Varaha Purana 211.24: Adhyaya 211, Shloka 24

Methods for the Removal of Sin and the Eulogy of Prabodhinī Ekādaśī/Dvādaśī

Devanagari script

स्नात्वा कृष्णतिलैर्मिश्राः दद्यात्सप्ताञ्जलीर्नरः ॥ प्राणायामत्रयं कृत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥

Recitation with translationVaraha Purana 211.24

Transliteration

snātvā kṛṣṇatilair miśrā dadyāt saptāñjalīr naraḥ || prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā brahmacārī jitendriyaḥ

Translation

नहाने के बाद काला तिल पानी में मिला के सात मुट्ठी पानी चढ़ा दो। तीन बार प्राणायाम करो। इन्द्रियों को कंट्रोल में रखो, ब्रह्मचारी की तरह।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• कृष्णतिलैः: with black sesame seeds
• कृष्णतिलैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण-तिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (कृष्णाः तिलाः)

• मिश्राः: mixed (together)
• मिश्राः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मिश्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (अर्थतः ‘सप्ताञ्जलीः’ इत्यस्य विशेषणम्)

• दद्यात्: should give/offer
• दद्यात्: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या-विशेषण; (अर्थतः ‘अञ्जलीः’ इत्यस्य विशेषणम्)

• अञ्जलीः: handful-offerings (anjalis)
• अञ्जलीः: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), बहुवचन

• नरः: a man
• नरः: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/Nominative), एकवचन

• प्राणायामत्रयम्: three pranayamas
• प्राणायामत्रयम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राणायाम-त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः प्राणायामाः)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• ब्रह्मचारी: a celibate/student
• ब्रह्मचारी: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जितेन्द्रियः: one who has conquered the senses
• जितेन्द्रियः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (जितानि इन्द्रियाणि यस्य सः)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Yoga Traditions
• Ritual Studies

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It blends ritual bathing with yogic discipline, showing how Purāṇic practice integrates offering-ritual (tilodaka) and prāṇāyāma.

Which geographic location is identified?

No specific place is named; the verse is procedural and applicable to a generic river or bathing context.

What is the primary ethical instruction?

Self-restraint (jitendriyatā) and regulated conduct (brahmacarya) are framed as essential supports for purification rites.