Varaha Purana 177.22: Adhyaya 177, Shloka 22

The Curse of Sāmba and the Prescribed Observance of Sun-Worship

Devanagari script

साम्बं दृष्ट्वैव ताः सर्वा अनङ्गेन प्रपीडिताः ॥ उद्दीपनविभावोऽयं तासां गन्धादिकं यथा ॥

Recitation with translationVaraha Purana 177.22

Transliteration

sāmbaṁ dṛṣṭvaiva tāḥ sarvā anaṅgena prapīḍitāḥ || uddīpanavibhāvo 'yaṁ tāsāṁ gandhādikaṁ yathā

Translation

साम्ब को देखते ही सब औरतें पागल हो गयीं। उनका दिल काम करने लगा। यह ऐसा है जैसे कोई खुशबू सूंघ के अट्रैक्ट हो जाए। साम्ब की शकल ही उनके लिए काफी थी।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• साम्बम्: Sāmba (as object)
• साम्बम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: साम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having seen’

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• ताः: those (women)
• ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifier) ताः इति

• अनङ्गेन: by Ananga (Kāma)
• अनङ्गेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अनङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• प्रपीडिताः: were afflicted/tormented
• प्रपीडिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-पीड् (धातु)
• Form: कृदन्त-भूतकर्मणि-प्रत्यय (PPP/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थे (passive sense)

• उद्दीपन-विभावः: a stimulating cause (uddīpana-vibhāva)
• उद्दीपन-विभावः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उद्दीपन + विभाव (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-सम्भवः—अत्र तात्पुरुषः (determinative)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तासाम्: of those (women)
• तासाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• गन्ध-आदिकम्: fragrance and the like
• गन्ध-आदिकम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्ध + आदि (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘गन्धः आदिः यस्य तत्’ इति तात्पुरुष (and the like beginning with fragrance)

• यथा: just as/like
• यथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (comparative/manner)

Speaker

Varāha (default speaker per dialogue framework)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative
• Sanskrit Poetics (uddīpana-vibhāva)

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It is notable for employing a technical aesthetics term (uddīpana-vibhāva), showing overlap between Purāṇic narration and Sanskrit poetics.

Which geographic location is identified?

No location is mentioned.

What is the primary ethical instruction?

The verse frames desire as triggered by stimuli; in the narrative arc, such triggers are linked to choices that can yield social harm and moral consequence.