Varaha Purana 98.11: Adhyaya 98, Shloka 11

Chapter on the Sacred Hill Episode: Satyatapā and the Marvel of Varāha

Devanagari script

पृष्टाः किञ्चिदिहास्चार्यमपूर्वं कथ्यतामिति ॥ तत्र रुद्रसरस्तीरे यदेतन्मिथुनं शुभम् ॥

Recitation with translationVaraha Purana 98.11

Transliteration

pṛṣṭāḥ kiñcid ihāścaryam apūrvaṃ kathyatām iti || tatra rudrasaras-tīre yad etan mithunaṃ śubham ||

Translation

लोगों ने पूछा कि कुछ नया और अजब बात बताएं। उन्होंने कहा कि रुद्र-सरस के किनारे एक अच्छा जोड़ा है।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पृष्टाः: (they) having been asked
• पृष्टाः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पृच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; passive sense: 'having been asked'

• किञ्चित्: something
• किञ्चित्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; अनिश्चित-प्रमाणवाचक सर्वनाम

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• आश्चर्यम्: a wonder
• आश्चर्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अपूर्वम्: unprecedented
• अपूर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अपूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies आश्चर्यम्)

• कथ्यताम्: let (it) be told
• कथ्यताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन; 'let it be told'

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• रुद्रसरः-तीरे: on the bank of Rudra-lake
• रुद्रसरः-तीरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्रसरस् (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'of Rudra-lake' + 'bank'; नपुंसकलिङ्ग (तीर), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)

• मिथुनम्: pair/couple
• मिथुनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मिथुन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies मिथुनम्)

Speaker

Unspecified (narrative dialogue; default framework: Varāha–Pṛthivī)

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Ancient Geography
• Ecological Ethics

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It introduces a localized marvel narrative, a common Purāṇic device used to anchor cultural memory in specific landscapes and water bodies.

Which geographic location is identified?

Rudra-saras (“Rudra’s lake”) is named; the verse frames it as a sacralized water-site, though a secure modern identification is not provided within this fragment.

What is the primary ethical instruction?

Implicitly, the verse models attentive listening and careful narration about places marked as culturally significant, supporting a preservation-oriented attitude toward sacred geography.