Rig Veda 10.67.1: Mandala 10, Sukta 67, Mantra 1
Sukta 10.67
Rishi: Ayāsya (named); associated Angirasa/Bṛhaspati myth-cycle in this sukta
Devata: Indra (explicit), with underlying Angirasa/Bṛhaspati current
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by scan)
Samhita Patha (Devanagari)
इमां धियं सप्तशीर्ष्णीं पिता न ऋतप्रजातां बृहतीमविन्दत् । तुरीयं स्विज्जनयद्विश्वजन्योऽयास्य उक्थमिन्द्राय शंसन् ॥
Transliteration
imā́ṃ dhíyaṃ sapta-śī́rṣṇīṃ pitā́ na ṛtá-prajātāṃ bṛhatī́m avindat | turī́yaṃ svit janayad viśvá-janyo ’yā́sya ukthám indrā́ya śáṃsan ||
Translation
एक सोच थी, सात हिस्सों वाली, सच से पैदा हुई और बहुत बड़ी। हमारे पिता ने इसको ढूँढ लिया। फिर आयस्य ने चौथी ताकत पैदा की। वो इंद्र के लिए गाना गा रहे थे।
Word by Word
इमाम्this (her/this one)
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धियम्thought; hymn; inspired insight
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
सप्तशीर्ष्णीम्seven-headed (having seven heads)
सप्तशीर्ष्णीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसप्त-शीर्षन् (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्राय)
पिताthe father
पिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋतप्रजाताम्born from/according to ṛta (cosmic order); rightly born
ऋतप्रजाताम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootऋत-प्रजात (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र-√जन् + त)
बृहतीम्the Bṛhatī (metre); lofty/great
बृहतीम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootबृहती (प्रातिपदिक; छन्दोनाम/विशेषण)
अविन्दत्found; discovered
अविन्दत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (लभे/ज्ञाने) + अव-
तुरीयम्the fourth (one/thing)
तुरीयम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootतुरीय (प्रातिपदिक)
स्वित्indeed; perhaps; even
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
जनयत्generated; produced; caused to be born
जनयत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनने) + णिच् (caus.)
विश्वजन्यःbelonging to all people; universal; of all men
विश्वजन्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व-जन्य (प्रातिपदिक; समास)
अयास्यःAyāsya (name of the seer/poet)
अयास्यः:
कर्तृ
TypeProper Noun
Rootअयास्य (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
उक्थम्hymn; solemn recitation
उक्थम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
शंसन्praising; proclaiming
शंसन्:
कर्तृ (सहायक-क्रिया)
TypeParticiple
Root√शंस् (स्तुतौ/कथने) (वर्तमान-कृदन्त)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.