Maitreya

Verse 1.1

ॐ बृहद्रथो वै नाम राजा राज्ये ज्येष्ठं पुत्रं निधापयित्वेदमशाश्वतं मन्यमानः शरीरं वैराग्यमुपेतोऽरण्यं निर्जगाम । स तत्र परमं तप आस्थायादित्यमीक्षमाण ऊर्ध्वबाहुः तिष्ठत्यन्ते सहस्रस्य मुनिरन्तिकमाजगामा...

Ek raja tha jiska naam Brihadratha tha. Usne apne bade bete ko rajgaddi pe bitha diya. Usko yeh shareer rehne wala laga, toh woh van mein chala gaya. Woh wahan tapasya karne laga, sooraj ko dekhte hue, haath upar karke khada rehta tha. Ek hazaar din baad ek rishi aaya, Shakayanya, jo khud ko jaanne wala the. Woh aisa chamak raha tha jaise bina dhuan ki aag. Usne raja se kaha, uth, uth, koi vard maang le. Raja ne pair chhue aur bola, Guruji, humne suna hai ki khud ko jaanna kya hota hai. Aap humein samjhao. Rishi ne kaha, yeh purani baat mat poocho. Doosri ichcha maango. Raja ne uske pair chhue aur yeh gaatha sunayi.

Verse 1.2

अथ किमेतैर्मान्यानां शोषणं महार्णवानां शिखरिणां प्रपतनं ध्रुवस्य प्रचलनं स्थानं वा तरूणां निमज्जनं पृथिव्याः स्थानादपसरणं सुराणां सोऽहमित्येतद्विधेऽस्मिन्संसारे किं कामोपभोगैर्यैरेवाश्रितस्यासकृदुपावर...

Raja ne kaha, Guruji, yeh sab cheezein, bade log ka sookhna, samundar sookhna, pahad girna, dhruv taara hilna, ped doobna, dharti apni jagah se hatna, devta bhi girna, inka kya matlab? Is sansaar mein hum khud ko yeh samajhte hain ki main yeh hoon, yehi humari bhool hai. Phir bhi hum baar-baar wapas aate hain. Yeh sab maya ka khel hai. Mujhe isse nikaalo. Main is sansaar mein phasa hoon jaise kuaan mein mendak phansa hota hai. Aap hi mera sahara ho.

Verse 1.3

भगवन्, शरीरमिदं मैथुनादेवोद्भूतं संविदपेतं निरय एव मूत्रद्वारेण निष्क्रान्तम्। अस्थिभिश्चितं मांसेनानुलिप्तं चर्मणावबद्धं विण्मूत्रवातपित्तकफमज्जामेदोवसाभिरन्यैश्च मलैर्बहुभिः परिपूर्णम्। एतादृशे शरीर...

Guruji, yeh shareer toh maa-baap ki milavat se bana hai. Ismein koi jaan nahi, sirf kachra bhara hai. Yeh mootne ke raaste se nikla hai, jaise narak se aaya ho. Andar haddiyan bhari hain, unpe maans lapeta hai, upar khaal chadhi hai. Ismein tatti, moot, hawa, pitta, kapha, majja, charbi, aur bohot saara gandagi bhari hai. Aise shareer mein rehke bhi main aapke paas aaya hoon. Aap hi mera sahara ho.

Verse 1.4

अथ भगवाञ्छाकायन्यः सुप्रीतोऽब्रवीद्राजानं—महाराज, बृहद्रथेक्ष्वाकुर्वंशध्वजशीर्ष, आत्मज्ञः कृतकृत्यस्त्वं मरुन्नाम्नो विश्रुतोऽसि। अयं खल्वात्मा ते कतमो, भगवान्, वर्ण्य इति तं होवाच॥४॥

Shakayanya rishi khush ho gaye. Unhone raja se kaha, Maharaj Brihadratha, tum Ikshvaku vansh ke saradar ho. Tum khud ko jaante ho, tumne jo karna tha woh kar liya. Tumhara naam Marut bhi hai. Ab batao, tum khud ko kaun samajhte ho? Yeh mujhe samjhao.

Verse 1.5

शब्दस्पर्शमया येऽर्था अनर्था इव ते स्थिताः । येषां सक्तस्तु भूतात्मा न स्मरेच्च परं पदम् ॥५॥

Jo cheezein sirf awaaz aur sparsh se bani hain, woh lagti hain buri aur takleef wali. Inme ulajh ke insaan bhool jaata hai woh sabse badi baat ko. Woh sachchi jagah yaad nahi rehti.

Verse 1.6

तपसा प्राप्यते सत्त्वं सत्त्वात् सम्प्राप्यते मनः । मनसा प्राप्यते ह्यात्मा ह्यात्मापत्त्या निवर्तते ॥६॥

Jab tu tapasya karta hai, tab dil saaf hota hai. Dil saaf hone se mann stable ho jaata hai. Mann se tu apne aap ko pahchaan leta hai. Aur jab tu apne aap ko jaan leta hai, tab yeh duniya ke chakkar se nikal jaata hai.

Verse 1.7

यथा निरिन्धनो वह्निः स्वयोनावुपशाम्यति । तथा वृत्तिक्षयाच्चित्तं स्वयोनावुपशाम्यति ॥७॥

Jaise agar aag mein lakdi nahi daaloge toh woh apne aap bujh jaati hai. Waise hi jab mann ki harkatein kam hoti hain, woh bhi shaant ho jaata hai. Apne aap mein hi settle ho jaata hai.

Verse 1.8

स्वयोनावुपशान्तस्य मनसः सत्यगामिनः । इन्द्रियार्थविमूढस्यानृताः कर्मवशानुगाः ॥८॥

Jiska mann shaant ho gaya hai aur sach ki taraf ja raha hai, uske liye yeh duniya alag lagti hai. Par jo log sirf indriyon ke peeche bhaagte hain, woh jhoothe mein phans jaate hain. Unke karam unhe wahi le jaate hain.

Verse 1.9

चित्तमेव हि संसारस् तत्प्रयत्नेन शोधयेत् । यच्चित्तस् तन्मयो भवति गुह्यमेतत् सनातनम् ॥९॥

Mann hi yeh saara chakkar hai, isiliye isko saaf karna padta hai. Mann jis cheez mein laga rehta hai, wahi ban jaata hai. Yeh ek purana raaz hai jo bahut kam log jaante hain.

Verse 1.10

चित्तस्य हि प्रसादेन हन्ति कर्म शुभाशुभम् । प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमक्षयमश्नुते ॥१०॥

Jab mann saaf ho jata hai, toh aadmi ke saare karam khatam ho jate hain. Achche karam bhi, bure bhi. Jab mann shant ho jata hai aur aap andar hi andar settle ho jate hain, tab aapko woh khushi milti hai jo kabhi khatam nahi hoti.

Verse 1.11

समासक्तं यदा चित्तं जन्तोर्विषयगोचरम् । यद्येवं ब्रह्मणि स्यात् तत्को न मुच्येत बन्धनात् ॥११॥

Dekho, logon ka mann cheezon mein phasa rehta hai. Agar woh mann waise hi Brahman mein laga de, toh koi bhi bandhan se aazaad ho sakta hai. Koi nahi bachega.

Verse 1.12

हृत्पुण्डरीकमध्ये तु भावयेत् परमेश्वरम् । साक्षिणं बुद्धिवृत्तस्य परमप्रेमगोचरम् ॥ अगोचरं मनोवाचाम् अवधूतादिसम्प्लवम् । सत्तामात्रप्रकाशैकप्रकाशं भावनातिगम् ॥ अहेयम् अनुपादेयम् असामान्यविशेषणम् । ध्रु...

Apne dil ke andar, us kamal jaisi jagah pe, Parameshwar ko yaad karo. Woh dekhne wala hai, jo bhi dimaag chal raha hai uska gawah hai. Use sirf pyaar se paya ja sakta hai. Woh mann aur baat se pare hai. Woh ek roshni hai jo sirf existence ko chamkati hai, soch se bhi aage. Use chhodna nahi, paana bhi nahi. Woh pakka hai, hilta nahi, gehra hai. Na roshni hai, na andhera. Soch se aazaad, dikhta nahi, sirf peace hai.

Verse 1.13

हृत्पुण्डरीकमध्ये तु भावयेत् परमेश्वरम् । साक्षिणं बुद्धिवृत्तस्य परमप्रेमगोचरम् ॥ अगोचरं मनोवाचाम् अवधूतादिसम्प्लवम् । सत्तामात्रप्रकाशैकप्रकाशं भावनातिगम् ॥ अहेयम् अनुपादेयम् असामान्यविशेषणम् । ध्रु...

Dil ke andar us kamal mein Parameshwar ko bhao. Woh gawah hai, jo bhi chal raha hai dekh raha hai. Use sirf bade pyaar se paa sakte ho. Woh mann aur zubaan se pare hai. Woh ek hi roshni hai jo existence ko chamkati hai, soch se bhi aage. Use chhodna nahi, pakadna bhi nahi. Woh pakka hai, hilta nahi, gehra hai. Na roshni hai na andhera. Soch se aazaad, dikhta nahi, sirf peace wali feeling hai.

Verse 1.14

हृत्पुण्डरीकमध्ये तु भावयेत् परमेश्वरम् । साक्षिणं बुद्धिवृत्तस्य परमप्रेमगोचरम् ॥ अगोचरं मनोवाचाम् अवधूतादिसम्प्लवम् । सत्तामात्रप्रकाशैकप्रकाशं भावनातिगम् ॥ अहेयम् अनुपादेयम् असामान्यविशेषणम् । ध्रु...

Dil ke kamal mein Parameshwar ko socho. Woh sab kuch dekh raha hai, jo bhi dimaag mein chal raha hai uska gawah hai. Use sirf sachche pyaar se paa sakte ho. Woh mann aur zubaan ki pohoch se pare hai. Ek aisi roshni jo sirf existence ko chamkati hai, soch se bhi aage. Use chhodna bhi nahi, paana bhi nahi. Koi label nahi. Woh pakka hai, shant hai, gehra hai. Na roshni faili hai, na andhera. Koi option nahi, dikhta bhi nahi, bas peace ka anubhav hai.

Verse 1.15

नित्यः शुद्धो बुद्धमुक्तस्वभावः सत्यः सूक्ष्मः संविभुश्चाद्वितीयः । आनन्दाब्धिर्यः परः सोऽहमस्मि प्रत्यग्धातुर्नात्र संशीतिरस्ति ॥१५॥

Main hamesha se hoon, main bilkul saaf hoon. Mera swabhav hi gyan aur azaadi hai. Main sach hoon, main sukshm hoon, main sab jagah hoon. Main doosra koi nahi hoon. Main woh param anand ka samundar hoon. Yeh main hoon. Jo andar baitha hai, usme koi shakal nahi hoti.

Verse 1.16

आनन्दमन्तर्निजमाश्रयं त- माशापिशाचीमवमनयन्तम् । आलोकयन्तं जगदिन्द्रजाल- मापत्कथं मां प्रविशेदसङ्गम् ॥१६॥

Main andar ki anand hoon, main sabka aashray hoon. Main ichha jaise bhoot ko neeche gira deta hoon. Main dekhta hoon ki yeh duniya jaise koi jaadu ki jaal hai. Main kisi se nahi juda hoon, toh mujhe koi takleef kaise aa sakti hai?

Verse 1.17

वर्णाश्रमाचारयुता विमूढाः कर्मानुसारेण फलं लभन्ते । वर्णादिधर्मं हि परित्यजन्तः स्वानन्दतृप्ताः पुरुषा भवन्ति ॥१७॥

Log jo jaati aur ashram ke niyam mein phanse hain, woh apne karam ke hisaab se fal paate hain. Par jo log jaati aur dharam ke sab dhang chhod dete hain, woh apne andar ke anand mein khush ho jaate hain.

Verse 1.18

वर्णाश्रमं सावयवं स्वरूपम् आद्यन्तयुक्तं ह्यतिकृच्छ्रमात्रम् । पुत्रादिदेहेष्वभिमानशून्यं भूत्वा वसेत्सौख्यतमे ह्यनन्त इति ॥१८॥

Jaati aur ashram ka yeh poora dhang, jismein itne saare niyam hain, yeh sirf bahut badi takleef hai. Ismein shuru aur end dono hai. Apne bete aur shareer se moh chhod ke, aap sabse zyada khushi mein rehna. Kyunki anant waisa hi hai.

Verse 2.1

अथ भगवान् मैत्रेयः कैलासं जगाम । तं गत्वोवाच—भो भगवन् परमतत्त्वरहस्यम् अनुब्रूहीति ॥ स होवाच महादेवः—देहो देवालयः प्रोक्तः स जीवः केवलः शिवः । त्यजेदज्ञाननिर्माल्यं सोऽहंभावेन पूजयेत् ॥१॥

Maitreya Kailash gaye. Mahadev se kaha, Bhagwan, mujhe sach ka raaz batao. Mahadev ne kaha, yeh body mandir hai. Jeev khud Shiv hai. Andhera hatake, apne aap ko Shiv samajh ke puja karo.

Verse 2.2

अभेददर्शनं ज्ञानं ध्यानं निर्विषयं मनः। स्नानं मनोमलत्यागः शौचमिन्द्रियनिग्रहः ॥२॥

Sachchi jaan yeh hai ki sab ek hai. Dhyan matlab mann khali ho, kisi cheez mein na lage. Snana matlab mann ke mail dho dalo. Saaf rahna matlab indriyon ko control mein rakho.

Verse 2.3

ब्रह्मामृतं पिबेद्भैक्षमाचरेद्देहरक्षणे। वसेदेकान्तिको भूत्वा चैकान्ते द्वैतवर्जिते। इत्येवमाचरेद्धीमान्स एवं मुक्तिमाप्नुयात् ॥३॥

Brahm ka amrit piyo. Khana maang ke khao, body theek rakho. Akela ho ke, shant jagah mein raho. Jahan koi doosra na ho. Wise aisa karta hai, aise hi milti hai.

Verse 2.4

जातं मृतमिदं देहं मातापितृमलात्मकम्। सुखदुःखालयामेध्यं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते ॥४॥

Yeh body paida hote hi mar chuki hai. Maa baap ke mail se bani hai. Sukh dukh ka ghar hai, gandi cheez hai. Isko chhu ke, phir naha lo.

Verse 2.5

धातुबद्धं महारोगं पापमन्दिरमध्रुवम् । विकाराकारविस्तीर्णं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते ॥५॥

Yeh body badi bimari hai, paap ka ghar hai. Tikti nahi, kabhi kharab ho jati hai. Isko chhu ke, naha lo.

Verse 2.6

नवद्वारमलस्रावं सदा काले स्वभावजम् । दुर्गन्धं दुर्मलोपेतं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते ॥६॥

Yeh shareer ek aisa shahar hai jismein nau darwaze hain. Andar se gandagi bahati rehti hai. Yeh prakriti ki baat hai, waqt par waqt par hoti hai. Buri badbu aati hai, maila chipka rehta hai. Jab tak tum isko touch karo, tab nahaana zaroori hai.

Verse 2.7

मातृसूतकसम्बन्धं सूतके सह जायते । मृतसूतकजं देहं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते ॥७॥

Jab baccha paida hota hai, maa ke saath bhi sootak hota hai. Baccha bhi usi sootak ke saath paida hota hai. Yeh shareer maut ke sootak se bana hai. Jab tak isko touch karo, nahaana padega.

Verse 2.8

अहम्ममेति विण्मूत्रलेपगन्धादिमोचनम् । शुद्धशौचमिति प्रोक्तं मृज्जलाभ्यां तु लौकिकम् ॥८॥

Asli saaf hona yeh hai ki main aur mera yeh bhao chala jaye. Saath mein tatti, peshab, gandagi, badbu sab saaf ho jaye. Yeh sachcha saaf hona hai. Duniya ka saaf hona toh mitti aur paani se hota hai.

Verse 2.9

चित्तशुद्धिकरं शौचं वासनात्रयनाशनम् । ज्ञानवैराग्यमृत्तोयैः क्षालनाच्छौचमुच्यते ॥९॥

Saaf hona matlab mann saaf hona chahiye. Mann ki purani purani aadatein, teen tarah ki, sab khatam ho jayen. Gyaan aur vairagya ki mitti aur paani se mann ko dhona, isko hi saaf hona kehte hain.

Verse 2.10

अद्वैतभावनाभैक्षमभक्ष्यं द्वैतभावनम् । गुरुशास्त्रोक्तभावेन भिक्षोर्भैक्षं विधीयते ॥१०॥

Bhikh maangne ka asli matlab yeh hai ki tum khao advait ka bhao. Dvait ka bhao mat khao. Guru aur shastra ne bataya hai waise bhikh maangni chahiye.

Verse 2.11

विद्वान् स्वदेशम् उत्सृज्य संन्यासानन्तरं स्वतः । कारागारविनिर्मुक्तचोरवद् दूरतो वसेत् ॥११॥

Jo insaan sach mein samajhdaar hai, woh apna desh chhod deta hai. Sannyas lene ke baad woh khud se door chale jaata hai. Jaise koi chor jail se riha ho, waise hi woh apne gaon se door rehta hai.

Verse 2.12

अहङ्कारसुतं वित्तभ्रातरं मोहमन्दिरम् । आशापत्नी त्यजेद् यावत् तावन् मुक्तो न संशयः ॥१२॥

Jab tak aadmi umeed naam ki biwi ko chhod nahi deta, tab tak azaad nahi milta. Yeh umeed moh ke ghar mein rehti hai. Uska beta ahankaar hai aur bhai paisa hai. Jab tak in sabko chhodo, tabhi mukti milegi, koi shak nahi.

Verse 2.13

मृता मोहमयी माता जातो बोधमयः सुतः । सूतकद्वयसम्प्राप्तौ कथं सन्ध्यामुपास्महे ॥१३॥

Moh ki maa mar gayi hai aur gyaan ka beta paida ho gaya hai. Ab dono taraf shuddh ki baat hai, toh sandhya puja kaise karein?

Verse 2.14

हृदाकाशे चिदादित्यः सदा भासति भासति । नास्तमेति न चोदेति कथं सन्ध्यामुपास्महे ॥१४॥

Dil ke andar gyaan ka sooraj chamakta rehta hai. Yeh kabhi nahi dhalta aur na hi kabhi uthta hai. Yeh hamesha waise hi rehta hai. Toh phir sandhya puja kaise karein?

Verse 2.15

एकमेवाद्वितीयं यद्गुरोर्वाक्येन निश्चितम् । एतदेकान्तमित्युक्तं न मठो न वनान्तरम् ॥१५॥

Guru ne jo bataya, woh ek hai, doosra koi nahi. Yehi sachcha akelapan hai. Koi math ya jungle mein rehne se akelapan nahi milta. Sachcha akelapan yehi hai ki bas ek hai.

Verse 2.16

असंशयवतां मुक्तिः संशयाविष्टचेतसाम् । न मुक्तिर्जन्मजन्मान्ते तस्माद्विश्वासमाप्नुयात् ॥१६॥

Jinke mann mein koi shak nahi hai, unhe mukti mil jaati hai. Par jinke mann shak mein phansa hai, unhe janam ke baad janam bhi mukti nahi milti. Isliye poora vishwas rakhna chahiye.

Verse 2.17

कर्मत्यागान्न संन्यासो न प्रेषोच्चारणेन तु । सन्धौ जीवात्मनोरैक्यं संन्यासः परिकीर्तितः ॥१७॥

Sannyas sirf karam chhodne ka naam nahi hai. Na hi koi mantra bol dene se sannyas ho jaata hai. Asli sannyas tab hota hai jab jeev aur aatma ek ho jaate hain.

Verse 2.18

वमनाहारवद्यस्य भाति सर्वेषणादिषु । तस्याधिकारः संन्यासे त्यक्तदेहाभिमानिनः ॥१८॥

Jise ichha aur pyaas utni hi buri lagne lagti hai jitni ulti ke baad khana lagta hai. Woh aadmi sannyas ke haqdaar hai, kyunki usne apne shareer ko apna maarna chhod diya hai.

Verse 2.19

यदा मनसि वैराग्यं जातं सर्वेषु वस्तुषु । तदैव संन्यसेद्विद्वानन्यथा पतितो भवेत् ॥१९॥

Jab mann mein sab cheezon se vairagya aa jaata hai, tab jaankar ko sannyas lena chahiye. Agar aisa nahi kiya to woh gir jaata hai.

Verse 2.20

द्रव्यार्थमन्नवस्त्रार्थं यः प्रतिष्ठार्थमेव वा । संन्यसेद्दुभयभ्रष्टः स मुक्तिं नाप्तुमर्हति ॥२०॥

Jo paisa ke liye sannyas le, ya khana kapda ke liye, ya sirf naam ke liye. Woh dono taraf se gir gaya. Use mukti nahi milni chahiye.

Verse 2.21

उत्तमा तत्त्वचिन्तैव मध्यमं शास्त्रचिन्तनम् । अधमा मन्त्रचिन्ता च तीर्थभ्रान्त्यधमाधमा ॥२१॥

Sabse badi baat hai, sachchai ke baare mein sochna. Beech wali baat hai shastra padhna. Neeche wali baat hai bas mantra jhapna. Aur sabse neecha kaam hai mandir-mandir bhatakna, samajh mein kuch nahi aata.

Verse 2.22

अनुभूतिं विना मूढो वृथा ब्रह्मणि मोदते । प्रतिबिम्बितशाखाग्रफलास्वादनमोदवत् ॥२२॥

Jab tak khud se sachchai nahi samjhta, tab tak bhagwan ke baare mein khushi manana bekaar hai. Jaise paani mein ped ki parchhai dikhti hai, uske phal ka swad lene ki khushi jhoothi hai.

Verse 2.23

न त्यजेच्चेद्यतिर्मुक्तो यो माधुकरमातरम् । वैराग्यजनकं श्रद्धाकलत्रं ज्ञाननन्दनम् ॥२३॥

Jo sanyaasi ho gaya hai, usko bheek maangna nahi chhodna chahiye. Yeh bheek uski maa jaisi hai. Isse vairagya milta hai, shraddha patni banti hai, aur gyaan beta banta hai.

Verse 2.24

धनवृद्धा वयोवृद्धा विद्यावृद्धास्तथैव च । ते सर्वे ज्ञानवृद्धस्य किंकराः शिष्यकिंकराः ॥२४॥

Jo paisewale hain, jo boodhe hain, jo padhe-likhe hain, sab gyaan wale ke aage jhukte hain. Wohi unka guru hota hai, sab uske shishya bante hain.

Verse 2.25

यन्मायया मोहितचेतसो मामात्मानमापूर्णमलब्धवन्तः । परं विदग्दोधरपूरणाय भ्रमन्ति काका इव सूरयोऽपि ॥२५॥

Maya ke jaal mein phanse hain, mujhe, apne aap ko, nahi jaante. Inko lagta hai ki woh samajhdar hain, par bhatak rahe hain. Jaise kauwe pet bharne ke liye udte hain, waise hi yeh log hain.

Verse 2.26

पाषाणलोहमणिमृण्मयविग्रहेषु पूजा पुनर्जननभोगकरी मुमुक्षोः । तस्माद्यतिः स्वहृदयार्चनमेव कुर्याद्बाह्यार्चनं परिहरेदपुनर्भवाय ॥२६॥

Patthar, loha, ratan ya mitti ki murti ki puja karo toh phir se janam lene padta hai. Moksha chahta hai toh bahar ki puja chhod do. Sirf apne dil ke andar bhagwan ko yaad karo. Yahi tarika hai ki phir janam na lene pade.

Verse 2.27

अन्तःपूर्णो बहिःपूर्णः पूर्णकुम्भ इवार्णवे । अन्तःशून्यो बहिःशून्यः शून्यकुम्भ इवाम्बरे ॥२७॥

Jab paani se bhara ghada samundar mein hai, tab andar bhi paani hai bahar bhi. Aur jab khali ghada aasmaan mein hai, tab andar bhi kuch nahi bahar bhi kuch nahi. Dil bhi aisa hi hai, bhaga ho ya khali.

Verse 2.28

मा भव ग्राह्यभावात्मा ग्राहकात्मा च मा भव । भावनामखिलं त्यक्त्वा यच्छिष्टं तन्मयो भव ॥२८॥

Khud ko cheez mat banao, pakadne wala bhi mat banao. Sab soch-vichar chhod do. Jo bacha hai usme doob jao.

Verse 2.29

द्रष्टृदर्शनदृश्यानि त्यक्त्वा वासनया सह । दर्शनप्रथमाभासमात्मानं केवलं भज ॥२९॥

Jo dekh raha hai, jo dekhna hai, jo dikhai de raha hai, sab chhod do. Apne andar ke sab impressions bhi chhod do. Sirf apni aatma mein raho, wohi sabse pehle hai.

Verse 2.30

संशान्तसर्वसंकल्पा या शिलावदवस्थितिः । जाग्रन्निद्राविनिर्मुक्ता सा स्वरूपस्थितिः परा ॥३०॥

Jab sab ichchayein band ho jayein, mann patthar ki tarah sthir ho, na neend ho na jaagran, wohi sabse badi sthiti hai. Apne asli roop mein wahi rehna hai.

Verse 2.31

अहमस्मि परश्चास्मि ब्रह्मास्मि प्रभवोऽस्म्यहम् । सर्वलोकगुरुश्चास्मि सर्वलोकेऽस्मि सोऽस्म्यहम् ॥१॥

Main hoon aur main sabse bada hoon. Main Brahma hoon aur main sabki shuruwat hoon. Main sab duniya ka guru hoon aur main har duniya mein hoon. Main wahi hoon, main woh hoon.

Verse 3.1

अहमेवास्मि सिद्धोऽस्मि शुद्धोऽस्मि परमोऽस्म्यहम् । अहमस्मि सोमोऽस्मि नित्योऽस्मि विमलोऽस्म्यहम् ॥२॥

Main akela hoon, main poora hoon. Main saaf hoon aur main sabse upar hoon. Main Soma hoon aur main hamesha hoon. Main bilkul saaf hoon, koi daag nahi.