Rig Veda 6.40.2: Mandala 6, Sukta 40, Mantra 2

Sukta 6.40

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य पिब यस्य जज्ञान इन्द्र मदाय क्रत्वे अपिबो विरप्शिन् । तमु ते गावो नर आपो अद्रिरिन्दुं समह्यन्पीतये समस्मै ॥

Recitation with translationRig Veda 6.40.2

Transliteration

ásya píba yásya jajñāná índra madā́ya krátve ápi-bo virapśin | tám u te gā́vo nára ā́po ádrir índuṃ sám ahyan pītáye sám asmai ||

Translation

Indra, yeh pi le. Pehle bhi tune piya tha tab tujhmein shakti aayi thi. Gai, paani aur patthar sab milkar Som ras ko tere liye nikal rahe hain. Sab milkar tere liye yeh ras tayyar kar rahe hain.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (Soma/juice)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी)

• पिब: drink!
• पिब: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: पा (पान) धातु

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्य (षष्ठी)

• जज्ञानः: having known (it)
• जज्ञानः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective) used substantively
• Root: ज्ञा (ज्ञान) धातु; क्त/क्विप्-प्रकारः: जज्ञा- (परिपूर्ण) → जज्ञान (परस्मैपद-परिपूर्ण-भाव)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)

• मदाय: for exhilaration
• मदाय: सम्प्रदान/प्रयोजन (purpose)
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक) ‘मद/उन्माद/हर्ष’

• क्रत्वे: for (your) might/resolve
• क्रत्वे: सम्प्रदान/प्रयोजन
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक) ‘शक्ति/संकल्प/यज्ञ-प्रज्ञा’

• अपिबः: you drank
• अपिबः: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: पा (पान) धातु

• विरप्शिन्: O strong-limbed one
• विरप्शिन्: सम्बोधन (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (vocative)
• Root: वि-रप्शिन् (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण) ‘strong-armed/with powerful limbs’ (Vedic epithet)

• तम्: that (Soma/Indu)
• तम्: कर्म (सम्-अह्यन् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तम् (द्वितीया)

• उ: indeed/and
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• ते: your / of you
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम) → ते

• गावः: cows
• गावः: कर्तृ (सम्-अह्यन्)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• नरः: men
• नरः: कर्तृ (सम्-अह्यन्)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• आपः: waters
• आपः: कर्तृ (सम्-अह्यन्)
• Type: Noun
• Root: आप् (प्रातिपदिक; plural tantum) ‘waters’

• अद्रिः: the pressing-stone
• अद्रिः: कर्तृ (सम्-अह्यन्)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक) ‘stone; pressing-stone’

• इन्दुम्: the Soma-drop
• इन्दुम्: कर्म (सम्-अह्यन्)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक) ‘Soma-drop’

• समह्यन्: they pressed/prepared
• समह्यन्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: सम् + अह्/अह्य् (Vedic) ‘to press/drive together; to prepare’ (here: ‘to press/prepare (Soma)’)

• पीतये: for drinking
• पीतये: सम्प्रदान/प्रयोजन
• Type: Noun
• Root: पीति (प्रातिपदिक) ‘drinking; draught’

• सम्: together/fully
• सम्: —
• Type: Indeclinable (preverb) / particle
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• अस्मै: for him (for Indra)
• अस्मै: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम) → अस्मै