Rig Veda 5.34.2: Mandala 5, Sukta 34, Mantra 2

Sukta 5.34

Rishi: Atri (Ātreya)

Devata: Indra (with Uśanas Kavi as mythic helper)

Chandas: Trishtubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

आ यः सोमेन जठरमपिप्रतामन्दत मघवा मध्वो अन्धसः । यदीं मृगाय हन्तवे महावधः सहस्रभृष्टिमुशना वधं यमत् ॥

Recitation with translationRig Veda 5.34.2

Transliteration

ā́ yaḥ sómena jaṭháram apípratām ámandata maghávā́ mádhvo ándhasaḥ | yadī́ṃ mṛgā́ya hántave mahā́vadhaḥ sahásrabhṛṣṭim uśánā́ vadháṃ yámat ||

Translation

Jisne Som pi ke apna pet bhara, woh khush ho gaya. Woh bahut denewala hai, usne madh jaisa ras piya. Jab usne us jangli janwar ko maarna chaaha jo rasta rokta tha, tab rishi Ushanas ne uske liye hazaar dhaar wala hathiyar banaya. Khushi bhi ek hathiyar ban jaati hai andar ki buri cheezon ko maarne ke liye.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: towards; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमेन: with Soma
• सोमेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• जठरम्: belly
• जठरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जठर (प्रातिपदिक)

• अपिप्रताम्: they filled (completely)
• अपिप्रताम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: प्र-√पॄ/पृ (पूरणे) + सन्/तीव्र-आवृत्ति (वेदिक) ; रूपम्: अपि-प्र-ताम्

• अन्दत: rejoiced; was exhilarated
• अन्दत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √अन्द् (आनन्दे/मदे) (वेदिक)

• मघवा: the bountiful one (Indra)
• मघवा: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• मध्वः: of sweetness; of honey
• मध्वः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• अन्धसः: of the Soma-juice
• अन्धसः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: अन्धस् (प्रातिपदिक; सोमरसः)

• यद्: when; since
• यद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सम्बन्ध-अव्यय/सर्वनाम)

• ईम्: indeed; just
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात)

• मृगाय: for the wild beast; for the game
• मृगाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)

• हन्तवे: to slay
• हन्तवे: Prayojana
• Type: Verb
• Root: √हन् (हिंसायाम्) → हन्तृ/हन्तु (inf.)

• महावधः: of great slaughter; mighty-smiting
• महावधः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: महा-वध (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)

• सहस्रभृष्टिम्: the thousand-pointed (weapon)
• सहस्रभृष्टिम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: सहस्र-भृष्टि (प्रातिपदिक; ‘thousand-pointed/shafted’)

• उशनाः: Uśanā (the seer)
• उशनाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: उशनस्/उशना (प्रातिपदिक; ऋषिः/कवि-नाम)

• वधम्: weapon; slaying
• वधम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)

• यमत्: held; wielded; directed
• यमत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √यम् (यमे/नियमे/ग्रहणे) (वेदिक)