Adhyatma Upanishad: Verse 42

Sanskrit (Devanagari)

लीनवृत्तेरनुत्पत्तिर्मर्यादोपरतेस्तु सा । स्थितप्रज्ञो यतिरयं यः सदानन्दमश्नुते॥४२॥

Padapatha (Word Split)

लीन-वृत्तेः । अनुत्पत्तिः । मर्यादा । उपरतेः । तु । सा । स्थित-प्रज्ञः । यतिः । अयम् । यः । सदा-आनन्दम् । अश्नुते ।

Recitation with translationAdhyatma Upanishad 42

IAST Transliteration

līnavṛtter anutpattir maryādoparates tu sā | sthitaprajño yatir ayaṃ yaḥ sadānandam aśnute ||42||

Translation

जब मन की बातें शांत हो जाएँ और वापस नहीं आएँ, यह उपरति का साइन है। ऐसा संन्यासी जो हमेशा खुश रहता है, वो स्थित-प्रज्ञा कहलाता है।

Ask anything about this verse...Ask

Academic Translation

The non-arising (again) of mental modifications once they have dissolved—this indeed is the defining criterion of withdrawal (uparati). This renunciate is one of steady wisdom, who attains everlasting bliss.

Word by Word

लीन-वृत्तेः

लीन-वृत्तेः:

अनुत्पत्तिः

अनुत्पत्तिः:

मर्यादा

मर्यादा:

उपरतेः

उपरतेः:

तु

तु:

सा

सा:

स्थित-प्रज्ञः

स्थित-प्रज्ञः:

यतिः

यतिः:

अयम्

अयम्:

यः

यः:

सदा-आनन्दम्

सदा-आनन्दम्:

अश्नुते

अश्नुते:

Verse Context

• Uparati (withdrawal) and nirodha of vṛttis as a mark of sthitaprajñā leading to ānanda (Brahmānanda)
• Mahavakya: Indirect: aligns with the Advaitic import of आत्म-निष्ठा (e.g., ‘अहं ब्रह्मास्मि’) insofar as steady wisdom culminates in abiding bliss; not a direct mahāvākya statement
• Atharva
• Shaunaka (commonly associated transmission) Shakha
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)