Rig Veda 9.71.8: Mandala 9, Sukta 71, Mantra 8

Sukta 9.71

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna.

Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

Samhita Patha (Devanagari)

त्वेषं रूपं कृणुते वर्णो अस्य स यत्राशयत्समृता सेधति स्रिधः । अप्सा याति स्वधया दैव्यं जनं सं सुष्टुती नसते सं गोअग्रया ॥

Recitation with translationRig Veda 9.71.8

Transliteration

tveṣáṁ rūpáṁ kṛṇute várṇo asya sá yátrāśayat samṛtā́ sédhati srídhaḥ | apsā́ yāti svadháyā daivyáṁ jánaṁ sáṁ suṣṭutī́ násate sáṁ goágrayā ||

Translation

Woh apna roop chamakdar banata hai, uska rang tez ho jata hai. Jahan woh leta hai, wahan se buraai ko bhagata hai. Woh paani mein apne niyam se bhagwan ke logon ke paas jaata hai. Acchi tareef ke saath aata hai aur sabse pehle kirnon ke saath mil jata hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वेषम्: bright, blazing
• त्वेषम्: कर्म (कृणुते इति) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: त्विष् (प्रातिपदिक: त्वेष-)

• रूपम्: form, appearance
• रूपम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• कृणुते: makes, fashions
• कृणुते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• वर्णः: color, lustre
• वर्णः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/it
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ (सेधति इति) / निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• आशयत्: lay down, rested
• आशयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शी (धातु; उपसर्ग: आ-)

• समृताः: assembled, joined together
• समृताः: कर्तृ (सेधति इति) / विशेष्य
• Type: Adjective
• Root: समृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; सम्-√ऋ/√मृ?; ‘समृत’ = ‘संयुक्त/समेत’ इत्यर्थे वैदिक)

• सेधति: drives away, wards off
• सेधति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सिध्/सेध् (धातु; वैदिक ‘सेधति’)

• स्रिधः: the hostile/obstructing ones (enemies)
• स्रिधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्रिध् (प्रातिपदिक: स्रिध्-)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• याति: goes, moves
• याति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• स्वधया: by (his) own power/impulse; by svadhā
• स्वधया: करण
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• दैव्यम्: divine
• दैव्यम्: कर्म (नसते इति) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक) → दैव्य (विशेषण)

• जनम्: people, race
• जनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• सुष्टुती: good praise, fair hymn
• सुष्टुती: करण/हेतु (नसते इति)
• Type: Noun
• Root: सु- + स्तुति (प्रातिपदिक)

• नसते: comes to, reaches, associates with
• नसते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नस् (धातु; वैदिक ‘नसते’ = ‘approaches/attains’)

• सम्: together
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• गोअग्रया: with the foremost of cows / with cattle in front (i.e., leading with cows)
• गोअग्रया: करण
• Type: Noun/Adjective
• Root: गो + अग्र (प्रातिपदिक; समास: गो-अग्र)