
Rishi: Atharvanic/Angirasic tradition (hymn attributed in the Anukramaṇī to Atharvan-type seers; exact r̥ṣi varies by school lists)
Devata: Urugāya (Viṣṇu) with the Gods as purifiers; also the moral power of Earth’s ‘ūrj’
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV social-legal hymns; pāda-structure consistent with anuṣṭubh usage)
Is mantra mein prayashchit ka bataya gaya hai. Agar koi Brahmin ki patni ko galat tarike se le le, to use wapas karna padega. Jab wo aurat wapas jati hai, to us gunah ke niche do jaata hai. Soma, Mitra-Varuna aur Agni dekh rahe hain ki sab sahi ho raha hai. Raja log bhi satya pakad ke chalte hain. Ant mein Vishnu ji ki puja hoti hai jo sab theek karti hai. Isse dharti ki taakat wapas aati hai. Samaj phir se strong ho jata hai.
Mantra 1
ब्रह्मजाया। तेऽवदन् प्रथ॒मा ब्र॑ह्मकिल्बि॒षेऽकू॑पारः सलि॒लो मा॑त॒रिश्वा॑ । वी॒डुह॑रा॒स्तप॑ उ॒ग्रं म॑यो॒भूरापो॑ दे॒वीः प्र॑थम॒जा ऋ॒तस्य॑
Log kehte hain yeh brahman ki patni hai. Pehle paap mein, ek bada paani hai jiska kinaara nahi, Matarishwan. Yeh log sharam hataate hain, unki tapasya bahut tej hai, woh bhalaai laate hain. Yeh paani deviyan hain, dharam ki pehli paidaish.
Mantra 2
सोमो॒ राजा॑ प्रथ॒मो ब्र॑ह्मजा॒यां पुनः॒ प्राय॑च्छ॒दहृ॑णीयमानः । अ॒न्व॒र्ति॒ता वरु॑णो मि॒त्र आ॑सीद॒ग्निर्होता॑ हस्त॒गृह्या नि॑नाय
Soma raja ne pehle brahman ki patni ko wapas laya, woh khud gussa nahi tha. Varun aur Mitra bhi saath the. Agni ne uska haath pakad ke usko le chala.
Mantra 3
हस्ते॑नै॒व ग्रा॒ह्यऽआ॒धिर॑स्या ब्रह्मजा॒येति॒ चेदवो॑चत्। न दू॒ताय॑ प्र॒हेया॑ तस्थ ए॒षा तथा॑ रा॒ष्ट्रं गु॑पि॒तं क्ष॒त्रिय॑स्य
Uska haath pakad ke hi uski guarantee leni hai, agar koi kehta hai ki yeh brahman ki patni hai. Use kisi doosre ke paas bhejna nahi hai. Aise hi khadi rehti hai. Isse raja ka rajya safe rehta hai.
Mantra 4
यामा॒हुस्तार॑कै॒षा वि॑के॒शीति॑ दु॒च्छुनां॒ ग्राम॑मव॒पद्य॑मानाम्। सा ब्र॑ह्मजा॒या वि दु॑नोति रा॒ष्ट्रं यत्र॒ प्रापा॑दि श॒श उ॑ल्कु॒षीमा॑न्
Jise log Taraka kehte hain, jiske baal khule hain, woh gaon mein buraai lekar aati hai. Woh brahman ki patni rajya ko tod deti hai jahan woh khargosh nishaan ke saath ghus aata hai.
Mantra 5
ब्र॒ह्म॒चा॒री च॑रति॒ वेवि॑ष॒द् विषः॒ स दे॒वानां॑ भव॒त्येक॒मङ्ग॑म्। तेन॑ जा॒या मन्व॑विन्द॒द् बृह॒स्पतिः॒ सोमे॑न नी॒तां जु॒ह्वं१ न दे॑वाः
Brahmachari ghoomta hai, uske andar ek taagat hai jo zeher jaisa hai. Woh devta logon ka hissa ban jaata hai. Is taagat se Manu ko patni mili. Brihaspati ne Soma ke saath usko le liya, jaise devta log havan ki chammach chalate hain.
Mantra 6
दे॒वा वा ए॒तस्या॑मवदन्त॒ पूर्वे॑ सप्तऋ॒षय॒स्तप॑सा॒ ये नि॑षे॒दुः । भी॒मा जा॒या ब्रा॑ह्म॒णस्याप॑नीता दु॒र्धां द॑धाति पर॒मेव्योऽमन्
Pehle ke devta ne is baare mein baat ki thi. Saat rishi tapasya karke baithe the. Brahmin ki biwi jab uske paas jaati hai toh darr lagta hai. Woh aurat bade aadmi ko bhi bura phal deti hai, yeh log maante hain.
Mantra 7
ये गर्भा॑ अव॒पद्य॑न्ते॒ जग॒द् यच्चा॑पलु॒प्यते॑ । वी॒रा ये तृ॒ह्यन्ते॑ मि॒थो ब्र॑ह्मजा॒या हि॑नस्ति॒ तान्
Jis bacche gir jaate hain, jis duniya ka system kharab ho jaata hai, jo kuch barbaad ho jaata hai. Jo ladke aapas mein ladte hain aur kuch nahi bachta, brahmin ki biwi un sab ko maar deti hai.
Mantra 8
उत यत् पत॑यो॒ दश॑ स्त्रि॒याः पूर्वे॒ अब्रा॑ह्मणाः । ब्र॒ह्माचेद्धस्त॒मग्र॑ही॒त् स ए॒व पति॑रेक॒धा
Aur ek aur baat. Agar kisi aurat ke das pati the, woh bhi brahmin nahi the. Lekin agar brahmin ne uska haath pakad liya, toh wohi ek pati hoga. Koi doosra nahi.
Mantra 9
ब्रा॒ह्म॒ण ए॒व पति॒र्न रा॑ज॒न्यो॒३ न वैश्यः॑ । तत् सूर्यः॑ प्रब्रु॒वन्ने॑ति प॒ञ्चभ्यो॑ मान॒वेभ्यः॑
Sirf brahmin hi pati hai, rajput nahi, vaishya nahi. Sooraj ne yeh baat bol di hai. Yeh baat paanch tarah ke logon mein fail gayi hai.
Mantra 10
पुन॒र्वै दे॒वा अ॑ददुः॒ पुन॑र्मनु॒ष्या अददुः । राजा॑नः स॒त्यं गृ॑ह्णा॒ना ब्र॑ह्मजा॒यां पुन॑र्ददुः
Pehle devta ne us aurat ko wapas kiya, phir insaan ne bhi wapas kiya. Raja log sach pakad ke brahman ki biwi ko wapas laaye. Yeh sab ne sach ka sahara liya aur galti theek ki.
Mantra 11
पु॒न॒र्दाय॑ ब्रह्मजा॒यां कृ॒त्वा दे॒वैर्नि॑किल्बि॒षम्। ऊर्जं॑ पृथि॒व्या भ॒क्त्वोरु॑गा॒यमुपा॑सते
Brahmin ki biwi ko wapas lauta diya, aur deviyon ke saath mil ke paap ko dubokar khatam kar diya. Phir dharti ki taakat baant ke log us mahaan bhagwan ke paas jaake puja karte hain.
Mantra 12
नास्य॑ जा॒या श॑तवा॒ही क॑ल्या॒णी तल्प॒मा श॑ये । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
Jis raajya mein kisi ko brahmin ki biwi ke baare mein galat iraade ke liye pakda jaata hai, wahan uski biwi suhagan bhi nahi hoti. Woh sau khushiyan laane wali biwi bhi shaadi ke bistar par nahi soti.
Mantra 13
न वि॑क॒र्णः पृ॒थुशि॑रा॒स्तस्मि॒न् वेश्म॑नि जायते । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
Jis raajya mein kisi ko brahmin ki biwi ke baare mein galat iraade ke liye pakda jaata hai, wahan uske ghar mein koi bura baccha paida nahi hota. Na hi koi kaan se phata hua, na bade sir wala baccha paida hota hai.
Mantra 14
नास्य॑ क्ष॒त्ता नि॒ष्कग्री॑वः सू॒नाना॑मेत्यग्र॒तः । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
Jis raajya mein kisi ko brahmin ki biwi ke baare mein galat iraade ke liye pakda jaata hai, wahan uska naukar bhi uske bacchon ke aage nahi nikalta. Woh haar pehne hua naukar bhi izzat nahi paata.
Mantra 15
नास्य॑ श्वे॒तः कृ॑ष्ण॒कर्णो॑ धु॒रि यु॒क्तो म॑हीयते । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
Jis raajya mein kisi ko brahman ki patni ke liye galat nazar aake pakda jaata hai, wahan uska koi bhi jaanwar safal nahi hota. Chahe woh safed ho ya kaan kala ho, gaadi mein juta ke bhi uski koi izzat nahi hoti. Us desh mein aisa aadmi kabhi aage nahi badhta.
Mantra 16
नास्य॒ क्षेत्रे॑ पुष्क॒रिणी॒ नाण्डीकं॑ जायते॒ बिस॑म्। यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
Jis raja ke ilaake mein koi kamal ka taalaab nahi hai, wahan kamal ka phool bhi nahi ugta. Yeh woh rajya hai jahan sab band hai. Yeh woh log hain jo brahman ki patni ke baare mein buri nazar rakhte hain. Isliye wahan kuch bhi achha nahi hota.
Mantra 17
नास्मै॒ पृश्निं॒ वि दु॑हन्ति॒ येऽस्या॒ दोह॑मु॒पास॑ते । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
Jis raja ke rajya mein aisi buri baat chal rahi hai, wahan gaay bhi doodh nahi deti. Log doodh nikaalna chahte hain lekin gaay doodh nahi deti. Yeh tab hota hai jab brahman ki patni ke saath galat harkat hoti hai.
Mantra 18
नास्य॑ धे॒नुः क॑ल्या॒णी नान॒ड्वान्त्स॑हते॒ धुर॑म्। विजा॑नि॒र्यत्र॑ ब्रह्म॒णो रात्रिं॒ वस॑ति पा॒पया॑
Jahan bura kaam hota hai, wahan gaay achhi nahi hoti aur bail gaadi nahi chalata. Wahan sab kharab chal raha hai. Brahman log buri tarah raat bitate hain. Yeh tab hota hai jab koi brahman ki izzat nahi karta.
It addresses a grave social and moral offense involving the wrongful taking/withholding of a Brahmin’s wife, and prescribes restitution plus purification so the resulting guilt and instability do not spread through the realm.
They establish a divine precedent and legal-sacral framework: Soma restores, Mitra–Varuṇa represent oversight and order, and Agni is the public witness who ‘leads by the hand.’ Viṣṇu/Urugāya then seals the restored stability and prosperity.
The decisive act is ‘punar-dāya’—giving back again—done openly and truthfully (satya), followed by purification so the sin (kilbiṣa) is said to sink away and Earth’s nourishing strength (ūrj) returns to the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.