Home›Upanishads›Sanyasa›Verse 2.8
←Previous Verse
Next Verse→

Sanyasa Upanishad: Verse 2.8

ॐ भूः स्वाहेति शिखामुत्पाट्य यज्ञोपवीतं बहिर्न निवसेत् । यशो बलं ज्ञानं वैराग्यं मेधां प्रयच्छेति यज्ञोपवीतं छित्त्वा ॐ भूः स्वाहेत्यप्सु वस्त्रं कटिसूत्रं च विसृज्य संन्यस्तं मयेति त्रिवारमभिमन्त्रयेत् ॥८॥

ॐ । भूः । स्वाहा । इति । शिखाम् । उत्पाट्य । यज्ञ-उपवीतम् । बहिः । न । निवसेत् । यशः । बलम् । ज्ञानम् । वैराग्यम् । मेधाम् । प्रयच्छ । इति । यज्ञ-उपवीतम् । छित्त्वा । ॐ । भूः । स्वाहा । इति । अप्सु । वस्त्रम् । कटि-सूत्रम् । च । विसृज्य । संन्यस्तम् । मया । इति । त्रिः-वारम् । अभि-मन्त्रयेत् ॥८॥

Recitation with translationSanyasa Upanishad 2.8

oṃ bhūḥ svāheti śikhām utpāṭya yajñopavītaṃ bahir na nivase t | yaśo balaṃ jñānaṃ vairāgyaṃ medhāṃ prayaccheti yajñopavītaṃ chittvā oṃ bhūḥ svāhety apsu vastraṃ kaṭisūtraṃ ca visṛjya saṃnyastaṃ mayeti trivāram abhimantrayet ||8||

ॐ भुः स्वाहा बोलके सर के बाल उड़ा दो। यह जने का धागा बाहर मत पहन। फिर बोलो कि मुझे नाम, ताकत, ज्ञान और दिमाग दे। यह बोलके जने का धागा काट दो। ॐ भुः स्वाहा बोलके कपड़ा और कमर का धागा पानी में फेंक दो। फिर तीन बार बोलो कि मैंने संन्यास लिया है।

Uttering ‘Oṃ, Bhūḥ, Svāhā,’ having plucked out the topknot, he should not wear the sacred thread externally. Saying, ‘Grant me fame, strength, knowledge, dispassion, and intelligence,’ having cut the sacred thread, and uttering ‘Oṃ, Bhūḥ, Svāhā,’ having cast into water the garment and the waist-cord, he should consecrate (the act) by mantra, repeating three times: ‘Renounced by me.’

ॐOṃ
ॐ:
TypeIndeclinable
Rootॐ (प्रणव; अव्यय)
Formमन्त्र-प्रयोग; अव्यय
भूःbhūḥ (vyāhṛti)
भूः:
TypeIndeclinable
Rootभूः (व्याहृति; अव्यय/मन्त्रपद)
Formव्याहृति; मन्त्रपद
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
Formहविर्दान-सम्बन्धी निपात; मन्त्रपद
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय
शिखाम्the topknot
शिखाम्:
TypeNoun
Rootशिखा (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; स्त्रीलिङ्ग
उत्पाट्यhaving plucked out/removed
उत्पाट्य:
TypeVerb
Rootउत्-√पट्/पाट् (पटँ/पाटँ विच्छेदने) (क्त्वान्त/ल्यप्)
Formअव्ययभाव (ल्यप्/क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया
यज्ञोपवीतम्the sacred thread
यज्ञोपवीतम्:
TypeNoun
Rootयज्ञोपवीत (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
बहिःoutside
बहिः:
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
निवसेत्should dwell/wear
निवसेत्:
TypeVerb
Rootनि-√वस् (वसँ निवासे)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यशःfame, glory
यशः:
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
बलम्strength
बलम्:
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
वैराग्यम्dispassion
वैराग्यम्:
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
मेधाम्intelligence
मेधाम्:
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; स्त्रीलिङ्ग
प्रयच्छgrant
प्रयच्छ:
TypeVerb
Rootप्र-√यम् (यमँ उपरमे/दाने)
Formलोट् (आज्ञार्थ), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय
यज्ञोपवीतम्the sacred thread
यज्ञोपवीतम्:
TypeNoun
Rootयज्ञोपवीत (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
TypeVerb
Root√छिद् (छिदँ द्वैधीकरणे) (क्त्वान्त)
Formक्त्वा; पूर्वकालिक क्रिया
ॐOṃ
ॐ:
TypeIndeclinable
Rootॐ (प्रणव; अव्यय)
Formमन्त्र-प्रयोग; अव्यय
भूःbhūḥ
भूः:
TypeIndeclinable
Rootभूः (व्याहृति; अव्यय/मन्त्रपद)
Formव्याहृति; मन्त्रपद
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
Formमन्त्रपद
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय
अप्सुin the waters
अप्सु:
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी बहुवचन; स्त्रीलिङ्ग (अप्-शब्दः)
वस्त्रम्cloth/garment
वस्त्रम्:
TypeNoun
Rootवस्त्र (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
कटिसूत्रम्waist-cord
कटिसूत्रम्:
TypeNoun
Rootकटिसूत्र (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
विसृज्यhaving discarded
विसृज्य:
TypeVerb
Rootवि-√सृज् (सृजँ विसर्गे) (क्त्वान्त/ल्यप्)
Formअव्ययभाव (ल्यप्/क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया
संन्यस्तम्renounced, laid down
संन्यस्तम्:
TypeAdjective
Rootसंन्यस्त (कृदन्त; सम्-नि-√अस्/न्यस् (असँ/न्यस् निक्षेपे) + क्त)
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (मन्त्रवाक्ये कर्मपदम्)
मयाby me
मया:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया एकवचन; सर्वनाम
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय
त्रिवारम्three times
त्रिवारम्:
TypeIndeclinable
Rootत्रिवारम् (अव्यय; त्रि + वार)
Formअव्यय; परिमाण/आवृत्तिवाचक
अभिमन्त्रयेत्should recite a mantra over / should consecrate
अभिमन्त्रयेत्:
TypeVerb
Rootअभि-√मन्त्र् (मन्त्रँ गुप्तभाषणे/मन्त्रणे)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
  • स्वाहेति = स्वाहा + इति (आ + इ → ए)
  • स्वाहेत्यप्सु = स्वाहा + इति + अप्सु (इति + अ → त्य + अ; इत्यप्सु)
  • मेधां प्रयच्छेति = मेधाम् + प्रयच्छ + इति (म् + प → म्; sandhi at word boundary; इति appended)
Vairāgya and Tyāga leading to Mokṣa; external saṃnyāsa as symbol of inner renunciation; Jñāna-sādhanaMahavakya: Preparatory/auxiliary: ritualized abandonment of upādhis supports contemplation culminating in mahāvākya insight (identity of Ātman and Brahman), but the mantra itself is not a mahāvākya.AtharvaChandas: Prose (gadya) with embedded mantra-phrases

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Upanishads in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play