←Previous Sutra
Next Sutra→

Arthashastra 3.19.28: Dharmasthiya, Adhyaya 19, Sutra 28

पुरोपवनवनस्पतीनां पुष्पफलच्छायावतां प्ररोहच्छेदने षट्पणः क्षुद्रशाखाच्छेदने द्वादशपणः पीनशाखाच्च्छेदने चतुर्विंशतिपणः स्कन्धवधे पूर्वः साहसदण्डः समुच्छित्तौ मध्यमः ॥

Recitation with translationArthashastra 3.19.28

puropavanavanaspatīnāṃ puṣpaphalacchāyāvatāṃ prarohacchedane ṣaṭpaṇaḥ | kṣudraśākhācchedane dvādaśapaṇaḥ | pīnaśākhācchedane caturviṃśatipaṇaḥ | skandhavadhe pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ samucchittau madhyamaḥ ||

शहर के पार्क में जो पेड़ फूल, फल या छाव देते हैं, उनकी नरम डाल काटने पर छह पण जुर्माना लगेगा। छोटी डाल काटने पर बारह पण, और मोटी डाल काटने पर छब्बीस पण लगेगा। पेड़ का तना मारने पे पहला साहस दंड लगेगा, और पेड़ उखाड़ने पे मध्यम साहस दंड लगेगा।

पुरःin front (of the town/settlement)
पुरः:
TypeNoun
Rootपुरस्
Formअव्ययीभावप्रायः; अव्ययवत् प्रयोगः (उपसर्गार्थे)
उपवनgrove, garden
उपवन:
TypeNoun
Rootउपवन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)
वनस्पतीनाम्of trees (arboreal plants)
वनस्पतीनाम्:
TypeNoun
Rootवनस्पति
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
पुष्पflower
पुष्प:
TypeNoun
Rootपुष्प
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग
फलfruit
फल:
TypeNoun
Rootफल
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग
छायाshade
छाया:
TypeNoun
Rootछाया
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग
वताम्possessing (having)
वताम्:
TypeSuffix
Rootवत् (प्रत्यय)
Formमतुप्/वतुप्-प्रत्ययान्त; षष्ठी बहुवचन (पुष्प-फल-छाया-वत्)
प्ररोहsprout, new shoot
प्ररोह:
TypeNoun
Rootप्ररोह
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
छेदनेin the act/case of cutting
छेदने:
TypeNoun
Rootछेदन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (कर्तरि/कर्मणि लोके)
षट्six
षट्:
TypeNumeral
Rootषट्
Formसंख्या; अव्ययवत् प्रयोगः (समासे)
पणः(a fine of) pana(s)
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डराशिः)
क्षुद्रsmall, minor
क्षुद्र:
TypeAdjective
Rootक्षुद्र
Formविशेषण; समासाङ्ग
शाखाbranch
शाखा:
TypeNoun
Rootशाखा
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग
छेदनेin the case of cutting
छेदने:
TypeNoun
Rootछेदन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
द्वादशtwelve
द्वादश:
TypeNumeral
Rootद्वादश
Formसंख्या; अव्ययवत् प्रयोगः
पणः(a fine of) pana(s)
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डराशिः)
पीनthick, stout
पीन:
TypeAdjective
Rootपीन
Formविशेषण; समासाङ्ग
शाखाbranch
शाखा:
TypeNoun
Rootशाखा
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग
छेदनेin the case of cutting
छेदने:
TypeNoun
Rootछेदन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
चतुर्विंशतिtwenty-four
चतुर्विंशति:
TypeNumeral
Rootचतुर्विंशति
Formसंख्या; अव्ययवत् प्रयोगः
पणः(a fine of) pana(s)
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डराशिः)
स्कन्धtrunk, stem
स्कन्ध:
TypeNoun
Rootस्कन्ध
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
वधेin the case of killing/destroying
वधे:
TypeNoun
Rootवध
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
पूर्वःthe first (lowest)
पूर्वः:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डः इति विशेषणम्)
साहसsāhasa (violent/forcible offence)
साहस:
TypeNoun
Rootसाहस
Formसमासः: साहस-दण्डः (षष्ठी/कर्मधारयप्रायः); समासाङ्ग
दण्डःpenalty, fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
समुच्छित्तौin the case of complete cutting down/uprooting
समुच्छित्तौ:
TypeNoun
Rootसमुच्छित्ति
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
मध्यमःthe middle (second grade)
मध्यमः:
TypeAdjective
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डः इति विशेषणम्)
C
city parks (upavana)
T
trees (flower/fruit/shade)
O
offender
S
state authority

FAQs

Proportionality by marginal damage: penalties rise with the ecological/economic loss and recovery time, culminating in violent-offence grading for irreversible destruction.

They generate recurring public value (food, comfort, microclimate) and thus merit explicit protection as urban infrastructure.

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Arthashastra in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play