Rig Veda 2.40.2: Mandala 2, Sukta 40, Mantra 2

Sukta 2.40

Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)

Devata: Soma-Pūṣan (dual), with Indra as associated agent in the action

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

इमौ देवौ जायमानौ जुषन्तेमौ तमांसि गूहतामजुष्टा । आभ्यामिन्द्रः पक्वमामास्वन्तः सोमापूषभ्यां जनदुस्रियासु ॥

Recitation with translationRig Veda 2.40.2

Transliteration

imáu deváu jā́yamānau juṣante imáu tamā́ṃsi gūhatām ájuṣṭā | ābhyā́m índraḥ pakvám āmā́sv antáḥ somāpūṣábhyāṃ janad usríyāsu ||

Translation

Yeh dono devta jab paida hote hain to khush hote hain. Yeh andhera aur buri cheezein chupa dete hain. Indra in dono ke saath pakka kaam karta hai. Soma aur Pushan ke through woh chamak deta hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमौ: these two
• इमौ: विशेषण (देवौ इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवौ: the two gods
• देवौ: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जायमानौ: being born / coming into being
• जायमानौ: विशेषण (देवौ)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √जन् (जने) + शानच् (वर्तमानकाले कृदन्त) → जायमान

• जुषन्ते: they enjoy / favor / take delight
• जुषन्ते: क्रिया (कर्तृ = देवौ)
• Type: Verb
• Root: √जुष् (सेवने/प्रीतौ)

• इमौ: these two
• इमौ: विशेषण (देवौ)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तमांसि: darknesses
• तमांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• गूहताम्: let them conceal
• गूहताम्: क्रिया (कर्तृ = देवौ; कर्म = तमांसि)
• Type: Verb
• Root: √गूह्/√गुह् (गोपने)

• अजुष्टा: unfavored / unpleasing
• अजुष्टा: विशेषण (कर्म = तमांसि)
• Type: Adjective (Past participle)
• Root: √जुष् (सेवने) + नञ् (अ-) + क्त (भूतकृदन्त) → अजुष्ट

• आभ्याम्: by/with these two
• आभ्याम्: करण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अयम्/इमौ; तदनुरूपं द्विवचन-तृतीया

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• पक्वम्: the ripened (one) / the mature
• पक्वम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: √पच् (पाके) → पक्व (क्त) / पक्व (विशेषण-प्रातिपदिक)

• आमास्वन्तः: among the unripe/raw (ones)
• आमास्वन्तः: अधिकरण/सम्बन्ध (इन्द्रस्य कर्मणि—‘among the raw/uncooked’)
• Type: Adjective/Noun (compound)
• Root: आमासु + अन्तः (अन्त-प्रातिपदिक); समासः (अव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रायः) → आमास्वन्तः

• सोमापूषभ्याम्: by/with Soma and Pūṣan
• सोमापूषभ्याम्: करण
• Type: Noun (dual compound)
• Root: सोम + पूषन् (प्रातिपदिक-द्वन्द्वसमासः) → सोमापूषन्

• जनत्: generated / produced
• जनत्: क्रिया (कर्तृ = इन्द्रः)
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनने)

• उस्रियासु: among the ruddy cows (dawns)
• उस्रियासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उसरिया (प्रातिपदिक; ‘dawn-cows’/‘ruddy cows’)