Atharva Veda 19.39.4: Kanda 19, Anuvaka 4, Sukta 39, Mantra 4

Sukta 39

Sanskrit (Devanagari)

उ॒त्त॒मो अ॒स्योष॑धीनामन॒ड्वान् जग॑तामिव व्या॒घ्रः श्वप॑दामिव । नद्या॒यं पुरु॑षो रिषत्। यस्मै॑ परि॒ब्रवी॑मि त्वा सा॒यंप्रा॑त॒रथो॒ दिवा॑

Recitation with translationAtharva Veda 19.39.4

IAST Transliteration

uttamó ásy oṣadhī́nām anaḍvā́n jagatā́m iva vyā́ghraḥ śvápadām iva | nadyā́yāṃ púruṣo riṣat | yásmai paribrávīmi tvā sāyáṃprā́tar átho dívā ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou art the highest of herbs: a bull, as it were, among creatures that move; a tiger, as it were, among wild beasts. At the river a man is injured; for whom I speak thee round about—at eve, at morn, and also by day.

Translation

Kustha, tum saari jadi-butiyon mein sabse upar ho. Jaise bail sab jaanwaron mein bada hota hai, waise tum ho. Jaise baagh sab jungle ke jaanwaron mein bada hota hai, waise tum ho. Jab koi nadi mein takleef mein padta hai, main tumhe bulata hoon. Subah, shaam, ya din mein kisi bhi waqt tum uski madad karo.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत्तमः: highest, best
• उत्तमः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य) / कर्ता
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक; उच्/उद्-तमप्-प्रत्यय) अथवा उद् + तम

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ओषधीनाम्: of the herbs
• ओषधीनाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• अनड्वान्: a bull (draught-ox)
• अनड्वान्: कर्ता (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: अनड्वाह्/अनड्वान् (प्रातिपदिक)

• जगताम्: of moving beings / creatures
• जगताम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: उपमान-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• व्याघ्रः: tiger
• व्याघ्रः: कर्ता (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: व्याघ्र (प्रातिपदिक)

• श्वपदाम्: of wild beasts / predators
• श्वपदाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: श्वपद (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: उपमान-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• नद्यायम्: in the river
• नद्यायम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)

• पुरुषः: a man
• पुरुषः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)

• रिषत्: injuring, harming
• रिषत्: कर्तृ-विशेषण/क्रियासमानार्थक
• Type: Verb (participle used predicatively)
• Root: रिष् (धातु) / रिषत् (वर्तमान-कृदन्त/प्रत्ययान्त)

• यस्मै: to whom
• यस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• परिब्रवीमि: I address / speak to (around, fully)
• परिब्रवीमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु) + परि- (उपसर्ग)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सायम्: in the evening
• सायम्: काल-अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: सायम्

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: काल-अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर्

• अथो: and also / moreover
• अथो: समुच्चय/अन्वय
• Type: Indeclinable
• Root: अथो (अथ + उ)

• दिवा: by day / in daytime
• दिवा: काल-अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: दिवा

Attribution

Rishi: Atharvanic transmission (to be confirmed).

Devata: Kuṣṭha (oṣadhi-devatā).

Chandas: Anuṣṭubh (to be verified).

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta