Rig Veda 2.25.4: Mandala 2, Sukta 25, Mantra 4

Sukta 2.25

Rishi: Gṛtsamada (traditional ascription)

Devata: Brahmaṇaspati

Chandas: Jagatī (probable; confirm by metrical count)

Samhita Patha (Devanagari)

तस्मा अर्षन्ति दिव्या असश्चतः स सत्वभिः प्रथमो गोषु गच्छति । अनिभृष्टतविषिर्हन्त्योजसा यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.25.4

Transliteration

tásmā arṣanti divyā́ asaścátaḥ sá sátvabhiḥ prathamó góṣu gacchati | anibhṛṣṭa-tavíṣir hánty ójasā yaṃ-yáṃ yújaṃ kṛṇuté bráhmaṇas-pátiḥ ||

Translation

Uske paas devata ki nadiya bina ruke bahne lagti hain. Apni shaktiyon ke saath woh kirnon mein sabse aage nikal jata hai. Jis oj ko koi kuchal nahi sakta, usse woh maar karta hai, jiske liye Brahmanaspati har saathi shakti banata hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्मै: to him
• तस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अर्षन्ति: they flow/stream
• अर्षन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ऋष् (गत्यर्थ/स्रवणार्थ) धातु

• दिव्याः: heavenly, divine
• दिव्याः: कर्तृ (अर्षन्ति) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (दिव्-सम्बन्धी) प्रातिपदिक

• असश्चतः: not deviating, unerring (not separating)
• असश्चतः: कर्तृ (अर्षन्ति) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: असश्चत् (न- + सश्च्/सच् ‘to accompany, cling’; बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्राय विशेषण) प्रातिपदिक

• सः: he
• सः: कर्तृ (गच्छति) / (हन्ति) / (कृणुते)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सत्वभिः: with strengths/powers
• सत्वभिः: करण
• Type: Noun
• Root: सत्व (सत्-भाव/बल/सत्त्व) प्रातिपदिक

• प्रथमः: first, foremost
• प्रथमः: कर्तृ (गच्छति) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रथम प्रातिपदिक

• गोषु: among the cows; in the herds
• गोषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गो प्रातिपदिक

• गच्छति: goes, comes
• गच्छति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् धातु

• अनिभृष्टतविषिः: of unopposed might
• अनिभृष्टतविषिः: कर्तृ (हन्ति) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अनिभृष्ट-तविषि (न- + निभृष्ट ‘checked/overpowered’ + तविषि ‘force, might’; बहुव्रीहि) प्रातिपदिक

• हन्ति: strikes, slays
• हन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् धातु

• ओजसा: with might
• ओजसा: करण
• Type: Noun
• Root: ओजस् प्रातिपदिक

• यम्: whom
• यम्: कर्म (कृणुते) / सम्बन्ध (युजम्) निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यम्: whomever
• यम्: कर्म (कृणुते)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• युजम्: an ally, yoked companion
• युजम्: कर्म (कृणुते)
• Type: Noun
• Root: युज् (नाम) ‘yoke-fellow, ally’ प्रातिपदिक

• कृणुते: makes (for himself), appoints
• कृणुते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ धातु

• ब्रह्मणस्पतिः: Brahmaṇaspati (Lord of prayer)
• ब्रह्मणस्पतिः: कर्तृ (कृणुते) / (गच्छति) / (हन्ति)
• Type: Noun (Proper/Deity)
• Root: ब्रह्मणस्-पति (समास: षष्ठी-तत्पुरुष) प्रातिपदिक