Rig Veda 9.97.24: Mandala 9, Sukta 97, Mantra 24
Sukta 9.97
Rishi: Soma Pavamāna seers
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (likely; confirm metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
पवित्रेभिः पवमानो नृचक्षा राजा देवानामुत मर्त्यानाम् । द्विता भुवद्रयिपती रयीणामृतं भरत्सुभृतं चार्विन्दुः ॥
Transliteration
pavitrébhíḥ pavamā́no nṛ-cákṣā rājā́ devā́nām utá mártyānām | dvitā́ bhuvad rayi-pátī rayīṇā́m ṛtáṃ bharat su-bhṛtáṃ cā́rv índuḥ ||
Translation
जब वो छन्नी से साफ हो रहा है, वो लोगों को देखने वाला बन गया। देवतों और लोगों का राजा बन गया। दो तरह से वो धन का मालिक है। प्यारा इंदु सच को लेकर हमारे पास आता है।
Word by Word
पवित्रेभिःwith/through the strainers (purifiers)
पवित्रेभिः:
करण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक) < पू (धातु, ‘शोधने/पवने’) + -त्र (करणे)
पवमानःbeing purified; flowing (Soma)
पवमानः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootपू (धातु, ‘शोधने/पवने’) → पवमान (वर्तमानकृदन्त)
नृचक्षाःman-seeing; having men as his gaze (i.e., watching over men)
नृचक्षाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनृ + चक्षस् (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि)
राजाking
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
उतand; also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
द्विताa second time; again; in twofold manner
द्विता:
—
TypeIndeclinable
Rootद्विता (अव्यय)
भुवत्became; came to be
भुवत्:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु, ‘सत्तायाम्’) → भूवत् (लुङ्/आर्ष-आदेश; injunctive/aorist-like)
रयिपतीlord of wealth
रयिपती:
कर्तृ (भुवत् इत्यस्य)
TypeNoun (title) / Adjective
Rootरयि + पति (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
ऋतम्ṛta; truth/cosmic order
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
भरत्bears; brings
भरत्:
—
TypeVerb
Rootभृ (धातु, ‘भरणे’) → भरत् (वर्तमान/इंजंक्टिव-प्रयोग)
सुभृतम्well-borne; well-supported
सुभृतम्:
कर्म (ऋतम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + भृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) < भृ ‘to bear’
चारुbeautiful; pleasing
चारु:
कर्तृ (इन्दुः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
इन्दुःthe Soma drop
इन्दुः:
कर्तृ (भरत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक) ‘Soma-drop’
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
