Rig Veda 9.71.4: Mandala 9, Sukta 71, Mantra 4

Sukta 9.71

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna.

Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

Samhita Patha (Devanagari)

परि द्युक्षं सहसः पर्वतावृधं मध्वः सिञ्चन्ति हर्म्यस्य सक्षणिम् । आ यस्मिन्गावः सुहुताद ऊधनि मूर्धञ्छ्रीणन्त्यग्रियं वरीमभिः ॥

Recitation with translationRig Veda 9.71.4

Transliteration

pári dyukṣáṁ sáhasaḥ parvatā́vṛdhaṁ mádhvaḥ siñcanti hármyasya sakṣáṇim | ā yásmin gā́vaḥ suhútāda ū́dhani mūrdhán śrīṇanty agriyáṁ várīmabhiḥ ||

Translation

Chamakne wale Som ke aas-paas woh madhur ras daalte hain, jo pahad jaisi taakat se bada hai. Ghar ki jagah par woh meetha ras dalti hai. Usmein gaayen apna doodh deti hain, jo achhi tarah se diya gaya hai. Woh apne sir par sabse upar wali chamak mila deti hain.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• द्युक्षम्: the shining one / radiant (Soma)
• द्युक्षम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: द्युक्ष (प्रातिपदिक; ‘द्युक्ष’)

• सहसः: of might, of strength
• सहसः: —
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• पर्वतावृधम्: mountain-swelling / mountain-nourishing
• पर्वतावृधम्: Karma (विशेषणम् द्युक्षम्)
• Type: Adjective (compound)
• Root: पर्वत + वृध (वृध् ‘to grow/increase’)

• मध्वः: of sweetness / of honey (mead)
• मध्वः: —
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• सिञ्चन्ति: they pour, they sprinkle
• सिञ्चन्ति: —
• Type: Verb
• Root: सिच् (धातु)

• हर्म्यस्य: of the house / mansion
• हर्म्यस्य: —
• Type: Noun
• Root: हर्म्य (प्रातिपदिक)

• सक्षणिम्: the companion / attendant (one who is with)
• सक्षणिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सक्षणि (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• यस्मिन्: in whom / in which
• यस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गावः: cows
• गावः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• सुहुतात्: from the well-offered (oblation)
• सुहुतात्: Apādāna
• Type: Adjective (kṛdanta used substantively)
• Root: सु + हु (हु ‘to sacrifice/offer’) → सुहुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• उधनि: in the udder
• उधनि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: ऊधन् (प्रातिपदिक)

• मूर्धन्: the head, the top
• मूर्धन्: Karma
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)

• श्रीणन्ति: they mix/strain/prepare
• श्रीणन्ति: —
• Type: Verb
• Root: श्री (धातु; वैदिक ‘to mix/strain/prepare’)

• अग्रियम्: foremost, pre-eminent
• अग्रियम्: Karma (विशेषणम् मूर्धन्)
• Type: Adjective
• Root: अग्रिय (प्रातिपदिक)

• वरीमभिः: with broad expanses / with wide (means)
• वरीमभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वरीमन् (प्रातिपदिक; ‘breadth/expanse’, also ‘wide spaces’)