Maitreya Upanishad 13: Verse 13
हृत्पुण्डरीकमध्ये तु भावयेत् परमेश्वरम् ।
साक्षिणं बुद्धिवृत्तस्य परमप्रेमगोचरम् ॥
अगोचरं मनोवाचाम् अवधूतादिसम्प्लवम् ।
सत्तामात्रप्रकाशैकप्रकाशं भावनातिगम् ॥
अहेयम् अनुपादेयम् असामान्यविशेषणम् ।
ध्रुवं स्तिमितगम्भीरं न तेजो न तमस् ततम् ।
निर्विकल्पं निराभासं निर्वाणमयसंविदम् ॥१२–१४॥
हृत्-पुण्डरीक-मध्ये तु भावयेत् परम-ईश्वरम् । साक्षिणम् बुद्धि-वृत्तस्य परम-प्रेम-गोचरम् ॥
अ-गोचरम् मनः-वाचाम् अवधूत-आदि-सम्प्लवम् । सत्ता-मात्र-प्रकाश-एक-प्रकाशम् भावना-अतिगम् ॥
अ-हेयम् अ-नुपादेयम् अ-सामान्य-विशेषणम् । ध्रुवम् स्तिमित-गम्भीरम् न तेजः न तमः ततम् । निर्विकल्पम् निराभासम् निर्वाण-मय-संविदम् ॥
hṛtpuṇḍarīkamadhye tu bhāvayet parameśvaram |
sākṣiṇaṃ buddhivṛttasya paramapremagocaram ||
agocaraṃ manovācām avadhūtādisamplavam |
sattāmātraprakāśaikaprakāśaṃ bhāvanātigam ||
aheyam anupādeyam asāmānyaviśeṣaṇam |
dhruvaṃ stimitagambhīraṃ na tejo na tamas tatam |
nirvikalpaṃ nirābhāsaṃ nirvāṇamayasaṃvidam ||12–14||
दिल के अंदर उस कमल में परमेश्वर को भावो। वो गवाह है, जो भी चल रहा है देख रहा है। उसे सिर्फ बड़े प्यार से पा सकते हो। वो मन और ज़ुबान से परे है। वो एक ही रोशनी है जो एग्जिस्टेंस को चमकाती है, सोच से भी आगे। उसे छोड़ना नहीं, पकड़ना भी नहीं। वो पक्का है, हिलता नहीं, गेहरा है। न रोशनी है न अंधेरा। सोच से आज़ाद, दिखता नहीं, सिर्फ पीस वाली फीलिंग है।
In the midst of the heart-lotus one should contemplate the Supreme Lord: the witness of the intellect’s modifications, the object of highest love; beyond the reach of mind and speech, the dissolving confluence of the avadhūta and the like; the sole light that illumines mere being, beyond all mental construction; not to be abandoned, not to be appropriated, marked by what is not a generic attribute; steadfast, still, profound; neither radiance nor darkness extended; without conceptual alternatives, without appearance—consciousness made of nirvāṇa.
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.