Rig Veda 7.95.3: Mandala 7, Sukta 95, Mantra 3

Sukta 7.95

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Sarasvatī (hymn-level), with possible verse-level reference shift to an associated masculine power (to be confirmed by traditional Anukramaṇī)

Chandas: Jagatī (probable; confirm by syllable count)

Samhita Patha (Devanagari)

स वावृधे नर्यो योषणासु वृषा शिशुर्वृषभो यज्ञियासु । स वाजिनं मघवद्भ्यो दधाति वि सातये तन्वं मामृजीत ॥

Recitation with translationRig Veda 7.95.3

Transliteration

sá vāvṛdhe náryo yóṣaṇāsu vṛ́ṣā śíśur vṛṣabhó yajñíyāsu | sá vā́jinaṃ maghávadbhyo dadhāti ví sātáye tanvàṃ mamṛjīta ||

Translation

Woh taakat mein badh raha hai, urja ke beech mein. Ek bachcha hai, phir bhi bail jaisa mazboot hai. Yajya ke kaam mein woh sabse tagda hai. Jo log dete hain, unko woh khushali deta hai. Jeet ke liye woh hamare shareer ko saaf banata hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• वावृधे: has grown / has increased
• वावृधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने)

• नर्यः: manly, heroic
• नर्यः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: नर्य (प्रातिपदिक; नर-सम्बद्धः)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (य-प्रातिपदिक)

• योषणासु: among maidens / women
• योषणासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: योषणा (स्त्री-प्रातिपदिक)

• वृषा: bull; virile one
• वृषा: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृषा (प्रातिपदिक)

• शिशुः: child, young one
• शिशुः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• वृषभः: bull
• वृषभः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• यज्ञियासु: in the (ritually) worthy ones / in the sacrificial (rites/assemblies)
• यज्ञियासु: अधिकरण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ-सम्बद्धः, यज्ञार्हः)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• वाजिनम्: the prize-winner / the swift one (steed); the victorious
• वाजिनम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• मघवद्भ्यः: to the bountiful (patrons)
• मघवद्भ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: मघवत् (प्रातिपदिक)

• दधाति: gives, bestows
• दधाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• वि: apart, forth; intensively
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• सातये: for winning / for gain
• सातये: प्रयोजन/सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: साति (स्त्री-प्रातिपदिक; ‘प्राप्ति/विजय’)

• तन्वम्: body, self
• तन्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तनू (स्त्री-प्रातिपदिक)

• मामृजीत: should not wipe/cleanse (away); let him not efface
• मामृजीत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मृज् (मार्जने/शोधने) + मा (निषेध)