Sarga 76

Verse 1

श्रुत्वा तज्जामदग्न्यस्य वाक्यं दाशरथिस्तदा ।गौरवाद्यंन्त्रितकथः पितू राममथाब्रवीत् ॥१॥

Ram ne Jamadagnya ki baat suni. Woh Dasharath ka beta tha. Apne pita ki izzat mein usne zyada baat nahi ki. Phir usne Jamadagnya se kaha.

Verse 2

श्रुतवानस्मि यत्कर्म कृतवानसि भार्गव ।अनुरुंध्यामहे ब्रह्मन् पितुरानृण्यमास्थितम् ॥२॥

Hey Bhargav, maine suna hai tumne kya kya kiya hai. Tumne apne baap ka kaam poora kiya. Yeh bahut acchi baat hai. Hum log tumhari tareef karte hain.

Verse 3

वीर्यहीनमिवाशक्तं क्षत्रधर्मेण भार्गव ।अवजानासि मे तेजः पश्य मेऽद्य पराक्रमम् ॥३॥

Hey Bhargav, tum meri taakat ko chhota samajh rahe ho. Aisa lag raha hai jaise main kshatriya dharam nibha nahi sakta. Aaj dekhna mera asli dum.

Verse 4

इत्युक्त्वा राघवः क्रुद्धो भार्गवस्य शरासनम् ।शरं च प्रतिजग्राह हस्ताल्लघुपराक्रमः ॥४॥

Raghav bahut gussa ho gaya. Unhone yeh sab keh diya. Phir jaldi se Bhargav ke haath se dhanush aur teer cheen liya.

Verse 5

आरोप्य स धनू राम श्शरं सज्यं चकार ह ।जामदग्न्यं ततो रामं रामः क्रुद्धोऽब्रवीद्वचः ॥५॥

Rama ne dhanu uthaya aur teer lagake poora taiyaar kar liya. Gussa mein aake Rama ne Jamadagnya se bola.

Verse 6

ब्राह्मणोऽसीति पूज्यो मे विश्वामित्रकृतेन च ।तस्माच्छक्तो न ते राम मोक्तुं प्राणहरं शरम् ॥६॥

Tum brahman ho isliye main tumhe izzat deta hoon. Aur Vishwamitra ki wajah se bhi tumhare liye mere dil mein respect hai. Isliye Ram, main tumhara jaan le wala teer nahi chala sakta.

Verse 7

इमां पादगतिं राम तपोबलसमार्जिताम् ।लोकानप्रतिमान्वा ते हनिष्यामि यदिच्छसि ॥७॥

Ram, yeh jo sthiti hai jo tapasya se mili hai, main tumhari chalne ki taakat le lunga. Ya phir tumhare woh sab lok jo kisi ke barabar nahi hain, unhe khatam kar dunga. Jo chaaho woh bata do.

Verse 8

न ह्ययं वैष्णवो दिव्य श्शरः परपुरञ्जयः ।मोघः पतति वीर्येण बलदर्पविनाशनः ॥८॥

Yeh Vishnu ka teer hai, dushman ke shehar ko jeetne wala. Iski taakat itni hai ki dushman ka dhang aur bal dono khatam kar deti hai. Yeh teer kabhi zaya nahi jata, maarta zaroor hai.

Verses 9-10

वरायुधधरं रामं द्रष्टुं सर्षिगणा स्सुराः ।पितामहं पुरस्कृत्य समेतास्तत्र सङ्घशः ॥९॥गन्धर्वाप्सरसश्चैव सिद्धचारणकिन्नराः ।यक्षराक्षसनागाश्च तद्द्रष्टुं महदद्भुतम् ॥१०॥

Rama ke paas jo bada astra tha, use dekhne ke liye devta aur rishi log wahan aaye. Brahma sabse aage tha. Gandharv, Apsara, Siddh, Yaksh, Rakshas, Naag, sab aaye. Yeh badi khaas baat thi jo ho rahi thi.

Verse 11

जडीकृते तदाऽलोके रामे वरधनुर्धरे ।निर्वीर्यो जामदग्न्योऽसौ रामो राममुदैक्षत ॥११॥

Jab Ram ne woh dhanush uthaya, saari duniya chup ho gayi. Jamadagni putra Parashuram ka dum nikal gaya. Woh Ram ko dekhne laga.

Verse 12

तेजोभिहतवीर्यत्वाज्जामदग्न्यो जडीकृतः ।रामं कमलपत्राक्षं मन्दं मन्दमुवाच ह ॥१२॥

Parashuram ki taakat khatam ho gayi thi Ram ke chamak ke saamne. Woh hilna bhi nahi paa raha tha. Phir bhi usne Ram se dheere-dheere baat ki. Ram ki aankhein kamal ke phool jaisi thi.

Verse 13

काश्यपाय मया दत्ता यदा पूर्वं वसुन्धरा ।विषये मे न वस्तव्यमिति मां काश्यपोऽब्रवीत् ॥१३॥

Maine pehle zameen Kashyap ko di thi. Tab unhone mujhe kaha tha ki ab tum meri zameen par reh nahi sakte.

Verse 14

सोऽहं गुरुवचः कुर्वन् पृथिव्यां न वसे निशाम् ।कृता प्रतिज्ञा काकुत्स्थ कृता भूः काश्यपस्य हि ॥१४॥

Maine apne guru ki baat maani. Isliye main raat ko zameen par rehta nahi hoon. Maine promise kiya tha aur zameen ab Kashyap ki hai.

Verse 15

तदिमां त्वं गतिं वीर हन्तुं नार्हसि राघव ।मनोजवं गमिष्यामि महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥१५॥

Hey Raghav, tum mera yeh kaam mat todho. Main ab Mahendra parvat chala jaaunga. Woh sabse bada parvat hai.

Verse 16

लोकास्त्वप्रतिमा राम निर्जितास्तपसा मया ।जहि तान् शरमुख्येन मा भूत्कालस्य पर्ययः ॥१६॥

Hey Rama, tum jaise koi nahi hai. Maine tapasya karke saari duniya jeet li hai. Ab in sab ko is arrow se maaro. Time waste mat karo, deri nahi honi chahiye.

Verse 17

अक्षय्यं मधुहन्तारं जानामि त्वां सुरेश्वरम् ।धनुषोऽस्य परामर्शात् स्वस्ति तेऽस्तु परंतप ॥१७॥

Main jaanta hoon ki tum amar ho, Madhu ka dushman ho, aur deviyon ke bhagwan ho. Jab tumne yeh dhanush uthaya, mujhe pata chal gaya ki tum Vishnu ho. Tumhara bhalaa ho, dushmanon ko jalaane wale.

Verse 18

एते सुरगणास्सर्वे निरीक्षन्ते समागताः ।त्वामप्रतिमकर्माणमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ॥१८॥

Dekho, saare devi log yahan aake tumhe dekh rahe hain. Tumhare jaisa kaam koi nahi kar sakta. Aur ladai mein tumhara samne koi nahi aa sakta.

Verse 19

न चेयं मम काकुत्स्थ व्रीडा भवितुमर्हति ।त्वया त्रैलोक्यनाथेन यदहं विमुखीकृतः ॥१९॥

Hey Kakutstha, mujhe sharam nahi honi chahiye. Tum teeno duniya ke malik ho, aur tumne mujhe rok diya.

Verse 20

शरमप्रतिमं राम मोक्तुमर्हसि सुव्रत ।शरमोक्षे गमिष्यामि महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥२०॥

Hey Rama, yeh teer jaisa koi doosra nahi. Tum isko chhod do. Jab yeh chale jayega, main Mahendra parvat chala jaunga.

Verse 21

तथा ब्रुवति रामे तु जामदग्नये प्रतापवान् ।रामो दाशरथि श्श्रीमान् चिक्षेप शरमुत्तमम् ॥२१॥

Jamadagnya ke aise bolne ke baad, Dasharath ke beta Rama ne woh teer chhod diya. Rama bada shaktishali the.

Verse 22

स हतान् दृश्य रामेण स्वांल्लोकांस्तपसार्जितान् ।जामदग्न्यो जगामाशु महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥२२॥

Rama ne uske sab lok tod diye jo usne tapasya se paaye the. Yeh dekh ke Jamadagnya jaldi Mahendra parvat chala gaya.

Verse 23

ततो वितिमिरास्सर्वा दिशश्चोपदिशस्तथा ।सुरा स्सर्षिगणा रामं प्रशशंसुरुदायुधम् ॥२३॥

Phir chaaron taraf se andhera chala gaya. Sab dishen saaf ho gayi. Devta aur rishi-gana milke Ram ki tareef karne lage. Ram bade baan chalane wale the.

Verse 24

रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्यः प्रशस्य च ।ततः प्रदक्षिणी कृत्य जगामात्मगतिं प्रभुः ॥२४॥

Parashuram ne Dasharath ke bete Ram ki tareef ki. Phir woh Ram ke charo taraf ghoome. Aisa karte hue usne Ram ko namaskar kiya. Uske baad woh apne raste chala gaya.