Rig Veda 3.55.3: Mandala 3, Sukta 55, Mantra 3

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni (as locus of ṛta-speech); overarching ‘asuratvam ekam’

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

Samhita Patha (Devanagari)

वि मे पुरुत्रा पतयन्ति कामाः शम्यच्छा दीद्ये पूर्व्याणि । समिद्धे अग्नावृतमिद्वदेम महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

Recitation with translationRig Veda 3.55.3

Transliteration

ví me puru-trā́ patayanti kā́māḥ śámy acchā́ dīdye pū́rvyāṇi | sam-iddhé agnā́v ṛtám íd vadema mahád devā́nām asura-tvám ékam ||

Translation

Mere mann ke kaam kaam ki ichhaayein bahut taraf ud rahi hain. Jalte hue agni mein main purani roshniyon ko chamka raha hoon. Is jalte hue agni mein hum sach baat karte hain. Yeh ek badi shakti hai, deviyon ka ek bada bal.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वि: apart, in various directions
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग) / √विभज् (अर्थ-प्रवृत्ति)

• मे: of me, my
• मे: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (अस्मद्)

• पुरुत्रा: in many places, variously
• पुरुत्रा: अधिकारण (वितरण-स्थान/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरुत्रा (प्रातिपदिक)

• पतयन्ति: they fly about, flit
• पतयन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पत् (पतति) / (वेद.) √पतय् (चलने/उड्डयने)

• कामाः: desires, wishes
• कामाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• शम्: well, auspiciously; peace
• शम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय/निपात; ‘कल्याणम्/शान्तिः’)

• यच्छ: restrain!, hold back!, grant/control!
• यच्छ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यम् (यच्छति)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• दीद्ये: I have shone; I shine forth
• दीद्ये: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दीद्/√दी (दीप्तौ) (वेद. पुनरुक्त-धातु/तीव्र-दीप्ति)

• पूर्व्याणि: the former/ancient (deeds/ordinances)
• पूर्व्याणि: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (विशेषण-प्रातिपदिक)

• समिद्धे: when kindled; in the kindled (state)
• समिद्धे: अधिकारण
• Type: Participle (Adjective)
• Root: सम्-√इध् (इन्धते) → समिद्ध (कृदन्त)

• अग्नौ: in/at Agni (the fire)
• अग्नौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• ऋतम्: ṛta: truth, cosmic order
• ऋतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• वदेम: may we speak, let us utter
• वदेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वद् (वदति)

• महत्: great
• महत्: विशेषण (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: महत् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• असुरत्वम्: asura-hood: lordly power, sovereignty
• असुरत्वम्: कर्म (वदेम इति)
• Type: Noun
• Root: असुरत्व (प्रातिपदिक; असुर + त्व)

• एकम्: one, unique
• एकम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)