Rig Veda 2.22.4: Mandala 2, Sukta 22, Mantra 4

Sukta 2.22

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Jagatī (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

तव त्यन्नर्यं नृतोऽप इन्द्र प्रथमं पूर्व्यं दिवि प्रवाच्यं कृतम् । यद्देवस्य शवसा प्रारिणा असुं रिणन्नपः । भुवद्विश्वमभ्यादेवमोजसा विदादूर्जं शतक्रतुर्विदादिषम् ॥

Recitation with translationRig Veda 2.22.4

Transliteration

táva tyán nár yaṃ nṛtó ’pa índra prathamáṃ pū́rvyaṃ diví prá-vācyaṃ kṛtám | yád devásya śávasā prá ariṇā ásuṃ riṇánn ápaḥ | bhúvad víśvam abhý ā́devam ójasā vidā́d ūrjáṃ śatákratur vidā́d íṣam ||

Translation

Indra, yeh tumhara bada kaam hai jo pehle se chal raha hai. Tumne apni takat se paani tod ke bahar nikala. Usse sab jagah accha ho gaya. Tumne khana dhundh liya aur aage badhne ki takat bhi pa li.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म (object; with implied ‘कृतम्’/‘प्रवाच्यम्’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नर्यम्: manly, heroic (deed)
• नर्यम्: विशेषण/कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: नर्य (प्रातिपदिक; ‘नर’ से)

• नृतोः: of the dancer/warrior (epithet; of Indra)
• नृतोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: नृतु (प्रातिपदिक)

• अपः: the waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• प्रथमम्: first
• प्रथमम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• पूर्व्यम्: ancient, primeval
• पूर्व्यम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (प्रातिपदिक; ‘पूर्व’ से)

• दिवि: in heaven
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)

• प्रवाच्यम्: to be proclaimed, praiseworthy
• प्रवाच्यम्: विशेषण (of ‘तत्/नर्यम्’)
• Type: Verbal adjective (gerundive)
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रवाच्य (कृदन्त)

• कृतम्: done, accomplished
• कृतम्: विधेय/विशेषण (done, accomplished)
• Type: Past passive participle
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त; भूतकृत)

• यत्: which, that (deed)
• यत्: सम्बन्ध (relative; links to following clause)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• शवसा: by (his) might
• शवसा: करण
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• अरिणाः: you impelled/raised
• अरिणाः: कर्तृ (implicit ‘त्वम्’)
• Type: Verb
• Root: ऋ (धातु; Vedic: ‘to set in motion/impel/raise’) + प्र

• असुम्: breath, life
• असुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: असु (प्रातिपदिक)

• रिणन्: setting in motion, impelling
• रिणन्: कर्तृ (participial, agreeing with implied agent Indra)
• Type: Present participle
• Root: ऋ (धातु) → रिणत्/रिणन् (वेदिक वर्तमान कृदन्त)

• अपः: the waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• भुवत्: becoming, coming to be
• भुवत्: विधेय/विशेषण
• Type: Present participle
• Root: भू (धातु) → भुवत् (वर्तमान कृदन्त)

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: कर्म/विधेय (context: ‘the whole/all’)
• Type: Adjective/Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• आ: to, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• देवम्: the god
• देवम्: कर्म (goal/object with अभि-आ)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• ओजसा: by strength
• ओजसा: करण
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• विदात्: he found/obtained
• विदात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु; ‘to find/know’) + आ

• ऊर्जम्: strength, nourishment
• ऊर्जम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज् (प्रातिपदिक)

• शतक्रतुः: the hundred-powered (Indra)
• शतक्रतुः: कर्तृ
• Type: Noun/Epithet
• Root: शत-क्रतु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)

• विदात्: he found/obtained
• विदात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) + आ

• इषम्: refreshment, prosperity
• इषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इष्/इषा (प्रातिपदिक)