Valmiki Ramayana 1.10.22: Bala Kanda, Sarga 10, Shloka 22

ऋश्यशृङ्ग-आनयनम्

Bringing Ṛśyaśṛṅga to Aṅga and His Marriage to Śāntā

Devanagari script

आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च ।

गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुस्स्त्रियः ॥२२॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 1.10.22

Transliteration

āpṛcchya ca tadā vipraṃ vratacaryāṃ nivedya ca |

gacchanti smāpadeśāt tā bhītās tasya pituḥ striyaḥ ||22||

Translation

फिर वो औरतें वहाँ से चले गई। उन्होंने रिशि से परमिशन ली और कहा कि उनका व्रत है। वो उसके बाप से डर रही थी इसलिए भाग गई।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आपृच्छ्य: having taken leave
• आपृच्छ्य: Kriya (क्रिया-अनुबन्ध)
• Type: Verb
• Root: आ-प्रच्छ् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive), अव्यय

• च: and
• च: None (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• तदा: then
• तदा: Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• विप्रम्: the Brahmin (Ṛśyaśṛṅga)
• विप्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• व्रतचर्याम्: observance of vows
• व्रतचर्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत-चर्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (व्रतस्य चर्या)

• निवेद्य: having informed; having stated
• निवेद्य: Kriya (क्रिया-अनुबन्ध)
• Type: Verb
• Root: नि-विद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive), अव्यय

• च: and
• च: None (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• गच्छन्ति: went
• गच्छन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘स्म’ योगे भूतार्थे (with sma = past)

• स्म: (in the past)
• स्म: None (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: भूतार्थसूचक-अव्यय (past narrative marker)

• अपदेशात्: on the pretext
• अपदेशात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: अपदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of reason/pretext)

• ताः: those (women)
• ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• भीताः: afraid
• भीताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Verb
• Root: भी (धातु)
• Form: क्त (past passive participle) ‘भीत’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (ताः/स्त्रियः)

• तस्य: of him; his
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• पितुः: of (his) father
• पितुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Context

The ladies apprehensive of (the arrival of) his father took leave of him on the pretext of observance of (evening) rites.

Characters & Entities

• Ṛśyaśṛṅga (vipra)
• vrata (vow/rite)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse contrasts dharmic language (vrata) with strategic concealment; it invites reflection on satya (truthfulness) versus expedient speech.

What is the narrative situation?

Fearing discovery by Ṛśyaśṛṅga’s father, the women withdraw, politely taking leave and offering a religious excuse.

Which character virtue is emphasized?

Externally, decorum and politeness; implicitly, calculated caution.