Vajrasuchika Upanishad: Verse 3

Sanskrit (Devanagari)

तत्र प्रथमो जीवो ब्राह्मण इति चेत् तन्न । अतीतानागतानेकदेहानां जीवस्यैकरूपत्वात्, एकस्यापि कर्मवशादनेकदेहसम्भवात्, सर्वशरीराणां जीवस्यैकरूपत्वाच्च । तस्मान्न जीवो ब्राह्मण इति ॥ ३॥

Padapatha (Word Split)

तत्र । प्रथमः । जीवः । ब्राह्मणः । इति । चेत् । तत् । न । अतीत-अनागत-अनेक-देहानाम् । जीवस्य । एक-रूपत्वात् । एकस्य । अपि । कर्म-वशात् । अनेक-देह-सम्भवात् । सर्व-शरीराणाम् । जीवस्य । एक-रूपत्वात् । च । तस्मात् । न । जीवः । ब्राह्मणः । इति ॥ ३॥

Recitation with translationVajrasuchika Upanishad 3

IAST Transliteration

tatra prathamo jīvo brāhmaṇa iti cet tan na | atītānāgatānekadehānāṁ jīvasyaikarūpatvāt, ekasyāpi karmavaśād anekadehasambhavāt, sarvaśarīrāṇāṁ jīvasyaikarūpatvāc ca | tasmān na jīvo brāhmaṇa iti || 3 ||

Translation

अगर कोई कहे कि जान ही ब्राह्मण है, तो यह गलत है। जान तो हर जनम में एक जैसी होती है। भूतकाल में भी थी, आने वाले टाइम में भी रहेगी। एक ही जान करम के हिसाब से कितनों जनम लेती है। हर शरीर में जान एक जैसी है। इसलिए जान ब्राह्मण नहीं है।

Ask anything about this verse...Ask

Academic Translation

There, if (one says) first: ‘the individual soul is the Brāhmaṇa,’ that is not so. Because the soul is of one and the same form in many bodies of the past and the future; because even one (soul), under the force of karma, comes to have many bodies; and because the soul is of one and the same form in all bodies. Therefore, the soul is not (what is meant by) ‘Brāhmaṇa.’

Verse Context

• Ātman/jīva distinction; rejection of upādhi-based identity; universality of consciousness beyond varṇa
• Mahavakya: Consonant with ‘ahaṁ brahmāsmi’/‘tat tvam asi’ implication that the Self is universal and not a social particular; functions as a negation of empirical identifiers prior to mahāvākya realization
• Atharva
• Chandas: Prose