Varaha Purana 96.42: Adhyaya 96, Shloka 42

The Threefold Power: The Raudrī Observance and the Manifestation of Chāmuṇḍā

Devanagari script

तस्या अनुचरा देव्यॊ बाध्योऽसंख्यातकोटयः ॥ तास्तां देवीं महाभागोॊं परिवर्य व्यवस्थिताः ॥

Recitation with translationVaraha Purana 96.42

Transliteration

tasyā anucarā devyo bādhyo'saṃkhyātakoṭayaḥ || tāstāṃ devīṃ mahābhāgoṃ parivārya vyavasthitāḥ ||

Translation

देवी की गिनती में कई करोड़ सहेलियाँ थीं। वो सब उस बड़ी देवी के चारों तरफ खड़ी थीं।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्याः: of her
• तस्याः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• अनुचराः: attendants/followers
• अनुचराः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अनुचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• देव्यः: goddesses
• देव्यः: सम्बन्ध/अप्पोजिशन (Apposition to attendants)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; पाठे ‘देव्यो’ = ‘देव्यः’ (variant)

• बाध्यः: to be restrained/checked (or ‘obstructing’)
• बाध्यः: विशेषण (Adjective to attendants)
• Type: Adjective
• Root: बाध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अपेक्षितं ‘बाध्याः’ (fem.)—पाठभेद/लिङ्ग-विचलन

• असंख्यातकोटयः: uncounted crores (innumerable)
• असंख्यातकोटयः: विशेषण (Quantifier to attendants)
• Type: Noun
• Root: अ-সংख्यात-कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (uncounted + crores)

• ताः: those (f.)
• ताः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ताम्: her/that (f.)
• ताम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: कर्म (Karma/Object; apposition to ‘ताम्’)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महाभागम्: most fortunate/illustrious
• महाभागम्: विशेषण (Adjective to ‘देवीम्’—expected fem. ‘महाभागाम्’)
• Type: Adjective
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (great + fortunate); पाठे ‘महाभागोṃ’ (corrupt)

• परिवार्य: having surrounded
• परिवार्य: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: परि-वृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; धातुः वृ (to surround/choose) उपसर्गः परि-; अर्थः ‘having surrounded’

• व्यवस्थिताः: stood stationed
• व्यवस्थिताः: क्रिया (Predicative participle)
• Type: Verb
• Root: वि-अव-स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; धातुः स्था (to stand) उपसर्गाः वि-, अव-; अर्थः ‘stood/positioned’

Speaker

Varāha (default, speaker not explicit in excerpt)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Studies
• Mythology

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a common Purāṇic literary device—hyperbolic enumeration (koṭi)—used to convey cosmic scale and to support later iconographic concepts of divine entourages.

Which geographic location is identified?

No location is specified.

What is the primary ethical instruction?

The verse is descriptive; it underscores the theme of collective agency and organized support around a central figure.