Rig Veda 5.9.3: Mandala 5, Sukta 9, Mantra 3

Sukta 5.9

Rishi: Vasiṣṭha (probable for 5.9)

Devata: Agni

Chandas: Likely Anuṣṭubh/Gāyatrī-family short meter (uncertain; requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

उत स्म यं शिशुं यथा नवं जनिष्टारणी । धर्तारं मानुषीणां विशामग्निं स्वध्वरम् ॥

Recitation with translationRig Veda 5.9.3

Transliteration

uta sma yaṁ śiśuṁ yathā navaṁ janiṣṭā araṇī | dhartāraṁ mānuṣīṇāṁ viśām agniṁ su-adhvaram ||

Translation

Do lakdiyan aapas mein ragad ke aag paida karti hain, jaise koi naya baccha paida ho. Usi tarah Agni ko janma deti hain. Yeh Agni logon ka sahara banta hai. Woh sabko sambhalta hai. Log usey sahi tarike se puja mein baithate hain. Yeh woh aag hai jo sabse accha havan karti hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत: and, also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• स्म: indeed, surely
• स्म: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्म

• यम्: whom
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शिशुम्: the child, the young one
• शिशुम्: Karma (यम् इति सर्वनामस्य विशेष्य) / कर्मपद-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• यथा: as, like
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• नवम्: new, fresh
• नवम्: Karma (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)

• जनिष्टा: was born, came to be
• जनिष्टा: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जनिष्टा (वेद. परस्मैपद-लुङ्/अोरिस्ट)

• अरणी: the fire-drill (arani)
• अरणी: Kartā
• Type: Noun
• Root: अरणि (प्रातिपदिक)

• धर्तारम्: the supporter, sustainer
• धर्तारम्: Karma (अग्निम् इति विशेष्यस्य विशेषण-रूपेण)
• Type: Noun (agent) / Epithet
• Root: धृ (धातु) → धर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• मानुषीणाम्: of the human (women/folk)
• मानुषीणाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: मानुषी (प्रातिपदिक; ‘मानुष’ से स्त्री)

• विशाम्: of the clans, of the settlements
• विशाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• स्वध्वरम्: of good rite; with good sacrifice/ceremony
• स्वध्वरम्: Karma (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: सु- + अध्वर (प्रातिपदिक) → स्वध्वर