Adhyaya 57: The Observance for Attaining Radiance: The Soma Kānti-Vrata

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कान्तिव्रतम् अनुत्तमम् । यत्कृत्वा तु पुरा सोमः कान्तिमान् अभवत् पुनः ॥ ५७.१ ॥

Agastya bolte hain, main ab ek aur vrat batata hoon. Iska naam hai Kaanti-vrat, bahut powerful hai. Som ne kiya tha aur wapas chamakdaar ho gaya.

Verse 2

यक्ष्मणा दक्षशापेन पुराक्रान्तो निशाकरः । एतच्चीर्त्वा व्रतं सद्यः कान्तिमानभवत् किल ॥ ५७.२ ॥

Chandrama bimar ho gaya tha Daksh ke shaap se. Usne yeh vrat kiya aur theek ho gaya. Turant wapas uski chamak aa gayi.

Verse 3

द्वितीयायां तु राजेन्द्र कार्त्तिकस्य सिते दिने । नक्तं कुर्वीत यत्नेन अर्चयन् बलकेशवम् ॥ ५७.३ ॥

Raja, Kartik mahine ki doosri tithi pe yeh vrat karna hai. Din saaf ho, raat ko khana khana hai. Balakeshav ki puja karo, dhyan se sab karo.

Verse 4

बलदेवाय पादौ तु केशवाय शिरोऽर्चयेत् । एवमभ्यर्च्य मेधावी वैष्णवं रूपमुत्तमम् ॥ ५७.४ ॥

Baladev ke charan pujo aur Keshav ka sir pujo. Aise karke bhagwan ki Vishnu roop ki puja ho jaati hai. Yeh sab samajh ke karo.

Verse 5

परस्वरूपं सोमाख्यं द्विकलं तद्दिने हि यत् । तस्यार्घं दापयेद्धीमान् मन्त्रेण परमेष्ठिनः ॥ ५७.५ ॥

Us din Som ke liye arghya dena hai. Yeh do hisson mein banta hai. Parmeshthi ka mantra bol ke yeh offering do.

Verse 6

नमोऽस्त्वमृतरूपाय सर्वौषधिनृपाय च । यज्ञलोकाधिपतये सोमाय परमात्मने ॥ ५७.६ ॥

Hey Soma, tum amrit ho, tum sab dawaiyon ke raja ho. Yagya ke swami ho, paramatma ho. Tumhe namaste.

Verse 7

अनेनैव च मार्गेण दत्त्वार्घ्यं परमेष्ठिनः । रात्रौ सविप्रो भुञ्जीत यवान्नं सघृतं नरः ॥ ५७.७ ॥

Yahi tarika follow karo, arghya do. Phir raat ko pandit ke saath baith ke khana khao. Yeh barley ka khana hai, ghee mila ke.

Verse 8

फाल्गुनादिचतुष्के तु पायसं भोजयेच्छुचिः । शालिहोमं तु कुर्वीत कार्त्तिके तु यवैस्तथा ॥ ५७.८ ॥

Phalgun se shuru hone wale chaar mahine mein kheer ka bhog lagao. Isme chawal se havan karo. Kartik mahine mein jau se havan karo.

Verse 9

आषाढादिचतुष्के तु तिलहोमं तु कारयेत् । तद्वत् तिलान्नं भुञ्जीत एष एव विधिक्रमः ॥ ५७.९ ॥

Ashadh se shuru hone wale chaar mahine mein til se havan karwao. Til se bana khana khao. Yehi sahi tarika hai.

Verse 10

ततः संवत्सरे पूर्णे शशिनं कृतराजतं । सितवस्त्रयुगच्छन्नं सितपुष्पानुलेपनम् । एवमेव द्विजं पूज्य ततस्तं प्रतिपादयेत् ॥ ५७.१० ॥

Jab saal poora ho jaye to chaand ki moorti chandi ki banao. Uspe safed kapda daalo aur safed phool lagao. Brahman ko puja ke baad yeh moorti de do.

Verse 11

कान्तिमानपि लोकेऽस्मिन् सर्वज्ञः प्रियदर्शनः । त्वत्प्रसादात् सोमरूपिन् नारायण नमोऽस्तु ते ॥ ५७.११ ॥

Tumhari kripa se insaan chamakdaar ho jata hai. Woh sab jaan lete hain aur sabko achha lagta hai. Narayan, tum chaand jaise ho, tumhe pranam.

Verse 12

अनेन किल मन्त्रेण दत्त्वा विप्राय वाग्यतः । दत्तमात्रे ततस्तस्मिन् कान्तिमान् जायते नरः ॥ ५७.१२ ॥

Is mantra se brahman ko kuch de do. Jab tak dete ho tab tak chup raho. Jaise hi do, insaan chamak uthata hai.

Verse 13

आत्रेयेणापि सोमेन कृतमेतत् पुरा नृप । तस्य व्रतान्ते सन्तुष्टः स्वयमेव जनार्दनः । यक्ष्माणमपनीयाशु अमृताख्यां कलां ददौ ॥ ५७.१३ ॥

Raja, pehle Atri ke vansh mein Soma ne yeh vrat kiya tha. Jab uska vrat poora hua, toh Janardan khush ho gaye. Unhone uski bimari jaldi door kar di. Aur usse amrit naam ki ek cheez di.

Verse 14

तां कलां सोमराजोऽसौ तपसा लब्धवानिति । सोमत्वं चागमत सोऽस्य ओषधीनां पतिर् बभौ ॥ ५७.१४ ॥

Log kehte hain ki Soma raja ne tapasya karke woh amrit pa liya. Phir woh Soma ban gaya. Aur saari dawaon aur podhon ka malik ban gaya.

Verse 15

द्वितीयामश्विनौ सोमभुजौ कीर्त्येते तद्दिने नृप । तौ शेषविष्णू विख्यातौ मुख्यपक्षौ न संशयः ॥ ५७.१५ ॥

Raja, dusre din Ashwin bhaiyon ki tareef hoti hai. Woh dono Soma peete hain. Yeh dono Shesh aur Vishnu ke roop mein mashhoor hain. Yeh sabse bade hain, koi shak nahi.

Verse 16

न विष्णोर्व्यतिरिक्तं स्याद् दैवतं नृपसत्तम । नामभेदेन सर्वत्र संस्थितः परमेश्वरः ॥ ५७.१६ ॥

Raja, Vishnu ke alawa koi bhagwan nahi hai. Parameshwar har jagah hai. Bas naam alag-alag hain, wohi ek bhagwan hai.