Adhyaya 217: Eulogy of the Merits (Phalaśruti) of the Dharāṇī–Varāha Dialogue

Verse 1

अथ धरणीवराहसंवादफलश्रुतिवर्णनम् ॥ सनत्कुमार उवाच ॥ उक्तं भगवता सर्वं यथावत्परमेष्ठिना ॥ पृष्टेन संशयं सम्यक्परं कृत्वार्थनिश्चयम् ॥

Ab hum sunenge ki Dharaani aur Varaha ki baat-cheet se kya fayda milta hai. Sanatkumar ne kaha, Bhagwan ne sab kuch sahi-sahi bataya. Jab unse sawal kiya, unhone shak door kar diya aur sahi baat clear kar di.

Verse 2

भगवद्विश्वरूपस्य स्थाणोरप्रतिमौजसः ॥ क्रीडतो लोकनाथस्य कानने मृगरूपिणः ॥

Bhagwan ka roop poora brahmand jaisa hai. Unki taakat kisi ke barabar nahi. Woh duniya ke malik hain. Ek baar woh janwar bane aur jungle mein ghoom rahe the.

Verse 3

यथा शरीरं शृङ्गं च पुण्यक्षेत्रे प्रतिष्ठितम् ॥ हिताय जगतस्तत्र तीर्थानि च यथाभवन् ॥

Bataiye ki unka sharir aur singh kaise us pavitra jagah pe sthir huye. Wahan teerth kaise bane. Yeh sab duniya ke bhale ke liye hua.

Verse 4

तन्मे ब्रूहि महाभाग यथातत्त्वं जगत्पते ॥ ब्रह्मोवाच ॥ पुलस्त्यो वक्ष्यते शेषं यदतोऽन्यन्महामुने ॥

Maha-bhag, mujhe poora sach-sach bataiye. Brahma ne kaha, Pulastya rishi aage ka bhi batayenge. Maha-muni, jo baat bacha hai woh woh sunayenge.

Verse 5

सर्वेषामेव तीर्थानामेषां फलविनिश्चयम् ॥ कुरु राज्यं पुरस्कृत्य मुनीनां पुरतो वने ॥

Sab teerthon ka fayda pata karo. Raja ban ke yeh kaam karo. Jungle mein rishiyon ke saamne baith ke sab clear karo.

Verse 6

पुत्रो मे मत्समः सम्यग्वेदवेदाङ्गतत्त्ववित् ॥ यच्छ्रुत्वा पुरुषस्तात विमुक्तः सर्वकिल्बिषैः

Mera beta bilkul mere jaisa hai. Woh Vedon ka poora gyaan rakhta hai. Yeh sab sunne se insaan ke saare paap khatam ho jaate hain.

Verse 7

यशस्वी कीर्त्तिमान्भूत्वा वन्द्यते प्रेत्य चेह च ॥ श्रोतव्यमेतत्सततं चातुर्वर्ण्यैः सुसंयुतैः

Isse insaan bada naam wala ban jaata hai. Log uski izzat karte hain, yahan bhi aur marne ke baad bhi. Chaaron varn ke log isse hamesha sunne. Yeh unke liye accha hai.

Verse 8

माङ्गल्यं च शिवं चैव धर्मकामार्थसाधकम् ॥ श्रीभूतिजननं पुण्यमायुष्यं विजयावहम्

Yeh bahut accha hai aur shubh hai. Dharam, kaam aur dhan sab milta hai. Sukh aur aish milta hai, umar lambi hoti hai, aur jeet milti hai.

Verse 9

धन्यं यशस्यं पापघ्नं स्वस्तिकृच्छान्तिकारकम् ॥ श्रुत्वैवं पुरुषः सम्यङ्न दुर्गतिमवाप्नुयात्

Yeh bahut bhagyashaali hai, naam deta hai, paap mita deta hai. Sukh aur shanti laata hai. Yeh sunne wala insaan kabhi bura haal mein nahi padta.

Verse 10

सनत्कुमारं संदिश्य विरराम महायशाः ॥ एतद्वः कथितं सर्वं मया तत्त्वेन सत्तमाः

Sanatkumar ko samjha ke woh ruk gaye. Maine tumhe poora sach bataya hai. Yeh sab tumhare liye hai.

Verse 11

वराहभूमिसंवादं सारमुद्धृत्य सत्तमाः ॥ यश्चैव कीर्त्तयेन्नित्यं श्रृणुयाद्वापि भक्तितः

Varaha aur Prithvi ki baat ka main hissa nikal ke bata raha hoon. Jo roz isko padhta hai ya dil se sunta hai, woh sabse bada insaan banta hai.

Verse 12

सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् ॥ प्रभासे नैमिषारण्ये गङ्गाद्वारेऽथ पुष्करे

Uske saare paap maaf ho jaate hain aur woh bhagwan ke paas pahunch jaata hai. Yeh baat Prabhas, Naimisharanya, Gangadwar aur Pushkar mein sach hai.

Verse 13

प्रयागे ब्रह्मतीर्थे च तीर्थे चामरकण्टके ॥ यत्पुण्यफलमाप्नोति तत्कोटिगुणितं भवेत्

Prayag, Brahma teerth aur Amarakanthak mein jo bhi punya milta hai, uska ek crore guna zyada milta hai.

Verse 14

कपिलां द्विजमुख्याय सम्यग्दत्त्वा तु यत्फलम् ॥ प्राप्नोति सकलं श्रुत्वा चाध्यायं तु न संशयः

Kisi bade brahman ko peeli gaay daan karne mein jo punya milta hai, wahi punya sirf yeh adhyay sunne se mil jaata hai. Isme koi shak nahi.

Verse 15

श्रुत्वाऽस्यैव दशाध्यायं शुचिर्भूत्वा समाहितः ॥ अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः

In das adhyay ko sun ke insaan saaf ho jaata hai. Usko wahi punya milta hai jo bade yagya karne se aata hai.

Verse 16

यः पुनः सततं शृण्वन्नैरन्तर्येण बुद्धिमान् ॥ पारयेत्परया भक्त्या तस्यापि शृणु यत्फलम् ॥

Ab sunno ek aur baat. Jo koi bhi samajhdar aadmi hai, woh baar-baar sunta hai. Bina ruke, poora dhyaan se sunta hai. Aur bhakti ke saath poora karta hai. Usko kya milta hai, woh bhi main batata hoon.

Verse 17

सर्वयज्ञेषु यत्पुण्यं सर्वदानेषु यत्फलम् ॥ सर्वतीर्थाभिषेकेन यत्फलं मुनिभिः स्मृतम् ॥

Sab yagya karne mein jo punya hota hai, woh milta hai. Sab tarah ki daan mein jo phal hota hai, woh bhi milta hai. Aur rishiyon ne kaha hai, sab pavitra teerthon mein nahane ka jo phal hai, woh bhi milta hai.

Verse 18

तत्प्राप्नोति न सन्देहो वराहवचनं यथा ॥ यदेतत्पारयेद्भक्त्या मम माहात्म्यमुत्तमम् ॥

Yeh sab usko zaroor milta hai, koi shak nahi. Varaha ne jo kaha hai, uske hisaab se. Jo bhi bhakti ke saath poora sunta hai, yeh jo mera mahatva hai, iska baare mein.

Verse 19

तस्य नारायणो देवः सन्तुष्टः स्याद्धि सर्वदा ॥ यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या नैरन्तर्येण मानवः ॥

Bhagwan Narayan usse hamesha khush rehte hain. Jo koi bhi aadmi yeh sab bhakti ke saath sunta hai. Bina ruke, lagatar sunta hai.

Verse 20

श्रुत्वा तु पूजयेत्शास्त्रं यथा विष्णुं सनातनम् ॥ गन्धपुष्पैस्तथा वस्त्रैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः ॥

Jab sun liya, toh is granth ki puja karni chahiye. Jaise Vishnu ki karte hain. Itra aur phool se, kapde se. Aur brahmin ko khana khilana chahiye.

Verse 21

यथाशक्ति नृपो ग्रामैः पूजयेत्च वसुन्धरे ॥ श्रुत्वा तु पूजयेद्यः पौराणिकं नियतः शुचिः ॥

Raja apni taakat ke hisaab se gaon-gaon dekar dharti ki puja kare. Jo koi sunke Puran padhane wale ki puja kare, woh apna kaam sahi se karta hai aur saaf dil se karta hai.

Verse 22

कीर्तयित्वा व्रजेत्त्वर्गं कल्यमुत्थाय मानवः ॥ सूत उवाच ॥ इत्युक्त्वा भगवान्देवः परमेष्ठी प्रजापतिः ॥

Jo koi yeh baat failake subah uthke swarg jata hai. Suta ne kaha, Bhagwan ne yeh sab bol diya. Woh sabse bade guru hain aur sabki duniya banate hain.

Verse 23

अपुत्रस्य भवेत्पुत्रः सपौत्रस्य सुपौत्रकः ॥ यस्येदं लिखितं गेहे तिष्ठेत्सम्पूज्यते सदा ॥

Jiske beta nahi hai uska beta ho jata hai. Jiske pota hai uska pota bhi ho jata hai. Jiske ghar mein yeh likha hua rehta hai aur uski hamesha puja hoti hai.