Arthashastra 3.4.5: Dharmasthiya, Adhyaya 4, Sutra 5

Devanagari script

प्रतिषिद्धानां पूर्वः साहसदण्डः ॥

Recitation with translationArthashastra 3.4.5

Transliteration

pratiṣiddhānāṃ pūrvaḥ sāhasa-daṇḍaḥ.

Translation

जहाँ यह सब मना हो, वहाँ पहला सज़ा लेवल लगेगा जो ज़बरदस्ती या हिंसा पर होता है।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रतिषिद्धानाम्: of prohibited (acts/things)
• Type: Noun (adjectival participle used substantively)
• Root: √सिध् (निषेधे) / प्रतिषिद्ध (ppp)
• Form: षष्ठी-बहुवचनम्; पुं/नपुं (सामान्यतः ‘प्रतिषिद्ध’ विशेषण-रूपेण), ‘प्रतिषिद्ध’ (= निषिद्ध) इत्यस्य षष्ठी बहुवचनम्; सम्बन्धार्थे ‘of prohibited (acts/things/persons)’
• In statecraft: प्रतिषिद्ध = शास्त्र/राजाज्ञया निषिद्ध (कृत्य/व्यवहार)

• पूर्वः: the earlier/preceding (one)
• Type: Noun/Adjective
• Root: पूर्व
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गः; विशेषणरूपेण ‘साहसदण्डः’ इत्यस्य विशेषणम्; ‘earlier/preceding (one)’
• In statecraft: पूर्वः = पूर्वोक्त/प्रथमः (दण्ड-क्रमे)

• साहसदण्डः: the penalty prescribed for violent/forcible offences (sāhasa-penalty)
• Type: Noun
• Root: दण्ड (with qualifier साहस)
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गः; कर्तृ/विधेय-स्थानम् (अस्ति-लोपे वाक्ये)
• Compound: तत्पुरुष (षष्ठी/कर्मधारय-समासः; ‘साहसस्य दण्डः’ / ‘साहस-दण्डः’)
• In statecraft: साहसदण्डः = साहस-अपराधेषु (बलात्कारे/हिंसादौ) विहितः दण्डः; प्रायः त्रिविधः (पूर्व/मध्यम/उत्तम) इति दण्ड-क्रमः

Sandhi Notes

• पदच्छेदः: प्रतिषिद्धानाम् + पूर्वः + साहसदण्डः
• केवलं समासः: साहस + दण्डः → साहसदण्डः
• वाक्ये ‘अस्ति/भवति’ इति क्रियापदं लुप्तम् (नामवाक्यम्): ‘प्रतिषिद्धानां (दण्डः) पूर्वः साहसदण्डः (भवति)’ इत्यर्थः

Entities Mentioned

• prohibited persons/cases

Topic and Governance

Prakarana (topic)

Higher, violence-class penalty for prohibited cases (reference to the first sāhasa fine tier)

Governance domain

Penal code cross-referencing; aggravated offenses

Vocabulary Breakdown

Technical Terms

FAQs

Why reference the sāhasa schedule instead of stating a number?

It standardizes sentencing by linking multiple offenses to a shared penalty framework, simplifying administration and improving consistency.