा देवा: शुचिरिन्द्रो भविष्यति । अग्निर्बाहु: शुचि: शुद्धो मागधाद्यास्तपस्विन: ॥ ३४ ॥

Para dewa Pavitras dan Cākṣuṣas akan termasuk di antara para dewa, dan Śuci akan menjadi Indra. Agni, Bāhu, Śuci, Śuddha, Māgadha dan lainnya yang bertapa akan menjadi tujuh ṛṣi.

Verse 35

सत्रायणस्य तनयो बृहद्भ‍ानुस्तदा हरि: । वितानायां महाराज क्रियातन्तून्वितायिता ॥ ३५ ॥

Wahai Raja Parīkṣit, pada manvantara keempat belas, Śrī Hari akan muncul dari rahim Vitānā sebagai putra Satrāyaṇa. Ia akan dikenal sebagai Bṛhadbhānu dan menegakkan tata laku rohani.

Verse 36

राजंश्चतुर्दशैतानि त्रिकालानुगतानि ते । प्रोक्तान्येभिर्मित: कल्पो युगसाहस्रपर्यय: ॥ ३६ ॥

Wahai Raja, kini telah kujelaskan kepadamu empat belas Manu pada masa lampau, kini, dan mendatang. Jumlah masa pemerintahan mereka setara seribu siklus yuga; itulah kalpa, yakni satu hari Brahmā.