Home›Upanishads›Katharudra›Verse 10
←Previous Verse
Next Verse→

Katharudra Upanishad: Verse 10

ब्रह्मचर्येण सन्तिष्ठेदप्रमादेन मस्करी ।

दर्शनं स्पर्शनं केलिः कीर्तनं गुह्यभाषणम् ॥

संकल्पोऽध्यवसायश्च क्रियान्निर्वृत्तिरेव च ।

एतन्मैथुनमष्टाङ्गं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥

विपरीतं ब्रह्मचर्यमनुष्ठेयं मुमुक्षुभिः ।

यज्जगद्भासकं भानं नित्यं भाति स्वतः स्फुरत् ॥

ब्रह्मचर्येण । सन्तिष्ठेत् । अप्रमादेन । मस्करी ।

दर्शनम् । स्पर्शनम् । केलिः । कीर्तनम् । गुह्य-भाषणम् ।

संकल्पः । अध्यवसायः । च । क्रिया । अन्निर्वृत्तिः । एव । च ।

एतत् । मैथुनम् । अष्ट-अङ्गम् । प्रवदन्ति । मनीषिणः ।

विपरीतम् । ब्रह्मचर्यम् । अनुष्ठेयम् । मुमुक्षुभिः ।

यत् । जगत्-भासकम् । भानम् । नित्यम् । भाति । स्वतः । स्फुरत् ।

Recitation with translationKatharudra Upanishad 10

brahmacaryeṇa santiṣṭhed apramādena maskarī |

darśanaṃ sparśanaṃ keliḥ kīrtanaṃ guhya-bhāṣaṇam ||

saṅkalpo 'dhyavasāyaś ca kriyānnirvṛttir eva ca |

etan maithunam aṣṭāṅgaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ ||

viparītaṃ brahmacaryam anuṣṭheyaṃ mumukṣubhiḥ |

yaj jagad-bhāsakaṃ bhānaṃ nityaṃ bhāti svataḥ sphurat ||

ब्रह्मचर्य से पक्का रहना, ध्यान रखना, गलती नहीं करना। देखना, छूना, मस्ती करना, गाना, और छुपके बातें। इरादा करना, पक्का सोचना, और काम पूरा करना। ज्ञानी लोग कहते हैं ये आठ चीज़ें मैथुन हैं। इसका उल्टा ब्रह्मचर्य है, जो मुक्ति चाहते हैं वो करें। वो रोशनी जो खुद से चमकती है और दुनिया को रोशन करती है, उसमें हमेशा रहना।

By brahmacarya one should remain firm, with heedfulness, O mendicant. Seeing, touching, dalliance, praising/singing, and secret talk; intention and resolve, and also the performance culminating in completion of the act—this is declared by the wise to be eightfold sexual union. The opposite of that—brahmacarya—should be practiced by seekers of liberation, (so that one abides in) that self-luminous radiance which illumines the world and ever shines, flashing forth of itself.

ब्रह्मचर्येणby brahmacarya (continence)
ब्रह्मचर्येण:
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन
सन्तिष्ठेत्should remain/stand firm
सन्तिष्ठेत्:
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + सम्-उपसर्ग
Formविधिलिङ् (आज्ञार्थ/विधि); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
अप्रमादेनwith vigilance (non-negligence)
अप्रमादेन:
TypeNoun
Rootअप्रमाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन
मस्करीthe ascetic/continence-observer
मस्करी:
TypeNoun
Rootमस्करी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
दर्शनम्seeing
दर्शनम्:
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
स्पर्शनम्touching
स्पर्शनम्:
TypeNoun
Rootस्पर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
केलिःsporting/erotic play
केलिः:
TypeNoun
Rootकेलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
कीर्तनम्talking/mentioning (praise/recital)
कीर्तनम्:
TypeNoun
Rootकीर्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
गुह्यभाषणम्secret talk
गुह्यभाषणम्:
TypeNoun
Rootगुह्यभाषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
संकल्पःintention/mental resolve
संकल्पः:
TypeNoun
Rootसंकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
अध्यवसायःdetermination/decisive effort
अध्यवसायः:
TypeNoun
Rootअध्यवसाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
क्रियाaction
क्रिया:
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
अनिर्वृत्तिःnon-cessation/non-completion
अनिर्वृत्तिः:
TypeNoun
Rootअनिर्वृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
एतत्this
एतत्:
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
मैथुनम्sexual intercourse/sexual activity
मैथुनम्:
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
अष्टाङ्गम्eight-limbed (having eight parts)
अष्टाङ्गम्:
TypeAdjective
Rootअष्टाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
प्रवदन्तिthey declare
प्रवदन्ति:
TypeVerb
Rootवद् (धातु) + प्र-उपसर्ग
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन
मनीषिणःthe wise
मनीषिणः:
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन
विपरीतम्the opposite
विपरीतम्:
TypeAdjective
Rootविपरीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
ब्रह्मचर्यम्brahmacarya (continence)
ब्रह्मचर्यम्:
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
अनुष्ठेयम्to be practiced/observed
अनुष्ठेयम्:
TypeAdjective
Rootअनुष्ठेय (कृदन्त; √स्था/√ष्ठा?; अनु+स्था, यत्-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विधेय/कर्तव्यार्थ
मुमुक्षुभिःby seekers of liberation
मुमुक्षुभिः:
TypeNoun
Rootमुमुक्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन
यत्which
यत्:
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (सम्बन्ध-प्रत्यय)
जगद्भासकम्illumining the universe
जगद्भासकम्:
TypeAdjective
Rootजगद्भासक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
भानम्radiance/light (conscious illumination)
भानम्:
TypeNoun
Rootभान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
नित्यम्always/eternally
नित्यम्:
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; अव्ययीभावेन क्रियाविशेषण-प्रयोग (द्वितीया एकवचन)
भातिshines
भाति:
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
स्वतःof itself
स्वतः:
TypeIndeclinable
Rootस्वतः (अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; हेतौ/स्वभावे
स्फुरत्pulsating/manifestly shining
स्फुरत्:
TypeAdjective
Rootस्फुर् (धातु) (कृदन्त; शतृ)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
  • सन्तिष्ठेत् = सम् + तिष्ठेत्
  • अप्रमादेन मस्करी (पदच्छेद)
  • गुह्यभाषणम् = गुह्य + भाषणम्
  • संकल्पोऽध्यवसायश्च = संकल्पः + अध्यवसायः + च
  • क्रियान्निर्वृत्तिरेव = क्रिया + अनिर्वृत्तिः + एव
  • एतन्मैथुनम् = एतत् + मैथुनम्
  • ब्रह्मचर्यमनुष्ठेयम् = ब्रह्मचर्यम् + अनुष्ठेयम्
  • यज्जगद्भासकं = यत् + जगद्भासकम्
Brahmacarya (sense-restraint) as a support for Brahma-jñāna; self-luminous Brahman/ĀtmanMahavakya: Indirect support to ‘अहं ब्रह्मास्मि’ (Aham brahmāsmi) and ‘तत् त्वम् असि’ (Tat tvam asi): sense-restraint purifies the mind for recognition of the self-luminous Ātman as Brahman.Krishna YajurvedaTaittirīya (attribution in later Upaniṣad catalogues; text is a late Śaiva Upaniṣad transmitted outside strict śākhā recensions) ShakhaChandas: Mixed/irregular anuṣṭubh-like ślokas (late Upaniṣadic style; not strictly Vedic metrical recension)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Upanishads in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play